Gjetja e punës së parë është shpesh sfida më e vështirë. Në gusht të vitit 2026, në të gjithë Bashkimin Evropian ishin të papunë afro 3 milionë persona nën moshën 25 vjeç, ndërsa mundësitë për punësim ndryshonin ndjeshëm nga një shtet në tjetrin.
Kjo hartë krahason normat e papunësisë së të rinjve në 31 shtete evropiane, bazuar në të dhënat e gushtit 2026 nga Eurostati (Zyra e Statistikave e Bashkimit Evropian) dhe Instituti i të Drejtave të Punësimit.
Normat matin papunësinë te personat ekonomikisht aktivë të moshës 15–24 vjeç, ose 16–24 vjeç në Mbretërinë e Bashkuar, dhe jo në të gjithë popullsinë e re.
Fillimi i pabarabartë i jetës profesionale në Evropë
Harta nxjerr në pah një hendek të madh në mundësitë e punësimit për të rinjtë evropianë. Norma e papunësisë së të rinjve në Rumani është më shumë se katër herë më e lartë se ajo në Gjermani, ndërsa edhe Franca dhe Italia raportojnë norma mbi 20%.
Disa nga shifrat më befasuese vijnë nga Evropa Veriore. Suedia dhe Finlanda renditen ndër shtetet me normat më të larta të papunësisë së të rinjve, duke sfiduar perceptimin tradicional se Evropa Jugore është rajoni që përballet me vështirësitë më të mëdha në punësimin e të rinjve.
Të dhënat më të fundit tregojnë gjithashtu tendenca të ndryshme në ekonomitë kryesore të Evropës. Norma e papunësisë së të rinjve në Spanjë ra me 2,3 pikë përqindjeje gjatë vitit të fundit, ndërsa në Francë u rrit me 1,2 pikë. Megjithëse normat aktuale të të dyja shteteve janë të ngjashme, ato po lëvizin në drejtime të kundërta.
Pasojat e një fillimi të vështirë mund të zgjasin shumë përtej periudhës së kërkimit të punës. Një studim që përdori të dhënat e punësimit në Mbretërinë e Bashkuar zbuloi se papunësia në fillim të moshës së rritur ulte të ardhurat edhe më vonë gjatë jetës. Efektet më të forta vëreheshin kur papunësia ndodhte mes moshës 18 dhe 20 vjeç.
Zgjidhja e Gjermanisë: Sistemi i formimit profesional me praktikë
Sistemi dual i formimit profesional në Gjermani u ofron të rinjve një rrugë të hershme drejt punësimit. Nxënësit e formimit profesional e ndajnë kohën e tyre të trajnimit mes një kompanie dhe një shkolle profesionale, duke fituar përvojë pune të paguar ndërsa vazhdojnë arsimimin.
Rreth gjysma e të rinjve që përfundojnë shkollën në Gjermani zgjedhin këtë rrugë, e cila përfshin më shumë se 300 profesione të njohura zyrtarisht. Në vend që të hyjnë në tregun e punës vetëm me njohuri teorike të fituara në klasë, pjesëmarrësit krijojnë përvojë praktike dhe marrëdhënie me punëdhënësit gjatë formimit të tyre.
Rezultatet në punësim dëshmojnë efektivitetin e kësaj rruge profesionale. Në vitin 2025, 89% e gjermanëve të moshës 25–34 vjeç me kualifikime profesionale ishin të punësuar, një përqindje pak më e lartë se ajo e personave me diplomë universitare.
Megjithëse praktika profesionale nuk është faktori i vetëm që shpjegon papunësinë e ulët të të rinjve në Gjermani, ajo përbën një rrugë të konsoliduar nga arsimi drejt punësimit me pagesë.
Kalimi i Spanjës drejt vendeve më të qëndrueshme të punës
Norma e papunësisë së të rinjve në Spanjë është përgjysmuar më shumë se dy herë krahasuar me kulmin e periudhës së krizës, kur në vitin 2013 kalonte 50%. Krahas këtij përmirësimi, vendi po përpiqet të zgjidhë edhe një problem të kahershëm: paqëndrueshmërinë e vendeve të punës që u ofrohen punonjësve të rinj.
Përpara reformës së fundit madhore të tregut të punës, kontratat afatshkurtra ishin shumë të përhapura në tregun spanjoll të punës për të rinjtë. Në vitin 2021, pothuajse një e treta e kontratave të punës për personat nën moshën 25 vjeç zgjaste dy javë ose më pak. Kjo kufizonte mundësitë për të fituar përvojë dhe për të kaluar drejt vendeve të punës me paga më të larta.
Një reformë e miratuar në vitin 2021 kufizoi punësimin e përkohshëm, duke ndihmuar në uljen e përqindjes së punësimit të përkohshëm në të gjithë ekonominë, nga 25,4% në fund të vitit 2021 në rreth 16% në vitin 2024.
Për punonjësit e rinj, më shumë qëndrueshmëri në punë mund të krijojë një bazë më të sigurt për ndërtimin e karrierës së tyre profesionale./ekofin.al

