Partia Demokratike pritet të marrë kontrollin e të dyja dhomave të Kongresit amerikan, Senatit dhe Dhomës së Përfaqësuesve, pas zgjedhjeve të mesmandatit të vitit 2026.
Sipas projeksioneve të publikuara nga CNN, demokratët kanë siguruar shumicën në të dyja dhomat, duke ndryshuar balancën politike në Uashington dhe duke kufizuar hapësirën e veprimit të Presidentit Donald Trump gjatë dy viteve të mbetura të mandatit të tij.
Rezultatet mbeten paraprake, pasi numërimi i votave vijon në disa shtete dhe qarqe zgjedhore, por projeksionet e CNN tregojnë një ndryshim të rëndësishëm në raportin e forcave politike në Shtetet e Bashkuara.
Sipas të dhënave të paraqitura nga CNN, demokratët kanë siguruar deri tani 53 vende në Senat, kundrejt 41 të republikanëve. Në Dhomën e Përfaqësuesve, demokratët numërojnë 207 vende, ndërsa republikanët 123. Këto shifra nuk përfaqësojnë rezultatet përfundimtare, pasi një pjesë e mandateve mbeten ende për t’u përcaktuar.

Fitorja e projektuar e demokratëve në të dyja dhomat do të shënonte një ndryshim të rrallë në politikën amerikane. Sipas analizës së CNN, vetëm dy herë gjatë 50 viteve të fundit kontrolli i Senatit dhe i Dhomës së Përfaqësuesve ka ndryshuar njëkohësisht në të njëjtin cikël zgjedhor.
Demokratët fitojnë edhe në bastionet tradicionale republikane
Një nga zhvillimet më të rëndësishme të këtyre zgjedhjeve është zgjerimi i mbështetjes për demokratët në shtete që tradicionalisht kanë votuar për republikanët.
Sipas projeksioneve të CNN, demokratët kanë arritur të fitojnë gara për Senatin në Karolinën e Jugut, Teksas, Ohajo, Kansas dhe Iowa, duke marrë mandate në territore ku Donald Trump kishte siguruar fitore bindëse në zgjedhjet presidenciale të vitit 2024.
Veçanërisht domethënëse paraqitet gara në Teksas, shtet që nuk kishte zgjedhur një demokrat në një post të nivelit shtetëror që prej vitit 1994. Një tjetër rezultat historik është ai në Kansas, ku një kandidat demokrat nuk ishte zgjedhur senator që prej vitit 1932.
Edhe në Karolinën e Jugut, ku Trump kishte fituar me një diferencë prej 18 pikësh përqindjeje në vitin 2024, projeksionet tregojnë kalimin e një mandati të Senatit te demokratët.
Këto rezultate sugjerojnë se pakënaqësia ndaj administratës Trump është shtrirë përtej shteteve ku demokratët kanë pasur tradicionalisht mbështetje të fortë.
Inflacioni, tarifat tregtare dhe ekonomia ndikuan në votë
Ekonomia duket se ka qenë një ndër faktorët kryesorë që kanë ndikuar në rezultatin e zgjedhjeve.
Sipas analizës së CNN, inflacioni, tarifat doganore të vendosura nga administrata Trump, lufta me Iranin dhe shqetësimet e votuesve lidhur me mënyrën e ushtrimit të pushtetit presidencial kanë ndikuar në dobësimin e mbështetjes për republikanët.
Sondazhi i votuesve i CNN tregon se më shumë se 6 në 10 votues nuk e miratojnë mënyrën se si Trump po ushtron detyrën e presidentit, ndërsa më shumë se gjysma shprehin kundërshtim të fortë ndaj tij.
Po sipas këtij sondazhi, rreth dy të tretat e votuesve vlerësojnë se politikat e Trump e kanë përkeqësuar gjendjen e ekonomisë amerikane.
Këto perceptime janë veçanërisht të rëndësishme në një periudhë kur administrata amerikane ka ndërmarrë ndryshime të mëdha në politikën tregtare, përmes tarifave ndaj importeve dhe rishikimit të marrëdhënieve ekonomike me partnerët ndërkombëtarë.
Rezultati zgjedhor mund të interpretohet edhe si një sinjal i pakënaqësisë së një pjese të elektoratit me efektet ekonomike të këtyre politikave, megjithëse motivet e votimit ndryshojnë sipas shteteve dhe kategorive të votuesve.
Trump përballet me një Kongres të kontrolluar nga opozita
Ndryshimi i shumicave në Kongres pritet të ketë pasoja të drejtpërdrejta për administratën Trump gjatë dy viteve të ardhshme.
Deri tani, republikanët kanë kontrolluar Shtëpinë e Bardhë dhe të dyja dhomat e Kongresit, duke i dhënë presidentit mundësi më të mëdha për të avancuar programin e tij politik dhe ekonomik.
Me marrjen e kontrollit nga demokratët, administrata do të përballet me një proces më të vështirë për miratimin e ligjeve, veçanërisht për çështjet që lidhen me buxhetin federal, taksat, shpenzimet publike dhe politikat ekonomike.
Demokratët do të kenë gjithashtu mundësi të nisin hetime parlamentare ndaj administratës dhe të kërkojnë dokumentacion e dëshmi nga zyrtarët federalë.
Kontrolli i Senatit u jep demokratëve edhe mundësinë për të bllokuar emërimet e propozuara nga Trump në sistemin gjyqësor federal, përfshirë emërimet e mundshme në Gjykatën e Lartë.
Megjithatë, kontrolli i Kongresit nuk do të thotë se demokratët mund të miratojnë pa pengesa programin e tyre. Presidenti ruan të drejtën e vetos, ndërsa për shumicën e projektligjeve në Senat kërkohen 60 vota për të kapërcyer pengesat procedurale.
Çfarë mund të ndryshojë në politikat ekonomike dhe tregtare?
Përtej ndikimit politik, rezultati i zgjedhjeve mund të ketë pasoja edhe për drejtimin e politikave ekonomike amerikane dhe marrëdhëniet tregtare ndërkombëtare.
Një Kongres i kontrolluar nga demokratët mund të ushtrojë presion më të madh mbi administratën për të rishikuar disa prej politikave të saj, veçanërisht ato që lidhen me tarifat doganore, koston e jetesës dhe shpenzimet federale.
Megjithatë, kompetencat e presidentit në politikën tregtare dhe të jashtme mbeten të konsiderueshme, ndaj ndryshimi i shumicës parlamentare nuk nënkupton automatikisht ndryshimin e tarifave apo të marrëveshjeve ndërkombëtare.
Një tjetër element i rëndësishëm do të jetë procesi i miratimit të buxhetit federal. Përplasjet mes Shtëpisë së Bardhë dhe Kongresit mund të krijojnë vështirësi në financimin e administratës dhe të shtojnë pasigurinë rreth politikave fiskale.
Për tregjet financiare ndërkombëtare, vëmendja do të përqendrohet te mundësia e bllokimit të nismave të reja ligjore, ecuria e deficitit federal dhe marrëdhëniet tregtare të SHBA-së me partnerët kryesorë.
Rezultatet përfundimtare priten pas përfundimit të numërimit
Projeksionet e CNN për kontrollin demokrat të Kongresit janë raportuar edhe nga media të tjera amerikane. Associated Press ka konfirmuar kalimin e Senatit te demokratët, ndërsa në raportimin e saj të disponueshëm kontrolli i Dhomës së Përfaqësuesve ende nuk ishte shpallur përfundimisht.
Pavarësisht se numërimi vazhdon dhe madhësia përfundimtare e shumicave mbetet për t’u përcaktuar, rezultati i projektuar përfaqëson një ndryshim të rëndësishëm të ekuilibrave institucionalë në Uashington.
Për Donald Trump, dy vitet e fundit të mandatit presidencial pritet të karakterizohen nga një marrëdhënie më e vështirë me pushtetin legjislativ, ndërsa demokratët fitojnë instrumente të reja për të kontrolluar dhe mbikëqyrur administratën. /Përshtati nga CNN, ekofin.al
