Vala e fortë e të nxehtit që ka përfshirë Evropën këtë javë po shton presionin financiar mbi familjet europiane. Kostot e energjisë janë rritur ndjeshëm, prindërit po përballen me nevojën për kujdes emergjent për fëmijët, ndërsa punëtorët në ambient të hapur po humbasin orë pune për shkak të temperaturave ekstreme.
Një studim i Climate Analytics tregon se kombinimi i nxehtësisë ekstreme me thatësirën ul të ardhurat mesatare të familjeve në Europë me gati 3%. Nëse ngrohja globale arrin në 2.7°C deri në vitin 2100, të ardhurat mesatare të familjeve europiane mund të bien me 27%. Në një skenar ku ngrohja kufizohet në 1.5°C, humbja do të kufizohej në rreth 7%.
Sipas Jessie Schleypen, ekonomiste e lartë për klimën në Climate Analytics, vala aktuale e të nxehtit po kërcënon shëndetin, jetesën dhe aftësinë e njerëzve për të punuar, ndërsa dëmet bëhen më të mëdha kur nxehtësia shoqërohet me thatësirë.
Çmimet rekord të energjisë dhe pse kanë rëndësi për faturën tuaj
Goditja më e menjëhershme po ndihet te faturat e energjisë. Sipas Montel News, çmimet e energjisë elektrike arritën nivele rekord mbrëmjen e së martës, më 23 qershor, për shkak të rritjes së kërkesës për kondicionerë dhe dobësive në furnizim.
Belgjika regjistroi një rekord të ri me 1,038.25 euro/MWh për çmimin 15-minutësh të energjisë, më shumë se 10 herë mbi çmimin mesatar me shumicë në BE, që zakonisht varion nga 50 deri në 100 euro/MWh jashtë periudhave të krizës. Në Holandë çmimi arriti në 902.47 euro/MWh, në zonën DK1 të Danimarkës në 786.83 euro/MWh, ndërsa në Gjermani në 747.10 euro/MWh.
Rritjet ndodhin kryesisht në mbrëmje, kur prodhimi nga energjia diellore bie, por temperaturat dhe kërkesa për ftohje mbeten të larta. Në këto momente, rrjetet elektrike detyrohen të mbështeten më shumë te centralet me gaz, të cilat rrisin çmimin për të gjithë sistemin sipas mekanizmit europian të përcaktimit të çmimit.
Nxehtësia e përkeqëson situatën edhe për prodhimin e energjisë. Panelet diellore humbasin 0.3% deri në 0.5% të prodhimit për çdo 1°C mbi 25°C të temperaturës së sipërfaqes, ndërsa centralet me gaz me cikël të kombinuar mund të humbasin deri në 0.9% të prodhimit për çdo 1°C mbi nivelin bazë.
Në Gjermani, kërkesa për energji që nuk u mbulua nga burimet e rinovueshme arriti në 51.5 GW mbrëmjen e së martës, rreth 10.4 GW mbi normalen për atë orar, duke rritur nevojën për gaz dhe, për pasojë, çmimet.
Pagat e humbura: Prindërit, punëtorët në ambient të hapur dhe kostoja e fshehur ekonomike
Kostot e valës së të nxehtit nuk kufizohen vetëm te energjia. Në Francë dhe në Mbretërinë e Bashkuar, mijëra shkolla janë mbyllur ose kanë shkurtuar oraret, duke detyruar prindërit të marrin leje, shpesh pa pagesë, ose të sigurojnë kujdes emergjent për fëmijët.
Kjo barrë bie në mënyrë disproporcionale mbi nënat. Autorja dhe aktivistja Joeli Brearley shkroi se prindërit, kryesisht nënat, pritet të mbulojnë menjëherë boshllëkun kur shkollat mbyllen më herët, duke humbur ditë pushimi, të ardhura dhe ndonjëherë edhe besimin e punëdhënësve.
Për punëtorët në ambient të hapur, humbjet janë edhe më të rënda. Punëtorët e ndërtimit, shpërndarësit, punëtorët bujqësorë dhe punonjësit e fabrikave po humbasin orë pune, pasi nxehtësia ekstreme po detyron ndryshime në orare.
Në disa zona të Francës është ndaluar puna në fusha gjatë pasditeve për të ulur rrezikun e zjarreve nga të mbjellat e thara. Kjo masë prek sidomos punëtorët sezonalë, përfshirë migrantët, të cilët varen nga të ardhurat ditore.
Ndërkohë, anulimet e trenave në Francë dhe Belgjikë, për të shmangur dëmtimin e infrastrukturës hekurudhore nga mbinxehja, po i shtyjnë udhëtarët drejt makinave, duke shtuar edhe kostot e karburantit.
Franca, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar: Kush goditet më fort nga kostot e valës së të nxehtit?
Sipas Climate Analytics, familjet me të ardhura të ulëta janë më të ekspozuarat ndaj kostove të nxehtësisë ekstreme. 20% e familjeve më të varfra në Evropë humbasin rreth 4% të të ardhurave gjatë episodeve të kombinuara të të nxehtit dhe thatësirës, krahasuar me 1.1% deri në 1.8% për pjesën tjetër të popullsisë.
Në nivel rajonal, Madridi ka regjistruar rënie të të ardhurave me gati 10% gjatë këtyre episodeve, Hungaria qendrore me 9.4% dhe Spanja qendrore me 8.8%.
Ekspertët paralajmërojnë se qeveritë europiane mbeten të papërgatitura për kostot e nxehtësisë ekstreme. Komiteti për Ndryshimet Klimatike në Mbretërinë e Bashkuar ka vlerësuar se planet e qeverisë për përshtatje nuk janë të mjaftueshme, ndërsa në Francë, Haut Conseil pour le Climat ka paralajmëruar se hendeku mes nevojave dhe veprimeve po zgjerohet.
Në Gjermani, një studim i Climate Analytics për Bankën Botërore, i publikuar në janar 2026, konstatoi mungesë zgjidhjesh gjithëpërfshirëse për mbrojtjen e njerëzve nga stresi i nxehtësisë.
Pasojat afatgjata mund të jenë shumë më të rënda. Në një skenar me ngrohje 2.7°C, të ardhurat e familjeve në Spanjë mund të bien me më shumë se një të tretën, ndërsa në Greqi me më shumë se gjysmën. Në Europë, numri i njerëzve në rrezik varfërie mund të rritet nga 60 milionë në një skenar me ngrohje 1.5°C, në 127 milionë në një skenar me 2.7°C. Greqia, Spanja, Rumania, Bullgaria dhe Qiproja pritet të jenë ndër vendet më të goditura.
Vala aktuale e të nxehtit pritet të vazhdojë në pjesën më të madhe të Evropës Qendrore dhe Perëndimore deri në fillim të korrikut./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
