Ekonomia e Spanjës po lulëzon, e nxitur nga një rritje globale në shërbime, kryesisht turizmi, duke kaluar performancën e ngadaltë të ekonomisë japoneze në dekadën e fundit.
Ajo që dikur dukej e pamundur, u bë e mundur kur ekonomia spanjolle prodhoi një PBB më të lartë për frymë, një tregues i lidhur ngushtë me standardin e jetesës, sesa anëtarja e G7 Japonia, sipas të dhënave të FMN-së.
Kjo, në vetvete, nuk do të thotë se ekonomia e Evropës Jugore është më e madhe sesa ajo e Japonisë kur krahasohet vlera e përgjithshme e mallrave dhe shërbimeve. Por kur PBB-ja e Spanjës ndahet me numrin e njerëzve që jetojnë në vend dhe shndërrohet në dollarë amerikanë, PBB-ja për frymë në çmime aktuale rezulton të jetë më e lartë sesa ajo e Japonisë.
Në vitin 2025, PBB-ja për frymë e shprehur në dollarë amerikanë ishte 33,960 USD në Japoni, ndërsa në Spanjë 36,190 USD. E njëjta shifër ishte tashmë pak më e lartë në ekonominë e Evropës Jugore sesa në ekonominë aziatike të orientuar nga teknologjia në vitin 2024.
“Ka një histori reale pas kësaj, por edhe një paralajmërim të madh,” theksoi Ángel Talavera, drejtues i Ekonomisë për Evropën në Oxford Economics.
Ndërsa ekonomia spanjolle ka qenë një nga më të rriturat, “kjo shifër gjithashtu nxitet nga një artefakt statistikor,” i tha ai Euronews Business. “Jeni japonez është zhvlerësuar me 40% që nga viti 2021, që do të thotë se edhe nëse PBB-ja për frymë në Japoni në valutën lokale mbetet e pandryshuar, ajo është 40% më e ulët kur matet në dollarë amerikanë,” tha ai.
Kjo do të thotë se një pjesë e madhe e të dhënave ekonomike të Japonisë është përkeqësuar ndjeshëm vitet e fundit kur matet në dollarë amerikanë, të nevojshëm për krahasime ndërkombëtare.
Çfarë ka nxitur rritjen spanjolle në vitet e fundit?
Spanja, e cila doli nga kriza financiare pak më shumë se dhjetë vjet më parë, e zgjeroi ekonominë e saj me 3.2% në 2024, duke ia kaluar Francës, Gjermanisë dhe Italisë, tre ekonomitë më të mëdha në eurozonë.
Ekonomia gjermane, më e madhja në Evropë, u tkurr me 0.2%.
PBB-ja e Spanjës u rrit nga kërkesa e fortë e brendshme, turizmi i fuqishëm dhe shërbimet e tjera.
Sektori i shërbimeve përbën pak më shumë se dy të tretat e prodhimit ekonomik të vendit, dhe përmirësimi në këtë front është një nga arsyet kryesore të suksesit të Spanjës.
“Turizmi global ka përfituar këtë ekonomi më shumë se sa i ka përfituar Japonisë,” tha Matthieu Gertken, kryestrategu gjeopolitik i BCA Research.
Në Spanjë, rritja u forcua gjithashtu nga mbështetja e fortë e qeverisë dhe çmimet më të ulëta të energjisë sesa në vendet e tjera evropiane. Rritja e konsiderueshme e popullsisë gjithashtu kontribuoi në përmirësimin e prodhimit.
Gertken shtoi se performanca e fortë ekonomike e Spanjës në dekadën e fundit është mbështetur nga “reforma të dhunshme dhe një rregullim i madh në kostot e punës pas krizës së borxheve sovrane evropiane dekadën e kaluar, që kanë rritur konkurrueshmërinë e saj”.
Gjatë krizës financiare, papunësia në Spanjë ishte rreth 25%, një nga më të lartat në BE
Ekzistonte një prirje që bizneset në vështirësi të preferonin kontratat e përkohshme të punonjësve, dhe si përgjigje, Spanja miratoi reforma për të zbutur mbrojtjen e punonjësve në kontratat e përhershme.
Ulja e kostove të pushimit nga puna dhe e të drejtave të punonjësve, ndër të tjera, përmirësoi lëvizshmërinë në tregun e punës, duke ndihmuar në përputhjen e vendeve të punës me punonjës të kualifikuar, çka çoi në përmirësim të produktivitetit.
Çfarë po e frenon ekonominë japoneze?
Ndërkohë, “tregu i ngurtësuar i punës në Japoni do të thotë që produktiviteti i punës së saj mbetet i dobët,” shtoi Gertken.
Japonia, ekonomia e katërt më e madhe në botë, ka luftuar për të ruajtur rolin e saj udhëheqës në ekonominë globale, duke humbur vendin e tretë ndaj Gjermanisë vitin e kaluar.
Të dhënat e FMN-së sugjerojnë se në vitin 2025, Japonia pritet të tejkalohet edhe nga India, duke rënë në vendin e pestë sipas PBB-së.
Ekonomia japoneze, e nxitur nga teknologjia, pothuajse nuk është rritur në tre dekadat e fundit dhe u godit rëndë nga pandemia COVID-19. PBB-ja e saj ra me 4.2% në 2020.
Firma japoneze e kërkimeve Nikko Research Center tha në një raport të fundit se vendi po lufton për shkak të mungesës së inovacionit.
Raporti gjithashtu vuri në dukje se në vitin 2000, PBB-ja për frymë e Japonisë renditej në vendin e dytë globalisht pas Luksemburgut. Tani është në vendin e 38-të.
Performanca aktuale ekonomike e Japonisë nuk tregon një rikthim të shpejtë
Ekonomia u tkurr në tremujorin e parë, e nxitur nga eksportet e dobëta. Kjo shoqërohet me një kërkesë të brendshme të ngadaltë, inflacion në rritje dhe prodhim të ngadaltë. Tarifat amerikane dhe kërcënimet për tarifa po dëmtojnë eksportet dhe prodhimin industrial, duke nxitur frikën se ekonomia e Japonisë mund të hyjë në recesion në tremujorin e dytë.
Ekonomia japoneze mbështetet në shumë stimuj fiskalë, të përqendruar në subvencione për energjinë, mbështetje për pagat dhe infrastrukturë dixhitale.
Përgjumja e vazhdueshme në ekonominë japoneze nxitet gjithashtu nga popullsia në plakje, duke sjellë mungesa të mprehta në fuqinë punëtore dhe kosto në rritje të sigurimeve shoqërore.
A është ky një sukses afatshkurtër për ekonominë spanjolle?
Ekonomitë e nxitura nga shërbimet si ajo e Spanjës pritet të performojnë më mirë edhe në të ardhmen, pasi tendencat e konsumit po ndryshojnë në të gjithë globin.
Në përgjithësi, kontributi i shërbimeve në ekonomitë globale është rritur ndjeshëm. Pjesa e sektorit të shërbimeve në PBB-në globale është rritur nga 53% në 67% midis viteve 1970 dhe 2021, sipas Organizatës Botërore të Tregtisë (OBT).
Sipas FMN-së, PBB-ja për frymë e Spanjës pritet të mbetet përpara asaj të Japonisë deri në fund të parashikimit aktual, në vitin 2030. PBB-ja për frymë e Spanjës pritet të kalojë 42,300 dollarë, ndërsa ajo e Japonisë të mbetet rreth 41,700 dollarë, bazuar në tendencat aktuale./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
