Një lajm i papritur i mirë: Moody’s ka lënë të pandryshuar vlerësimin e borxhit sovran të Francës. Megjithëse tregjet prisnin gjerësisht një ulje të vlerësimit, agjencia me seli në Nju-Jork vendosi të premten në mbrëmje ta mbajë atë në nivelin Aa3, me perspektivë negative.
Norma e interesit për huamarrjen dhjetëvjeçare të Francës (OAT) është rritur ndjeshëm gjatë kësaj jave, ndërsa vendi po përballet me tensione pas trazirave të 17 tetorit, të cilat kanë shtuar shqetësimin e investitorëve.
Megjithatë, në një deklaratë, Moody’s e justifikoi vendimin e saj duke shpjeguar se “vlerësimi Aa3 bazohet në supozimin se do të miratohet një buxhet për vitin 2027 që redukton deficitin, ndërsa kostot e financimit dhe tensionet sociale do të zbuten disi gjatë muajve të ardhshëm”.
Sapo u bë publik njoftimi, qeveria nxitoi ta përshëndeste vendimin. Ministri i Ekonomisë, Roland Lescure, ishte i pari që reagoi. Ai e konsideron këtë vendim si “njohje të fuqisë së ekonomisë sonë dhe të besueshmërisë së buxhetit” të paraqitur nga qeveria.
Sipas tij, objektivi për të miratuar deri në fund të vitit një buxhet “të përgjegjshëm”, që e ul deficitin në 5%, është “i panegociueshëm”.
Me një ton më mbrojtës, kryeministri Sébastien Lecornu përshëndeti në rrjetin X faktin se vendimi i Moody’s “hedh poshtë parashikimet pesimiste të shumë ‘ekspertëve’” – thonjëzat janë të tijat – “dhe të atyre që spekulojnë me borxhin francez”.
Sipas kreut të qeverisë, debati aktual për buxhetin në Asamblenë Kombëtare “u tregon kreditorëve tanë se ekziston një rrugë përpara”.
Ai vuri në dukje gjithashtu një masë që, sipas tij, dëshmon seriozitetin e politikës ekonomike aktuale: “Me hedhjen në treg të 10 milionë fuçive naftë dizel, do të ndikojmë te çmimet në pompat e karburantit nga 1 nëntori, pa luajtur me financat publike”.
“Një surprizë e mirëpritur”
Një qëndrim më i ashpër nga Moody’s dukej megjithatë i pashmangshëm. Në një intervistë për Euronews, vetëm disa orë përpara vendimit, Théophile Legrand, strateg i normave të interesit në Natixis, e konsideronte uljen e vlerësimit si skenarin “kryesor”.
Megjithatë, ai theksoi se një ulje e tillë do të ishte parashikuar “në masë të madhe” nga tregjet dhe se njoftimi, për rrjedhojë, mund të mos shkaktonte vetë një reagim të fortë.
Vendimi i marrë përfundimisht është “një surprizë e mirëpritur në afat të shkurtër për qeverinë dhe tregjet”, vëren eksperti i Natixis, pjesë e grupit bankar BPCE, pas publikimit të njoftimit.
Megjithatë, kjo qasje relativisht tolerante nuk duhet interpretuar si votëbesim për ecurinë e financave publike, paralajmëron ai. Moody’s “ruan perspektivën negative, që do të thotë se rreziku i një uljeje të vlerësimit mbetet plotësisht i pranishëm”.
“Moody’s duket se po i jep Francës më shumë kohë për të dëshmuar aftësinë e saj për të miratuar një buxhet të besueshëm për vitin 2027 dhe për të nisur uljen e deficitit.”
“Borxhi i qeverisë franceze është kthyer në një të përjashtuar të vërtetë nga tregjet”
Kjo nuk kishte ndodhur që nga viti 2002. Të mërkurën, norma e interesit për huamarrjen dhjetëvjeçare të Francës kaloi pragun prej 5,1%, krahasuar me 3,2% përpara nisjes së luftës mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit. Edhe kjo e fundit konsiderohej tashmë një normë e lartë.
“Kjo rënie e fortë e çmimeve të obligacioneve po sjell padyshim pasoja negative për ekonominë franceze”, kujton Jérémie Peloso, i cili flet për pasoja “veçanërisht të dhimbshme” për tregun e pasurive të paluajtshme, pasi marrja e kredive po bëhet gjithnjë e më e vështirë.
“Tregu i borxhit të qeverisë franceze është kthyer në një të përjashtuar të vërtetë”, argumenton ekonomisti.
“Arsyeja është e thjeshtë dhe e njohur prej vitesh nga të gjithë: financat publike franceze ndodhen në një trajektore të paqëndrueshme.”
Kësaj situate, vijon ai, i shtohet rikthimi i inflacionit në sfondin e luftës në Lindjen e Mesme, rritja e dobët ekonomike në Francë dhe pritshmëritë për rritje të normave bazë të interesit nga Banka Qendrore Evropiane (BQE).
Jérémie Peloso nuk përjashton mundësinë që, në një periudhë afatshkurtër dhe duke pasur parasysh rritjen e madhe të interesave ditët e fundit, blerësit të rikthehen në mënyrë oportuniste te obligacionet franceze OAT, duke ndjekur logjikën “blej kur çmimi bie”.
Sipas tij, ky zhvillim mund të mbështetet nga humbjet e regjistruara në tregjet e aksioneve, të cilat mund të nxisin kalimin e investimeve drejt obligacioneve, që tradicionalisht konsiderohen aktive të sigurta në periudha pasigurie.
Këtë javë, disa aksione franceze pësuan rënie në bursë. Çmimi i aksioneve të Carrefour ra me më shumë se 13%, pasi grupi vlerësoi se kostoja e plaçkitjeve të 17 tetorit arrin nga 80 deri në 200 milionë euro.
Në sektorin e luksit, Kering pësoi një rënie prej 16%, ndërsa Hermès ra me 7%, në një kohë kur rezultatet tremujore ishin më të dobëta dhe dyqanet ishin dëmtuar nga aktet e dhunës në kuadër të protestave. Kjo përbën një faktor shtesë cenueshmërie që shqetëson investitorët.
Megjithatë, investitorët që po orientohen drejt obligacioneve “nuk duhet të harrojnë se borxhi francez mbetet një bombë e vërtetë me sahat”, këmbëngul Jérémie Peloso.
“Sidomos tani që, pas më pak se gjashtë muajsh, po afrojnë zgjedhjet presidenciale që pritet të jenë jashtëzakonisht të tensionuara”, shton ai.
Ndërsa kjo datë afrohet, klima politike dhe sociale ka shumë gjasa të përkeqësohet më tej, duke nxitur tensione të reja në tregjet financiare franceze.
“Në fund të fundit, çështja më shqetësuese mbetet mungesa e theksuar e vullnetit politik për të trajtuar seriozisht çekuilibrat buxhetorë”, thotë eksperti, duke theksuar se “asnjëra nga partitë kryesore” nuk duket e gatshme të pranojë koston politike të shkurtimeve drastike të shpenzimeve.
“Për sa kohë që kjo situatë nuk ndryshon, investitorët do ta kenë shumë të vështirë të rifitojnë besimin te borxhi francez.”
“Një krizë besimi specifike për Francën”
Për Jérôme Mathis, profesor i ekonomisë në Universitetin Paris-Dauphine dhe autor i blogut “Financat në zemër të jetës sonë”, sinjali më shqetësues nuk është niveli absolut i normave të interesit, por zgjerimi i diferencës mes tyre dhe normave të Gjermanisë.
“Dobësimi i fundit i obligacioneve franceze në krahasim me obligacionet shtetërore gjermane (Bund) pasqyron kryesisht një krizë besimi specifike për Francën”, vlerëson ai.
“Edhe Shtetet e Bashkuara po marrin hua me norma pranë 5%, çka tregon se normat e larta nuk janë në vetvete një anomali. Por, kur Gjermania qëndron pranë 3,4%, ndërsa Franca kalon 5,1%, kjo do të thotë se investitorët po kërkojnë një prim rreziku specifik për Francën.”
Sipas ekspertit, për një kohë të gjatë obligacionet shtetërore franceze OAT konsideroheshin pothuajse të barasvlershme me obligacionet gjermane Bund.
“Ky supozim nuk qëndron më sot. Ky është treguesi më i qartë i humbjes së besueshmërisë buxhetore dhe politike, dhe ndoshta paralajmërimi më serioz që Franca ka marrë që nga kriza e borxhit sovran në Evropë”, shprehet ai.
Me mobilizimin e nxënësve të shkollave të mesme dhe të protestuesve të lëvizjes “Jelekët e Verdhë”, investitorët tani druhen se “çdo përpjekje serioze për të rikthyer ekuilibrin e financave publike do të përballet me kundërshtim të fortë social dhe politik”, vëren Jérôme Mathis.
“Nëse tregjet arrijnë në përfundimin se në Francë nuk është politikisht e realizueshme një konsolidim i konsiderueshëm i buxhetit, primi i rrezikut që kërkojnë investitorët mund të vazhdojë të rritet.”
Beteja për buxhetin në Parlament po bëhet çdo ditë e më e ashpër. Të premten, ministri i Llogarive Publike dhe i Shërbimit Civil, David Amiel, kritikoi ashpër atë që e quajti “dimensioni i katërt” në Asamblenë Kombëtare.
“Miliarda euro po shpërndahen me bollëk dhe kursimet fshihen mekanikisht mes duartrokitjeve”, u ankua ai, “ndërkohë që normat e interesit po rriten ndjeshëm”.
Ministri shprehu veçanërisht shqetësimin për faktin se deficiti i sigurimeve shoqërore është “përkeqësuar me më shumë se 5 miliardë euro” që nga fillimi i shqyrtimit të projektligjit, duke veçuar në veçanti Tubimin Kombëtar (Rassemblement National).
Jérôme Mathis kujton se tregjet kanë treguar tashmë ndjeshmërinë e tyre ndaj “skenarëve politikë që mund të vënë në pikëpyetje angazhimet financiare të shtetit”.
Gjatë fushatës presidenciale të vitit 2022, rritja e Jean-Luc Mélenchon në sondazhe u shoqërua, sipas tij, me “një shtim të shqetësimeve për të ardhmen e borxhit francez”, të lidhura me planin e tij për të anuluar një pjesë të tij.
“Dhe tani po shohim të njëjtin kombinim”: mundësinë e një raundi të dytë zgjedhor mes Marine Le Pen dhe Jean-Luc Mélenchon, si dhe vazhdimësinë e propozimit të kandidatit të LFI-së për të anuluar pjesën e borxhit publik që mbahet nga Banka Qendrore Evropiane, ose për ta shndërruar atë në borxh të përhershëm me interes zero. /Përshtati nga Euronews, ekofin.al
