Banka e Shqipërisë ka ndërmarrë një tjetër hap në forcimin e sistemit financiar, duke miratuar rregulla që prekin drejtpërdrejt procesin e licencimit dhe mbikëqyrjes për një gamë të gjerë institucionesh, nga bankat dhe subjektet financiare jobanka, deri te institucionet e pagesave dhe shoqëritë e kursim-kreditit. Ndryshimet vijnë në një moment kur presioni për rritjen e standardeve të integritetit dhe transparencës është në rritje, si në nivel kombëtar, ashtu edhe në raport me detyrimet ndërkombëtare.
Konkretisht, ndërhyrja rregullatore synon të përmirësojë cilësinë e filtrit në hyrje në tregun financiar, duke e bërë më të fortë vlerësimin e aksionarëve dhe strukturave drejtuese të institucioneve. Për herë të parë, konceptet si “reputacion i mirë” dhe “pronar përfitues” marrin një trajtim më të qartë dhe më të detajuar në kuadrin rregullator, duke i dhënë Bankës së Shqipërisë më shumë hapësirë për të refuzuar apo kufizuar hyrjen e kapitalit që nuk plotëson standardet e kërkuara. Kjo është veçanërisht e rëndësishme në një treg ku struktura e pronësisë shpesh kalon përmes disa niveleve dhe kërkon transparencë të plotë për të identifikuar përfituesit realë.
Një tjetër risi lidhet me forcimin e masave kundër pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit. Përfshirja e detyrimit për konsultimin e listave të OKB-së dhe Bashkimit Evropian e afron më tej kuadrin shqiptar me praktikat më të mira ndërkombëtare dhe adreson drejtpërdrejt rekomandimet e Moneyval. Në praktikë, kjo nënkupton që institucionet financiare do të kenë detyrime më të qarta dhe më të rrepta për verifikimin e klientëve dhe partnerëve, duke reduktuar hapësirat për abuzim dhe rrezikun reputacional për sistemin.
Paketa e re prek gjithashtu aspektet procedurale të licencimit, duke qartësuar afatet dhe të drejtën e riparaqitjes së aplikimeve, si dhe duke përmirësuar kërkesat për dokumentacionin që lidhet me vlerësimin e përshtatshmërisë së strukturave të pronësisë dhe drejtimit. Kjo pritet të rrisë parashikueshmërinë për investitorët seriozë, ndërkohë që vendos barriera më të larta për aktorët që nuk plotësojnë kriteret e integritetit dhe transparencës.
Gjithashtu ndryshon edhe trajtimi i lëvizjeve në kapitalin e subjekteve financiare jobanka, duke rregulluar më qartë rastet e blerjes, shitjes apo transferimit të pjesëmarrjeve influencuese, si dhe procedurat për pezullimin apo revokimin e licencës. Ky dimension është kritik në një treg që ka parë rritje të shpejtë të aktorëve jobankarë dhe ku nevoja për mbikëqyrje të qëndrueshme është bërë gjithnjë e më e theksuar.
Ndryshimet prekin pesë rregullore bazë të sistemit financiar, duke përfshirë licencimin dhe ushtrimin e veprimtarisë së bankave, subjekteve financiare jobanka, institucioneve të pagesave dhe parasë elektronike, shoqërive të kursim-kreditit, si dhe kuadrin për parandalimin e pastrimit të parave. /ekofin.al
