Të rinjtë evropianë përballen me një realitet të vështirë financiar. Qiratë e larta, çmimet e shtrenjta të banesave dhe rritja e kostos së jetesës ua vështirësojnë shumë personave nën moshën 35 vjeç kursimin, investimin ose blerjen e shtëpisë së parë.
Në disa vende, pagat më të larta, banesat më të përballueshme ose ndihma nga familja u mundësojnë të rinjve të krijojnë pasuri më herët. Në vende të tjera, mundësitë e kufizuara të punësimit dhe kostot e larta të strehimit bëjnë që shumë prej tyre të kenë vetëm kursime modeste.
Pra, ku jetojnë të rinjtë më të pasur të Evropës? Dhe sa pasuri zotërojnë personat e moshës 16–34 vjeç?
Sipas Anketës së Financave dhe Konsumit të Familjeve të Bankës Qendrore Evropiane, të publikuar në mesin e vitit 2026, pasuria neto mediane e kësaj grupmoshe në zonën e euros është 24.600 euro. Kjo përfaqëson vetëm 18% të pasurisë neto mediane të përgjithshme, e cila arrin në 140.100 euro.
Në 22 shtete evropiane për të cilat ka të dhëna, pasuria neto mediane varion nga 5.700 euro në Finlandë deri në 257.500 euro në Maltë.
Profesori Fabian Pfeffer, nga Universiteti Ludvig Maksimilian i Mynihut dhe drejtor themelues i Qendrës Ndërkombëtare të Mynihut për Kërkime mbi Pabarazinë, tha për Euronews Business:
“Dallimet në pasurinë e të rinjve janë veçanërisht domethënëse, sepse personat nga 16 deri në 34 vjeç zakonisht nuk kanë pasur kohë të mjaftueshme për të krijuar pasuri të konsiderueshme vetëm nga të ardhurat e tyre nga puna. Prandaj, kur shohim se të rinjtë zotërojnë pasuri të mëdha, duhet të jemi të kujdesshëm përpara se ta shpjegojmë këtë vetëm me kursimet ose disiplinën financiare personale.”
Pasuri e lartë pavarësisht të ardhurave të ulëta
Përveç Maltës, që përbën një rast të veçantë, vetëm Luksemburgu ka pasuri neto mediane mbi 100.000 euro, me 135.000 euro. Belgjika renditet e treta me rreth 97.200 euro.
Kroacia vjen më pas me 82.000 euro, një rezultat befasues duke pasur parasysh nivelin e pagave. Sipas Eurostatit, fitimet neto vjetore të një personi beqar pa fëmijë në Kroaci ishin 17.256 euro në vitin 2025. Kjo shifër i referohet mesatares kombëtare dhe jo vetëm të rinjve.
Pasuria neto e të rinjve është gjithashtu e lartë në Sllovaki (74.600 euro), Estoni (62.200 euro), Çeki(59.900 euro) dhe Lituani (59.600 euro), megjithëse pagat në këto vende mbeten nën mesataren e Bashkimit Evropian.
Të rinjtë italianë janë tri herë më të pasur se gjermanët
Ndër katër ekonomitë më të mëdha të Bashkimit Evropian, Italia ka pasurinë neto më të lartë për grupmoshën 16–34 vjeç, me 53.500 euro. Ajo pasohet nga Franca me 27.700 euro dhe Spanja me 23.700 euro.
Në Gjermani, të rinjtë kanë pasurinë më të ulët ndër këto ekonomi, vetëm 17.600 euro. Kjo do të thotë se të rinjtë italianë zotërojnë rreth tri herë më shumë pasuri sesa bashkëmoshatarët e tyre gjermanë.
Finlanda dhe Greqia në fund të renditjes
Pas Finlandës (5.700 euro), renditet Greqia me 9.900 euro. Edhe Austria (13.400 euro) dhe Letonia (16.900 euro) kanë nivele më të ulëta se Gjermania (17.600 euro), e cila renditet e pesta nga fundi.
Pasuria neto mediane e të rinjve është 23.900 euro në Irlandë; 36.200 euro në Portugali; 36.300 euro në Hungari Dhe 40.900 euro në Holandë.
Familja dhe institucionet ndikojnë në krijimin e pasurisë
Profesori Pfeffer thekson se pasuria në moshë të re tregon më pak për atë që kanë fituar vetë të rinjtë dhe më shumë për strukturat që i mbështesin. Këto përfshijnë mundësinë për të blerë banesë, qasjen në kredi hipotekare, ndihmën e familjes, dhuratat, trashëgimitë dhe nivelin e borxheve.
“Në këtë moshë, pasuria private nuk është vetëm histori suksesi individual. Është gjithashtu histori familjare dhe institucionale.”
Sipas tij, blerja e banesës së parë është shpesh momenti kur të rinjtë kalojnë nga posedimi i disa kursimeve në krijimin e një pasurie të vërtetë. Megjithatë, kjo nuk arrihet vetëm me disiplinë financiare.
“Nevojitet qasje në kredi, të ardhura të qëndrueshme, çmime të përballueshme të banesave dhe, shumë shpesh, prindër që mund të ndihmojnë me parapagimin ose t’u kalojnë pronë fëmijëve. Pikërisht këtu pasuria familjare bëhet një mekanizëm i heshtur, por shumë i fuqishëm që krijon dallime mes njerëzve.”
Pabarazia në pasuri fillon shumë herët
Profesori Pfeffer nënvizon se pasuria e konsiderueshme në moshë të re lidhet shpesh me burimet financiare të prindërve. Edhe pse të rinjtë mund të kursejnë nga paga e tyre, është e vështirë të grumbullohet një pasuri e madhe deri në moshën 30-vjeçare vetëm përmes të ardhurave nga puna, sidomos në tregjet ku banesat janë shumë të shtrenjta.
Ai shton se transferimi i pasurisë nga prindërit u jep disa të rinjve një avantazh të madh që në fillim të jetës së tyre të rritur: qoftë përmes një parapagimi për kredi hipotekare, një apartamenti të trashëguar apo thjesht sigurisë se familja do t’i ndihmojë nëse lind nevoja.
“Kjo do të thotë se pabarazia në pasuri nuk riprodhohet vetëm në momentin e trashëgimisë, në fund të jetës. Ajo riprodhohet shumë më herët, kur të rinjtë largohen nga shtëpia, studiojnë, hyjnë në tregun e punës, krijojnë familje ose përpiqen të blejnë një banesë.” /Përshtati nga Euronews, ekofin.al
