Nga Edvin Libohova*
Në tregun e sigurimeve, prej vitesh është diskutuar mbi sigurimin e pasurive nga katastrofat natyrore, ku bën pjesë edhe sigurimi nga tërmetet.
Kujtojmë këtu projektin madhor të Bankës Botërore të vitit 2011 për mbështetje financiare lidhur me përgatitjen e kuadrit ligjor për sigurimin e rreziqeve nga katastrofat, pjesë e të cilit ishte edhe Europa Juglindore ( përfshirë edhe Shqipërinë ).
Por, është për të ardhur keq pasi ky projekt nuk arriti të prodhojë një ligj të tillë për Shqipërinë, ndonëse miliona euro u lëvruan me destinacion vetëm për tregun tonë.
Po kështu, gjatë viteve 2020/2021 u rihap diskutimi për përgatitjen e një ligji për sigurimin nga katastrofat natyrore, duke prodhuar 2 variante të projektligjit – njëri i qeverisë dhe tjetri i tregut të sigurimeve.
Por edhe në këtë rast, mosdakortësia mes qeverisë dhe tregut të sigurimeve rezultoi me dështimin e procesit dhe mos dërgimin në Kuvend të një varianti për miratim.
Dhe ja ku jemi tani, përballë një realiteti të ri, ku qeveria ka hedhur për konsultim publik projektligjin “ Për sigurimin e detyrueshëm të banesave nga tërmetet”.
Gjykuar në një vështrim të përgjithshëm, ky projektligj dhe miratimi i tij përbëjnë një hap mjaft të rëndësishëm dhe pozitiv për vendin dhe buxhetet familjare.
Vënia në jetë e tij, do të ndihmojë qindra familje në rast fatkeqësie nga tërmetet dhe do të ulë ndjeshëm kostot e qeverisë në përballimin e situatave të tilla ( kujtojmë këtu qindra milionë eurot e shpenzuara pas tërmetit të vitit 2019 ).
Miratimi i këtij projektligji duhet të jetë një ogur i mirë për të vazhduar në këtë rrugë me përgatitjen dhe miratimin e paketave të tjera ligjore për sigurimin e pasurisë nga katastrofat natyrore ( përmbytjet, rrëshqitjet e dheut, ngricat, thatësirat, etj.), pasi siç e dimë, edhe këtu dëmet janë qindramilionëshe dhe përballimi i tyre rëndon mbi individët, bizneset dhe qeverinë qëndrore apo lokale.
Duke u ndalur tek projektligji i hedhur për konsultim, do të doja të ndaja disa opinione përsonale, falë edhe eksperiencës disa vjeçare në tregun e sigurimeve.
Së pari, meqenëse kemi të bëjmë me një veprimtari sigurimi, do të ishte në dobi të procesit përfshirja e tregut të sigurimeve në këtë sipërmarrje, ku kryesorja do të ishte përcaktimi në ligj i rolit të shoqërive të sigurimit si agjentë shitje të Fondit për tërmetet.
Agjentët e shitjes, siç përcaktohet edhe në projektligj, merren me promovimin, shpërndarjen dhe lidhjen e kontratave të sigurimit me të siguruarit. Këtë funksion mund ta kryejnë më së miri pikërisht shoqëritë e sigurimit nëpërmjet rrjetit të agjentëve të tyre.
Po kështu, tregu i sigurimeve ka specialistët më të mirë dhe me eksperiencë shumëvjeçare për trajtimin dhe vlerësimin e dëmeve, ç’ka përbën një kontigjent të gatshëm për nevojat e Fondit për tërmetet.
Sigurisht, që armatës së siguruesve mund t’i bashkohen edhe agjentë shitje të tjerë, si edhe vlerësues dëmesh, por pasi ata të jenë trajnuar dhe certifikuar nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare.
Së dyti, për t’i dhënë qëndrueshmëri zbatimit të ligjit dhe për të shmangur ndryshimet e shpeshta të primit të sigurimit dhe shumës së mbulimit në sigurim (të cilët mund të ndryshohen herë pas here nga Fondi për tërmetet) do të ishte më e pranueshme që këto dy elementë të përcaktoheshin me ligj.
Së treti, lidhur me zbatimin në praktikë, në projektligj parashikohen masat shtrënguese në rastet e mospagimit të primit (neni 33), siç janë mosofrimi i shërbimeve nga kadastra, e-albania dhe QKB-ja.
Mirëpo, ne kemi qindra mijëra rastë ku pronarë të banesave janë individë që nuk kanë nevojë për këto shërbime (sidomos pensionistët). Kjo situatë duhet marrë parasysh kur të llogariten primi i sigurimit dhe shuma e mbulimit në sigurim.
Në përfundim, do të thoja që projektligji i paraqitur, pavarësisht opinioneve dhe sugjerimeve të mësipërme, përbën një hop cilësor dhe shënon çeljen e një epoke të re për tregun e sigurimeve në Shqipëri.
*ish-Sekretar i Përgjithshëm i Shoqatës së Siguruesve të Shqipërisë.
