Blerësit britanikë po drejtohen nga Evropa për luks “më të lirë”, ndërsa Mbretëria e Bashkuar po humb avantazhin e saj konkurrues si i vetmi destinacion kryesor që nuk ofron blerje pa TVSH për vizitorët ndërkombëtarë.
Britanikët po i zëvendësojnë vitrinat e ndritshme të Londrës me grands magasins të Parisit dhe Quadrilatero della moda të Milanos — dhe shifrat pas këtij eksodi luksi janë tronditëse.
Që nga janari 2021, kur blerjet pa taksa u bënë të mundura për vizitorët britanikë në BE pas Brexit-it, konsumatorët britanikë kanë orientuar gjithnjë e më shumë shpenzimet e tyre për artikuj të nivelit të lartë drejt markave dhe dyqaneve përtej Kanalit.
Sipas një raporti të fundit të publikuar nga Association of International Retail (AIR), britanikët kanë shpenzuar 854 milionë euro (730 milion £) për blerje pa TVSH në BE në vitin 2024, një rritje pesëfish krahasuar me 169 milionë euro në 2021.
“Këta nuk janë të njëjtët njerëz që shpenzojnë pak më shumë — është një treg krejtësisht i ri turizmi i bazuar tek blerjet, që shpenzon gjithashtu për hotele, udhëtime, restorante, etj.,” thuhet në raportin e AIR.
Kur Britania doli nga Bashkimi Evropian, blerësit e saj u bënë vizitorë jo-BE ose udhëtarë të vendeve të treta dhe fituan të drejtën e menjëhershme për blerje pa TVSH.
Sipas direktivës së TVSH-së së BE-së, shitësit me pakicë në bllok duhet t’u ofrojnë blerësve mundësinë të marrin mbrapsht të paktën 15% të çmimit të artikullit, me shumicën e vendeve që aplikojnë një normë mesatare prej 20%. Kjo është veçanërisht tërheqëse për artikujt e shtrenjtë dhe luksozë.
Për shembull, nëse vendosni të blini çantën Loewe Puzzle Bag që është bërë virale në TikTok, gjatë një udhëtimi në Paris ose Spanjë, versioni i vogël kushton rreth 3,600 € dhe ai i madh rreth 4,200 €, sipas çmimeve zyrtare të Loewe.
Me kthimin e TVSH-së, do të merrnit rreth 700 € mbrapsht për çantën e vogël dhe 840 € për atë të madhen. Papritur, një fundjavë në kontinent mund të duket më tërheqëse.
“Kështu, ata po shpenzojnë qindra milionë euro shtesë për hotele, restorante, transport, argëtim… në kurriz të Britanisë,” shton raporti i AIR, duke theksuar goditjen për turizmin britanik.
Sipas Zyrës së Turizmit të Parisit, pati një rritje prej 44% të vizitorëve nga Britania që vizituan kryeqytetin francez në vitin 2023 — rritja më e lartë ndër turistët evropianë në renditje.
Asnjë përfitim nga blerjet pa TVSH në Mbretërinë e Bashkuar
Kur Britania doli nga BE në janar 2021, ajo hoqi skemën e saj të mëparshme të TVSH-së, duke cituar koston dhe kompleksitetin.
Kjo e bëri Mbretërinë e Bashkuar destinacionin e vetëm kryesor në botë që nuk ofron blerje pa TVSH për asnjë turist ndërkombëtar. Aktualisht, mënyra e vetme për të blerë mallra pa TVSH në Britani është nëse ato blihen online dhe dërgohen drejtpërdrejt në një adresë jashtë vendit.
Irlanda e Veriut ka ruajtur skemën pa TVSH, që do të thotë se nëse blini mallra atje si qytetar i BE-së dhe udhëtoni jashtë brenda tre muajve, do të merrni kthimin e TVSH-së në dalje.
Edhe artikujt e shtrenjtë që blihen në aeroport — për shembull në dyqanet e zonës “duty-free” — nuk kanë më përfitimin pa TVSH. Për udhëtarët britanikë që zakonisht blinin laptopë, smartphone ose kozmetikë luksoze në aeroport, çmimet tani janë pothuajse të njëjta me ato në dyqanet brenda vendit. Alkooli dhe duhani janë përjashtime, pasi këto mund të blihen pa taksa doganore.
Tregtarët e luksit janë të zemëruar
Lobisti britanik i luksit është i pakënaqur me ndryshimet tatimore.
Walpole — organi zyrtar që përfaqëson sektorin e luksit në Britani, përfshirë Rolls-Royce, Burberry dhe Harrods — publikoi një studim në maj, duke deklaruar se eksportet e luksit drejt BE-së ishin “deri në 43% më të ulëta nga ç’do të ishin pa Brexit”.
Vetëm në sektorin e modës dhe aksesorëve, Brexit solli një humbje prej 64%.
“Kjo tregon një ‘efekt Brexit’ të konsiderueshëm mbi këtë industri, e cila mbështet mbi 450,000 vende pune dhe kontribuon me 14.6 miliardë £ (16.8 miliardë €) në arkën e shtetit,” vazhdon raporti.
Markat britanike të luksit jo vetëm po humbin shitje ndaj rivalëve evropianë, por po shohin gjithashtu rënie të kërkesës për mallrat e prodhuara në Mbretërinë e Bashkuar në tregjet e BE-së dhe ato globale.
Industria e luksit ka një dominim unik në historinë e Evropës, duke u zhvilluar nga shekuj mjeshtërie dhe punë artizanale, të kombinuara me zhvillimet më të fundit në art dhe dizajn.
“Luksi është një fenomen global, por shtëpinë e ka në Britani dhe Evropë,” tha në një deklaratë CEO-ja e Walpole, Helen Brocklebank.
Sipas Komisionit Evropian, BE prodhon 74% të mallrave luksoze në botë dhe 62% e tyre eksportohen jashtë BE-së — një mundësi fitimi nga e cila industria britanike e luksit po mbetet jashtë.
“Sektori britanik i luksit ka potencial të jashtëzakonshëm për rritje, me projeksione që mund të arrijë në 125 miliardë £ (144 miliardë €) deri në vitin 2028,” vazhdoi Brocklebank.
“Megjithatë, për të arritur këtë objektiv, nuk mund të ecim me njërën dorë të lidhur. Lidhjet e forta dhe tregtia e favorshme me Evropën mbeten thelbësore për këtë parashikim, krahas suksesit tonë në tregjet e tjera globale, dhe janë kyçe për të mbështetur prodhimin artizanal dhe me vlerë të lartë në Britani.”
Markat raportojnë se vonesat, tarifat e papritura të korrierëve dhe kontrollet e pasigurta kufitare kanë shtyrë klientët evropianë drejt markave rivale të kontinentit dhe kanë lënë një gjurmë reagimesh negative për markat britanike, duke shkaktuar një tronditje besimi që ato nuk mund ta zbusin vetë pa ndryshime politike.
Ato pretendojnë se tregu i BE-së nuk zëvendësohet, pra nuk mund të zhvendosen lehtësisht në një treg tjetër që do të ofronte të njëjtin nivel kërkese.
Evropa kontinentale është si baza më e madhe e klientëve, ashtu edhe shtylla kryesore e zinxhirëve të furnizimit, me shumë marka që marrin lëkurë nga punishtet e Toskanës dhe markat kontinentale që blejnë nga fabrikat skoceze të kashmirit për produktet e tyre.
“Në një kohë pasigurie globale dhe sfidash tregtare, qeveria duhet të shfrytëzojë mundësinë për të lehtësuar barrierat tregtare me partnerin tonë më të afërt dhe më të madh tregtar,” përfundoi Brocklebank.
Përveç marrëdhënieve MB-BE, shitjet e luksit janë përballur me sfida shtesë nga tarifat në rritje të SHBA-së dhe rënia e kërkesës së konsumatorëve në Kinë.
Britanikët e duan luksin e tyre
Një sondazh i YouGov tregon se ekziston një dëshirë për të shpenzuar më shumë për luks. Sipas një studimi të vitit 2024, një e katërta e britanikëve kanë blerë një produkt luksoz në vitin e kaluar dhe 45% e atyre blerësve thonë se janë të gatshëm të paguajnë më shumë për marka premium. Më shumë se gjysma shpenzuan deri në 500 £, ndërsa 9% shpenzuan mbi 5,000 £.
Më shumë se një e treta, ose 34%, e blerësve të luksit thonë se ka gjasa të shpenzojnë të njëjtën shumë për mallra luksoze këtë vit, krahasuar me vitin e kaluar.
Deri sa qeveria në Westminster të konsiderojë rilançimin e një forme të përfitimeve pa TVSH, çdo përdorim i kartës britanike në BE mund të përkthehet në një shitje të humbur në atdhe./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
