Sa herë që siguronte një komision me gjashtë shifra për bankën e tij të vogël zvicerane, Paul-Michel von Merey njihej se përshkonte me vrull zyrën open-space pranë Liqenit të Cyrihut, duke tringëlluar një zile lope në shenjë feste.
Zhurma e shpeshtë pasqyronte një burim fitimi shumë të leverdishëm që po shfrytëzonte firma e tij. MBaer Merchant Bank AG, të cilën von Merey e bashkëthemeloi në vitin 2018, në disa raste u faturonte klientëve deri në dhjetëfishin e tarifës së zakonshme për përpunimin e pagesave, sipas personave të njohur me çështjen, veçanërisht për transaksione që bankat e tjera nuk i pranonin.
Por edhe pse vitin e kaluar u rendit mes bankave private “më të suksesshme” në Zvicër nga një event lokal i menaxhimit të pasurisë, fundi i saj ishte afër. Dyshimet për lehtësim të pastrimit të parave e sollën këtë bankë të vogël në vëmendjen e Sekretarit të Thesarit të SHBA-së, Scott Bessent, i cili, në prag të luftës me Iranin muajin e kaluar, në mënyrë efektive e detyroi të mbyllej.
“MBaer ka kanalizuar mbi njëqind milionë dollarë përmes sistemit financiar të Shteteve të Bashkuara në emër të aktorëve të paligjshëm të lidhur me Iranin dhe Rusinë,” deklaroi Bessent. Kërcënimi për ta shkëputur bankën nga sistemi financiar amerikan ishte i mjaftueshëm për të kapërcyer sfidat ligjore ndaj urdhrit të mëparshëm të rregullatorit zviceran Finma për likuidimin e saj.
Sipas zyrtarëve amerikanë, banka në disa raste ishte “me gjasë bashkëfajtore në aktivitetet e pastrimit të parave të klientëve të saj”, ndërsa kishte arritur të operonte për vite me radhë pa u vënë re. Fundi i saj i turpshëm minon përpjekjet shumëvjeçare të Zvicrës për të pastruar sistemin financiar dhe për të dëshmuar se Cyrihu dhe Gjeneva nuk janë më strehë e lehtë për para të lidhura me krimin.
MBaer u themelua si një bankë tregtare për të shërbyer si interesat e biznesit të klientëve — si financimi i tregtisë — ashtu edhe pasurinë e tyre private. Bashkëthemeluesi i saj, Mike Baer, kishte kaluar 12 vite në Julius Baer Group, bankë e krijuar nga stërgjyshi i tij, ku mbajti role të larta në bankë, tregti dhe teknologji.
Në vitet pas largimit nga banka familjare, ai mbajti disa pozicione në borde drejtuesish, përfshirë në Odey Asset Management dhe Falcon Private Bank, të cilat gjithashtu janë përballur me çështje rregullatore.
Banka u zgjerua shpejt, veçanërisht me rritje të aktiveve në vitin 2023. Në fund të vitit 2025, ajo administronte rreth 4.9 miliardë franga zvicerane (6.2 miliardë dollarë), kishte rreth 700 klientë dhe afro 60 punonjës. Për shkak të madhësisë, fillimisht klasifikohej nga Finma si subjekt me “risk të ulët”.
Burime të brendshme e përshkruanin kulturën e bankës si të ngjashme me periudhat më të pakontrolluara të financave zvicerane, përpara përplasjes me SHBA-në mbi evazionin fiskal në vitet 2000.
Sipas hetuesve të FinCEN, banka filloi të tërhiqte vëmendje rreth vitit 2020 për aktivitete të mundshme pastrimi parash të lidhura me Venezuelën. Më pas, dyshohet se ajo mundësoi financimin e makinës së luftës ruse dhe ndihmoi në kanalizimin e të ardhurave nga nafta iraniane drejt regjimit, përfshirë Gardën Revolucionare.
Autoritetet amerikane e akuzuan bankën për lehtësimin e pagesave në një skemë ndërkombëtare kontrabande nafte dhe pastrimi parash të drejtuar nga Forca Quds, e konsideruar organizatë terroriste nga SHBA.
Klientë të MBaer transferuan rreth 37 milionë dollarë në lidhje me një kompani të sanksionuar, Turkoca Import Export Transit Co. Ltd, përmes pagesash të mëdha dhe të rrumbullakëta — një sinjal tipik rreziku për pastrim parash.
Banka dyshohet se përdorte disa metoda për të shmangur kontrollin, përfshirë realizimin e pagesave në franga zvicerane ose euro për klientë me rrezik të lartë, në mënyrë që të anashkaloheshin kontrollet më të forta mbi dollarin amerikan.
Punonjës të brendshëm ngritën shqetësime për mangësi operacionale, por shpesh u përballën me pengesa ose u larguan nga kompania, duke krijuar një kulturë frike dhe hezitimi për të denoncuar shkeljet.
Në vitin 2023, autoritetet amerikane dhe Finma nisën hetime më të thelluara. Në vitin 2024, një raport i brendshëm identifikoi rreziqe sistemike dhe sugjeroi që banka të vetëraportohej te rregullatori.
Megjithatë, sipas burimeve, nuk u ndërmorën masa korrigjuese të rëndësishme dhe drejtuesit vazhduan të merrnin bonuse të plota.
Finma nisi zyrtarisht procedurat në vitin 2024 dhe deklaroi se 98% e aktiveve të klientëve vinin nga burime me “risk të lartë”. Banka kishte dështuar sistematikisht të verifikonte klientët dhe madje kishte ndihmuar në shmangien e ngrirjes së aseteve.
Megjithatë, për shkak të sistemit rregullator zviceran, procedurat mund të zgjasin për vite dhe bankat mund të vazhdojnë aktivitetin gjatë sfidave ligjore. Në fillim të vitit 2026, urdhri për mbylljen e MBaer ishte bllokuar në gjykatë — deri në ndërhyrjen e Thesarit amerikan.
Pas presionit, banka ra dakord për vetëlikuidim dhe tërhoqi apelimin, duke bërë që urdhri të hynte në fuqi më 27 shkurt.
Themeluesit janë larguar dhe mbajnë profil të ulët. Ndërkohë, klientët me “risk të lartë” përballen me procese të gjata dhe pak gjasa për t’u pranuar nga banka të tjera zvicerane.
Rasti MBaer nxjerr në pah dobësitë e Zvicrës në luftën kundër krimit financiar. Sipas ekspertit Mark Pieth, ndërhyrja amerikane ishte vendimtare: sistemi ligjor zviceran ende lejon zvarritje të gjata të çështjeve, duke e mbajtur vendin, në praktikë, si një qendër offshore ku proceset zgjasin për vite./Përshtati nga Financial Times, ekofin.al
