16 miliardë euro për rreth 160 mijë apartamente: Marrëveshja e arritur gjatë bisedimeve paraprake për formimin e koalicionit në Berlin, mes Partisë së Majtë (Die Linke), të Gjelbërve dhe Partisë Socialdemokrate (SPD), përcakton një kuadër financiar për kalimin e portofoleve të mëdha të banesave në pronësi shoqërore. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse këto shifra janë ekonomikisht të përballueshme për pronarët aktualë, operatorin e ardhshëm dhe buxhetin e shtetit.
Ndërsa gazeta gjermane BILD ngre pikëpyetje mbi financimin e projektit përmes kredive dhe të ardhurave nga qiratë, ish-anëtari i bordit të Vonovia, Klaus Freiberg, analizon të dyja anët e propozimit në një koment në LinkedIn: Sa do të përfitojnë realisht pronarët aktualë dhe sa para do t’i mbeten kompanisë së re për të mbuluar shpenzimet e përditshme?
Në terma matematikorë, kufiri i propozuar i kompensimit prej 16 miliardë eurosh për 160 mijë apartamente është i barabartë me 100 mijë euro për apartament. Freiberg e krahason këtë shumë me një vlerë të përllogaritur tregu prej rreth 170 mijë eurosh për apartament.
Një tjetër çështje është mënyra se si do të kryhet kompensimi. Dokumenti paraprak i koalicionit nuk e përcakton ende këtë mekanizëm, ndërsa një plan financimi nuk pritet të hartohet përpara vitit 2027.
Për këtë arsye, Freiberg e mbështet analizën e tij në modelin e parashikuar në projektligjin e nismës për socializimin e banesave: emetimin e një obligacioni me interes 3.5% dhe afat shlyerjeje 100-vjeçar. Këto kushte nuk janë miratuar ende nga partitë që mund të formojnë koalicionin.
Dallimi është i rëndësishëm: kompensimi që paguhet përgjatë disa dekadave ka një vlerë ekonomike të ndryshme nga një pagesë e menjëhershme.
Sipas përllogaritjeve të Freiberg, një obligacion i tillë me vlerë nominale 100 mijë euro, bazuar në supozimet e përdorura prej tij, do të kishte sot një vlerë reale ekonomike prej vetëm 72 mijë deri në 79 mijë eurosh.
Madje, edhe pas 50 vjetësh, rreth 85 mijë euro nga detyrimi fillestar do të mbeteshin ende të pashlyera.
Pronarët mund të përfitojnë shumë më pak se vlera e kompensimit
Nga këndvështrimi i pronarëve aktualë, duhet marrë parasysh edhe financimi ekzistues i pronave.
Freiberg argumenton se, në rast të transferimit të pronave pa barrë hipotekore, fillimisht duhet të shlyhen detyrimet e garantuara me hipoteka.
Duke marrë si shembull një raport borxhi prej 28%, të cilin ai e citon për kompaninë Deutsche Wohnen, Freiberg llogarit se vlera ekonomike e mbetur për pronarin do të ishte vetëm 24 mijë deri në 31 mijë euro për apartament.
Ndërkohë, duke përdorur raportin e borxhit prej 46% që ai citon për Vonovia, modeli i tij sugjeron se praktikisht nuk do të mbetej asnjë vlerë ekonomike për pronarin.
Megjithatë, ai thekson se detyrimet e pasiguruara të grupit, si obligacionet e kompanisë, nuk do të transferoheshin automatikisht te subjekti i ri së bashku me apartamentet.
Pasojat reale do të vareshin nga struktura konkrete e financimit dhe dispozitat përkatëse ligjore.
Të ardhurat nga qiratë mund të mos mjaftojnë për shlyerjen e borxhit
Përllogaritjet e Freiberg sugjerojnë gjithashtu se operatori i ardhshëm i banesave do të përballej me hapësira shumë të kufizuara financiare.
Duke marrë si bazë qiranë mesatare të Vonovia në Berlin, prej 8.26 eurosh për metër katror në muaj, ai zbret 3.73 euro për metër katror për kostot e funksionimit dhe administrimit të pronave.
Kjo do të linte në dispozicion vetëm 4.53 euro për metër katror në muaj për shërbimin e borxhit.
Nga ana tjetër, kostoja e financimit përmes obligacionit të supozuar llogaritet në 4.94 euro për metër katror.
Rezultati është një deficit prej 0.41 eurosh për metër katror në muaj.
Nëse llogaritja do të bazohej në një qira fillestare prej shtatë eurosh për metër katror, siç parashikohet në studimin që Freiberg citon, deficiti do të ishte edhe më i madh.
Plani i ardhshëm financiar duhet të konfirmojë këto supozime ose të paraqesë një bazë alternative për përllogaritjet.
Kalimi i pronave te operatori i ri kërkon fonde dhe personel shtesë
Përveç rreziqeve financiare, socializimi i banesave ngre edhe probleme të konsiderueshme organizative.
Siç thekson Freiberg, transferimi i tokës, ndërtesave dhe kontratave të qirasë nuk nënkupton automatikisht krijimin e një sistemi funksional për administrimin e banesave.
Punonjësit e mirëmbajtjes, specialistët teknikë dhe shërbimet e ndërhyrjes emergjente për sistemet e ngrohjes nuk do të jenë automatikisht në dispozicion të operatorit të ri.
E njëjta gjë vlen edhe për sistemet informatike, të dhënat e faturimit dhe dokumentacionin teknik.
Për transferimin e këtyre funksioneve duhet të krijohen paraprakisht marrëveshje detyruese.
Nga ana tjetër, përgjegjësia për shërbimet, sigurinë dhe mirëmbajtjen e banesave do të fillonte që në ditën e parë të funksionimit.
Krijimi i një strukture të re administrimi do të kërkonte fonde dhe personel shtesë, pa sjellë ndërtimin e asnjë apartamenti të ri.
“Fondet do të përdoreshin më mirë për ndërtimin e banesave të reja”
“Socializimi është qasja e gabuar. Ai angazhon burime të konsiderueshme financiare dhe njerëzore, por nuk krijon asnjë banesë shtesë. Në të njëjtën kohë, administrimi, mirëmbajtja dhe modernizimi duhet të financohen në mënyrë të qëndrueshme dhe afatgjatë”, deklaron Jacopo Mingazzini, drejtori ekzekutiv i The Grounds.
Sipas tij, një raport i Institutit të Kielit për Ekonominë Botërore tregon se fondet do të përdoreshin në mënyrë më efikase për ndërtimin e banesave të reja.
Në skenarët e analizuar, investimet në ndërtime të reja do të sillnin një ngadalësim të ndjeshëm të rritjes së qirave të kërkuara në treg, duke kërkuar një nivel të krahasueshëm financimi.
“Politikëbërësit duhet të lehtësojnë ndërtimet e reja dhe të mobilizojnë investimet. Kjo do të ndihmonte edhe ata qytetarë që deri më tani kanë kërkuar pa sukses një banesë”, përfundon Mingazzini./Përshtati nga The Groundsag, ekofin.al
