Sipas sondazhit më të fundit të Eurobarometrit për këtë temë, 18% e qytetarëve të BE-së tregojnë një nivel të lartë të njohurive financiare. Kjo krahasohet me 64% që kanë një nivel mesatar dhe 18% me njohuri të ulëta. Vetëm rreth një e katërta e të anketuarve u përgjigjën saktë në të paktën katër nga pesë pyetjet rreth njohurive financiare.
Dëshiron të jesh më i zgjuar me paratë, por nuk di si? Euronews ka përmbledhur disa nga gabimet e zakonshme financiare që duhen shmangur, të mbledhura nga biseda me ekspertë.
Mos mbaj shumë para cash
“Të kesh një fond emergjence është e logjikshme. Por përtej kësaj, sasi të mëdha parash humbasin vlerë me kalimin e kohës,” tha Andy Newland, zëdhënës i Blacktower Financial Management.
Mbajtja e parave të mbyllura në llogari bankare, në vend që të investohen në aksione dhe obligacione, nënkupton që fuqia blerëse pakësohet për shkak të inflacionit.
Për këtë arsye, objektivat afatgjata zakonisht kërkojnë një kombinim të strategjive me para cash dhe investimesh.
Mos vono planifikimin për pensionin
“Vonesat në planifikimin për pension do të thotë humbje e asetit më të vlefshëm: kohës,” shtoi Andy Newland, duke theksuar se investimet duhet të kenë kohë të rriten.
“Kontributet e hershme — edhe në shuma të vogla — kanë më shumë ndikim sesa shuma më të mëdha të dhëna më vonë. Sa më herët të kesh një plan, aq më shumë fleksibilitet dhe përfitim potencial.”
Kjo është pjesërisht falë interesit të përbërë, që do të thotë se jo vetëm që fiton interes mbi kursimet fillestare, por edhe mbi interesin e fituar.
Kursimi në një fond pensioni gjithashtu mund të sjellë lehtësime tatimore dhe përfitime nga kontributet e punëdhënësit përmes pensioneve të punës.
Mos investo pa një strategji
Kur tërheq para nga kursimet, ekspertët thonë që investimet duhet të zgjidhen me kujdes.
“Është më e lehtë se kurrë të investosh, por platformat nuk zëvendësojnë planifikimin,” shpjegoi Newland.
“Veprimi bazuar në trende, këshilla nga rrjetet sociale, apo frika se po humb diçka, shpesh sjell rezultate të dobëta. Investimi funksionon më mirë kur është i strukturuar, i qëndrueshëm dhe i përputhur me objektiva afatgjata.”
Për ata që janë të rinj në investime, bankat mund të ofrojnë këshilla të personalizuara dhe shërbime investimi. Investimi në fonde që pasqyrojnë indekset kryesore globale mund të jetë një opsion relativisht i sigurt, pasi ofrojnë ekspozim të gjerë në treg.
Mos harro të bësh buxhet dhe të ndjekësh shpenzimet
Franke sugjeroi që konsumatorët duhet të ndjekin shpenzimet për të shmangur blerjet impulsive.
Kartat e kreditit që rrotullohen, skemat “ble tani, paguaj më vonë” dhe financimet me interes zero janë gjithashtu fusha të rrezikshme, pasi konsumatorët shpesh nuk e kuptojnë sa borxh po grumbullojnë.
Mos bjer viktimë e llogarive mendore
Kur vjen puna te buxhetimi, Franke shpjegoi se konsumatorët shpesh marrin vendime joracionale duke i dhënë etiketa mendore parave, në vend që të shohin pasqyrën e përgjithshme.
Me fjalë të tjera, njerëzit shpesh i trajtojnë paratë ndryshe në varësi të përdorimit të tyre ose burimit.
“Mendo të kesh kursyer 25,000 € për një pushim ëndrrash që planifikon pas 5 vitesh në një llogari me 3% interes — dhe më pas blen një makinë 25,000 € me një kredi 5-vjeçare me 7% interes.”
Veprimi më i zgjuar do të ishte të përdorje kursimet për makinën, edhe nëse kjo do të thotë të kursesh sërish për pushimet.
Mos merr vendime emocionale për investime
Të mbash qetësinë dhe të mos marrësh vendime të nxituara gjatë investimeve është gjithashtu thelbësore, tha Jake Barber, këshilltar investimesh në SJB Global.
“Në vitet 2020 dhe 2022, shumë klientë na thanë se donin të likuidonin të gjitha fondet në cash. Kjo ishte vendimi më i keq që mund të merrnin… duhet të blesh kur lajmet janë të këqija,” shpjegoi ai.
Duke shitur fondet kur tregu është në rënie, investitorët i mbyllin humbjet, ndërkohë që tregu do të rritet sërish më vonë. Blerja kur çmimet janë të ulëta mund të jetë strategji e mirë afatgjatë, pasi kostoja e blerjes është më e ulët dhe fitimet e mundshme më të larta. /Përshtati nga Euronews, ekofin.al
