Kryeministrja italiane Giorgia Meloni dhe partia e saj janë akuzuar nga kritikët se po nxisin evazionin fiskal me planin për të dyfishuar kufirin ligjor të pagesave me para në dorë në 10,000 euro. Në një projekt-ndryshim të buxhetit të vitit të ardhshëm — i cili duhet miratuar deri më 31 dhjetor — ligjvënësit e “Fratelli d’Italia” kanë propozuar të lejohet përdorimi i parasë cash deri në 10,000 euro, me kusht që të paguhet një “takstë e veçantë pullë” prej 500 eurosh për çdo shumë cash mbi 5,000 euro.
Ligjvënësit e “Fratelli d’Italia” (Vëllezërve të Italisë) thonë se propozimi i tyre do të mundësojë rritjen e shpenzimeve për mallra luksoze nga turistët e huaj — të cilët ndonjëherë mbërrijnë në Itali me shuma të mëdha parash — si dhe do të ndihmojë rikthimin e parave të padeklaruara në qarkullim brenda ekonomisë ligjore.
“Ne besojmë se në Itali ka prej kohësh një sasi të konsiderueshme parash cash që mund të injektohet në ekonominë reale e ligjore me një kontribut të vogël prej 500 eurosh që ne do ta tatimojmë mbi këtë shpenzim,” tha për FT Marco Osnato, kryetar i komisionit të financave në dhomën e ulët të parlamentit.
Senatori Matteo Gelmetti, një nga sponsorët kryesorë të projektligjit dhe anëtar i komisionit të buxhetit të Senatit, tha se rritja e kufirit të transaksioneve me para në dorë do t’u ndihmonte vizitorëve të huaj që vijnë në Itali, si dhe hoteleve, restoranteve dhe dyqaneve që u shërbejnë atyre. Ai gjithashtu pretendoi se kjo ishte “një mënyrë që shteti të mbledhë të ardhura”, megjithëse nuk pranoi të vlerësonte fitimet e mundshme.
“Ne jemi një vend shumë turistik dhe e dimë që ka një numër të madh turistësh — veçanërisht nga disa vende të caktuara — për të cilët pagesat cash janë norma,” tha Gelmetti.
Ministri i Financave Giancarlo Giorgetti, nga partia Liga, një prej partive të koalicionit të Melonit, ende nuk ka shprehur publikisht një opinion mbi avantazhet dhe disavantazhet e amendamentit, një vlerësim që pritet të ndikojë ndjeshëm në të ardhmen e tij legjislative.
Megjithatë, partitë e opozitës thonë se skema do t’i shpërblente vetëm evazorët fiskalë dhe ata të përfshirë në aktivitete të paligjshme, të cilët do të mund të shpenzonin të ardhurat e tyre të padeklaruara ose të fituara në mënyrë të paligjshme, duke paguar vetëm një taksë minimale. “Është një ide e çuditshme. Ne e konsiderojmë një masë të dëshpëruar për të mbledhur para,” tha senatori Antonio Misiani nga Partia Demokrate e qendrës së majtë, duke shtuar se vetëm “kriminelët dhe mafia” ka gjasa të përfitojnë nga oferta të tilla.
Deputeti Angelo Bonelli, nga Alleanza Verdi e Sinistra (Aleanca e Gjelbër dhe e Majtë), e quajti masën “një favor të drejtpërdrejtë për evazorët, një nxitje për ekonominë e zezë, një hap pas në luftën kundër paligjshmërisë”.
Në kuadër të përpjekjeve të saj kundër pastrimit të parave, BE-ja ka vendosur një kufi europian prej 10,000 eurosh për pagesat me para në dorë në transaksionet tregtare, një limit që hyn në fuqi më 1 janar 2027. Por Brukseli u lejon gjithashtu shteteve anëtare të vendosin kufij më të ulët për transaksionet cash, nëse zgjedhin ta bëjnë këtë.
Në vitet e fundit, reformatorët italianë — përfshirë ish-kryeministrin Mario Draghi — kanë bërë përpjekje të dekurajojnë përdorimin e parasë fizike dhe të promovojnë pagesat digjitale si pjesë e luftës kundër ekonomisë së gjerë informale të Italisë dhe evazionit të përhapur fiskal. Por Vëllezërit e Italisë të Melonit dhe aleatët e saj në Ligë dhe Forza Italia gëzojnë mbështetje të fortë nga pronarët e bizneseve të vogla, të cilët shpesh ankohen për barrën fiskale të lartë.
Ndër hapat e parë të Melonit pasi mori detyrën tre vite më parë ishte rritja e kufirit ligjor për pagesat me cash nga 1,000 euro në 5,000 euro. Meloni gjithashtu u përpoq të hiqte detyrimin ligjor që bizneset e vogla të pranonin pagesa digjitale, duke dashur të lejonte që ato të kërkonin pagesë cash për transaksione nën 60 euro, por u detyrua të tërhiqej pasi Brukseli paralajmëroi se një lëvizje e tillë binte ndesh me zotimin e Italisë për të promovuar pagesat digjitale dhe për të forcuar stabilitetin e financave publike.
Sipas një vlerësimi të fundit nga agjencia shtetërore e statistikave Istat, ekonomia “e paobservuar” ose nëntokësore e Italisë kap vlerën e 217 miliardë eurove në vitin 2023, ekuivalente me 10.2 për qind të PBB-së, dhe është rritur me 7.5 për qind në vlerë krahasuar me vitin 2022. Nga kjo ekonomi informale, rreth 20 miliardë euro përbëjnë të ardhura nga aktivitete të paligjshme, ndërsa pjesa tjetër vjen nga aktivitete ligjore në dukje, por që zhvillohen jashtë sistemit tatimor, përfshirë punësimin e punëtorëve të paregjistruar dhe qiratë e padeklaruara të paguara në cash, thuhet në raportin e Istat të tetorit./Përshtati nga Financial Times, ekofin.al
