Kompanitë në BE, Japoni, Kore dhe Zvicër përballen me një normë më të ulët, të kufizuar tarifore, sipas marrëveshjeve ekzistuese tregtare me SHBA-në.
Presidenti Donald Trump nënshkroi të enjten një urdhër ekzekutiv që mund të vendosë tarifat e paralajmëruara prej kohësh, deri në 100%, për disa barna me patentë nga kompani që nuk arrijnë marrëveshje me administratën e tij në muajt në vijim.
Kompanitë që kanë nënshkruar një marrëveshje çmimesh sipas parimit të “kombit më të favorizuar” dhe që po ndërtojnë në mënyrë aktive objekte në SHBA për të sjellë brenda vendit prodhimin e barnave me patentë dhe të përbërësve të tyre, do të kenë tarifë 0%.
Për ato që nuk kanë një marrëveshje çmimesh, por po ndërtojnë projekte të tilla në SHBA, do të zbatohet një tarifë 20%, e cila do të rritet në 100% brenda katër vitesh.
Një zyrtar i lartë i administratës u tha gazetarëve gjatë një telefonate për shtyp se kompanitë kanë ende disa muaj kohë për të negociuar përpara se të hyjnë në fuqi tarifat 100% — 120 ditë për kompanitë më të mëdha dhe 180 ditë për të tjerat.
Zyrtari, duke folur në kushte anonimiteti për të paraqitur paraprakisht urdhrin ekzekutiv përpara nxjerrjes së tij, nuk identifikoi ndonjë kompani apo barna që rrezikohen të goditen nga rritja e tarifave, por vuri në dukje se administrata kishte arritur tashmë 17 marrëveshje çmimesh me prodhues të mëdhenj barnash, nga të cilat 13 janë nënshkruar.
Në urdhër, Trump shkroi se ai i konsideronte këto masa të nevojshme “për të trajtuar cenimin e kërcënuar të sigurisë kombëtare që vjen nga importet e barnave dhe përbërësve farmaceutikë”.
Kjo vjen në përvjetorin e parë të ashtuquajturës “Dita e Çlirimit” e Trump, kur presidenti shpalli taksa të gjera të reja importi për pothuajse çdo vend në botë, duke tronditur tregun e aksioneve.
Tarifat e ashtuquajtura të “Ditës së Çlirimit” ishin ndër detyrimet që Gjykata e Lartë rrëzoi në shkurt.
Disa paralajmëruan për pasojat e tarifave të shpallura të enjten. Stephen J. Ubl, drejtor ekzekutiv i grupit tregtar të industrisë farmaceutike PhRMA, tha se taksat “mbi barnat më të avancuara do të rrisin kostot dhe mund të vënë në rrezik miliarda dollarë investime në SHBA”.
Ai theksoi praninë tashmë të madhe të Amerikës në prodhimin biofarmaceutik dhe vuri në dukje se barnat e siguruara nga vende të tjera “në masë dërrmuese vijnë nga aleatë të besueshëm të SHBA-së”.
Që nga fillimi i mandatit të tij të dytë, Trump ka nisur një valë taksash të reja importi ndaj partnerëve tregtarë të Amerikës dhe ka premtuar vazhdimisht se tarifat shumë të larta për barnat e prodhuara jashtë vendit do të vinin së shpejti.
Por administrata e tij ka përdorur gjithashtu kërcënimin e tarifave të reja për të arritur marrëveshje me kompani të mëdha — si Pfizer, Eli Lilly dhe Bristol Myers Squibb — gjatë vitit të fundit, me premtime për çmime më të ulëta për barnat e reja.
Përtej normave specifike për kompani, disa vende kanë arritur kuadro tregtare me SHBA-në për të kufizuar më tej tarifat mbi barnat e dërguara në SHBA.
BE-ja, Japonia, Koreja dhe Zvicra do të përballen me një tarifë amerikane 15% për barnat me patentë, në përputhje me normat e rëna dakord më parë për shumicën e mallrave, ndërsa Mbretëria e Bashkuar do të ketë 10% — që sipas urdhrit të së enjtes “më pas do të ulet në zero” në bazë të marrëveshjeve të ardhshme tregtare.
Mbretëria e Bashkuar kishte deklaruar më parë se kishte siguruar një normë tarife 0% për të gjitha barnat britanike të eksportuara në SHBA për të paktën tre vjet.
Trump shpall gjithashtu përditësim të tarifave për metalet
Përveç kësaj, të enjten Trump paraqiti një përditësim mbi tarifat 50% për çelikun, aluminin dhe bakrin e importuar.
Duke nisur nga e hëna, normat tarifore për këto metale do të llogariten mbi bazën e “vlerës së plotë doganore” të asaj që klientët amerikanë paguajnë kur blejnë metal të huaj, sipas urdhrit më të fundit, gjë që, sipas zyrtarëve të administratës, do të pengojë importuesit nga vendet e tjera të shmangin pagesat më të larta.
Produktet e prodhuara plotësisht prej çeliku, alumini dhe bakri do të vijojnë të tarifohen me 50% për shumicën e vendeve.
Por administrata po ndryshon gjithashtu mënyrën se si llogariten tarifat për metalet derivative — ose mallrat e përfunduara që përmbajnë disa prej këtyre metaleve, por nuk janë prodhuar tërësisht prej tyre.
Për një produkt ku metali përbën më pak se 15% të peshës totale të tij, si për shembull tapa e një shisheje parfumi, tani do të zbatohen vetëm tarifat specifike sipas vendit, u thanë zyrtarët gazetarëve të enjten.
Por për produktet me përmbajtje më të madhe metali, si për shembull një lavatriçe kryesisht prej çeliku, ata thanë se do të zbatohet një tarifë 25% mbi të gjithë vlerën e produktit.
Priten më shumë taksa sektoriale
Urdhrat e së enjtes janë shembulli më i fundit i mënyrës si Trump po i drejtohet detyrimeve sektoriale. Presidenti përdori Seksionin 232 të Aktit të Zgjerimit të Tregtisë të vitit 1962 për të vendosur këto tarifa, të njëjtin autoritet që ai përmendi për të vendosur taksa importi mbi makinat, drurin dhe madje edhe kabinetet e kuzhinës.
Dhe shumëkush pret të shohë edhe më shumë taksa importi specifike për produkte në të ardhmen.
Kjo sepse një vendim i Gjykatës së Lartë rrëzoi tarifat që Trump kishte vendosur duke përdorur një ligj tjetër — Aktin Ndërkombëtar të Kompetencave Ekonomike në Rast Emergjence të vitit 1977 — për të vendosur menjëherë tarifa ndaj çdo vendi, pothuajse në çdo nivel.
Ndërsa vendimi i gjykatës i 20 shkurtit shënoi një goditje të rëndësishme për axhendën ekonomike të Trump, presidenti ka ende shumë mundësi për të vazhduar taksimin agresiv të importeve.
Përveç tarifave sektoriale, Trump vendosi gjithashtu një tarifë 10% për të gjitha importet duke përdorur një kompetencë tjetër ligjore, vetëm disa orë pas vendimit të Gjykatës së Lartë, por kjo masë mund të zgjasë vetëm 150 ditë. Rreth dy duzina shtetesh e kanë kundërshtuar tashmë këtë paketë të re tarifash.
Trump ka argumentuar se taksat e tij të reja dhe të larta mbi importet janë të nevojshme për të rikthyer pasurinë që, sipas tij, i është “vjedhur” SHBA-së. Ai thotë se ato do të ngushtojnë deficitin tregtar shumëvjeçar të Amerikës dhe do të rikthejnë prodhimin në vend. Por Trump i ka përdorur tarifat edhe në funksion të pakënaqësive personale ose si përgjigje ndaj kritikëve politikë. Ndërkohë, tronditja e zinxhirit global të furnizimit është dëshmuar e kushtueshme për bizneset dhe familjet që tashmë janë nën presion nga rritja e çmimeve./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
