Inflacioni i ushqimeve pritet të mbetet një nga presionet më të forta mbi buxhetet familjare në botë gjatë vitit 2026, por ndikimi i tij do të ndryshojë ndjeshëm nga një vend në tjetrin. Sipas parashikimeve të reja të Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë (FAO), çmimet e ushqimeve do të rriten mesatarisht me 3.2% globalisht, ndërsa në disa vende rritjet do të jenë shumë më të larta, duke arritur nivele dyshifrore apo edhe ekstreme.
Në krye të listës renditet Irani, ku inflacioni i ushqimeve parashikohet të arrijë 55.9% nga viti në vit, një nivel shumë herë më i lartë se mesatarja globale. Presionet mbi monedhën kombëtare dhe periudhat e gjata të inflacionit të lartë kanë shtyrë tashmë çmimet e ushqimeve në nivele të pazakonta në vitet e fundit, ndërsa parashikimet për 2026 sugjerojnë se këto presione do të vazhdojnë. Pas Iranit renditen Argjentina me 33.2% dhe Turqia me 25.1%, dy ekonomi që prej disa vitesh përballen me inflacion të lartë dhe me paqëndrueshmëri monetare që reflektohet drejtpërdrejt në koston e produkteve ushqimore.
Megjithatë, kur analizohen të dhënat në nivel rajonal, dallimet bëhen edhe më të qarta. Rajoni i Lindjes së Mesme dhe Afrikës së Veriut (MENA) pritet të ketë rritjen mesatare më të lartë të çmimeve të ushqimeve në vitin 2026, me 8.9%, një nivel gati trefish më i lartë se mesatarja globale. Pas tij vjen Amerika Latine me 4.8%, ndërsa Amerika e Veriut dhe Evropa me Azinë Qendrore parashikohen të kenë rritje të ngjashme, përkatësisht 4.3% dhe 4.2%.
Në Afrikën Sub-Sahariane, inflacioni mesatar i ushqimeve parashikohet të arrijë 3.8%, pak mbi mesataren globale, ndërsa në Azinë Jugore rritja pritet të jetë më e moderuar, rreth 2.7%. Rajoni me presionin më të ulët mbi çmimet e ushqimeve pritet të jetë Azia-Paqësor, ku inflacioni ushqimor parashikohet të jetë vetëm 1% në vitin 2026.
Në Ballkan, parashikimet tregojnë një panoramë më të moderuar krahasuar me shumë rajone të tjera të botës. Maqedonia e Veriut pritet të ketë një inflacion ushqimor rreth 5%, një nivel mbi mesataren globale, ndërsa Greqia parashikohet të shënojë një rritje prej 2.9% dhe Mali i Zi rreth 2.4%. Në Shqipëri, rritja e çmimeve të ushqimeve parashikohet të jetë relativisht e ulët, rreth 1.2%, ndërsa Serbia është ndër rastet e rralla ku pritet një rënie e çmimeve të ushqimeve me -1.5%, duke sugjeruar një stabilizim ose ulje të kostove të produkteve ushqimore në tregun vendas.
Parashikimet tregojnë se inflacioni i ushqimeve në vitin e ardhshëm do të vazhdojë të ndikohet nga një kombinim faktorësh, përfshirë luhatjet e monedhave, çmimet e mallrave bujqësore, ndërprerjet në tregtinë globale dhe kushtet e prodhimit vendas. Vendet që përballen me zhvlerësim të monedhës dhe paqëndrueshmëri ekonomike priren të përjetojnë rritje më të forta të çmimeve të ushqimeve, duke e bërë koston e jetesës veçanërisht të rëndë për familjet.
Në këtë kontekst, analiza që përfshin 160 vende tregon një realitet të fragmentuar të ekonomisë globale: ndërsa disa rajone mund të përjetojnë rritje relativisht të moderuara të çmimeve të ushqimeve, të tjera do të përballen me rritje të forta që mund të ndikojnë ndjeshëm në sigurinë ushqimore dhe në mirëqenien e familjeve gjatë vitit 2026./Përshtati nga Visual Capitalist, ekofin.al

