Çmimet e benzinës dhe naftës në Bashkimin Evropian kanë arritur nivele rekord këtë javë, sipas Komisionit Evropian. Marzhet e rafinimit – kostoja e përpunimit të naftës bruto në karburant – janë pjesërisht përgjegjëse për këtë rritje, ndërsa çmimet mund të mbeten të larta, pasi ekspertët e Bankës Qendrore Evropiane i thanë Euronews se marzhet e naftës pritet të arrijnë kulmin vetëm në tetor.
Mbushja e makinës me karburant nuk ka kushtuar kurrë kaq shumë mesatarisht në të gjithë Bashkimin Evropian, sipas të dhënave të Komisionit Evropian që datojnë prej më shumë se dy dekadash. Me çmimet mesatare të fundit, mbushja e një depozite prej 50 litrash kushton rreth 103 euro për benzinë dhe 108 euro për naftë.
Çmimet e karburanteve në pikat e shitjes me pakicë janë rritur ndjeshëm që nga shpërthimi i konfliktit në Lindjen e Mesme, duke shtuar presionet inflacioniste. Inflacioni i energjisë në Eurozonë u rrit në 14.3% në gusht, nga 10.3% në korrik, sipas Bankës Qendrore Evropiane.
Një litër benzinë kushtonte mesatarisht 2.063 euro në Bashkimin Evropian më 14 shtator, ndërsa nafta arriti në 2.159 euro për litër. Të dyja shifrat përbëjnë nivelet më të larta të regjistruara në serinë e të dhënave të Komisionit Evropian, e cila nis në vitin 2005. Rekordi i mëparshëm për benzinën ishte regjistruar në vitin 2022, ndërsa nafta iu afrua për herë të fundit nivelit aktual në prill të këtij viti.
Çmimet ndryshonin ndjeshëm nga një vend i BE-së në tjetrin. Benzina ishte më e lirë në Maltë, me 1.34 euro për litër, ndërsa më e shtrenjta ishte në Danimarkë, me 2.56 euro. Për naftën, çmimet varionin nga 1.21 euro për litër në Maltë, deri në 2.51 euro në Finlandë.
Të dhënat vijnë nga Buletini Javor i Naftës i Komisionit Evropian, i publikuar më 17 shtator, bazuar në çmimet e raportuara më 14 shtator. Çmimet përfshijnë edhe taksat.

Çmimet e karburanteve janë rritur prej muajsh, që nga shpërthimi i luftës me Iranin në fund të shkurtit, e cila ndërpreu flukset e energjisë përmes Ngushticës së Hormuzit. Çmimi i naftës së papërpunuar Brent u rrit mbi 126 dollarë për fuçi në kulmin e konfliktit dhe të premten tregtohej mbi 104 dollarë për fuçi për dorëzimin e muajit pasardhës. Para shpërthimit të luftës, Brent kushtonte rreth 72 dollarë për fuçi.
Furnizimet evropiane me naftë bruto përballen me ndërprerje të mëtejshme pasi Saudi Aramco u tha të paktën dy rafinerive evropiane se nuk do të merrnin naftë sipas kontratave afatgjata në tetor, pas një sulmi ndaj tubacionit kryesor të Arabisë Saudite drejt Detit të Kuq. Lajmi u raportua nga Bloomberg, duke cituar persona të informuar për vendimin, të cilët thanë se ai zbatohej për të gjithë blerësit evropianë.
Çfarë i bën çmimet e karburanteve në Evropë kaq të shtrenjta?
Por çmimet ndërkombëtare të naftës bruto nuk janë i vetmi faktor që po i shtyn çmimet e benzinës dhe naftës më lart. Kostot dhe marzhet e rafinimit janë rritur gjithashtu ndjeshëm, duke ushtruar presion të mëtejshëm mbi çmimet në pikat e karburantit.
Marzhet e rafinimit pasqyrojnë diferencën mes kostos së naftës bruto dhe çmimit të produkteve të rafinuara, si benzina dhe nafta. Ndërsa marzhet e benzinës duket se kanë arritur kulmin, ekspertët e Bankës Qendrore Evropiane i thanë Euronews Business se marzhet e naftës pritet të arrijnë nivelin më të lartë vetëm në tetor.
“Duke parë përpara, bazuar në kontratat e së ardhmes për naftën e rafinuar, sipas të dhënave të LSEG më 16 shtator, marzhi për naftën pritet të arrijë kulmin në tetor. Bazuar në kontratat e së ardhmes për benzinën e rafinuar, sipas të dhënave të LSEG më 16 shtator, marzhet e benzinës arritën kulmin në gusht”, thanë ata.
Që nga fillimi i vitit 2026, çmimi mesatar i ponderuar i benzinës në Bashkimin Evropian është rritur me rreth 29%, ndërsa nafta është rritur me pothuajse 40%.

Çmimet më të larta të naftës bruto kanë nxitur gjithashtu inflacionin e energjisë në Eurozonë dhe në pjesën tjetër të Bashkimit Evropian. Sipas një artikulli të publikuar nga Banka Qendrore Evropiane në korrik, rritjet e çmimeve të naftës bruto zakonisht reflektohen plotësisht në çmimet e karburanteve para taksave brenda një ose dy muajsh. Qeveritë mund ta zbusin përkohësisht ndikimin përmes masave të tilla si ulja e taksave mbi karburantet.
Nafta bruto përbënte më pak se një të katërtën e çmimit të karburantit në Eurozonë, sipas llogaritjeve të Bankës Qendrore Evropiane në korrik. Pjesa tjetër përfshinte kostot dhe marzhet e rafinimit dhe shpërndarjes, akcizat dhe TVSH-në, duke ndihmuar në shpjegimin e ndryshimeve të mëdha mes vendeve.
Llogaritjet e Bankës Qendrore Evropiane treguan se akcizat dhe TVSH-ja së bashku përbënin rreth 44% të çmimit të naftës në Eurozonë dhe 52% të çmimit të benzinës në korrik.
Ekspertët e Bankës Qendrore Evropiane i thanë Euronews Business se marzhet e rafinimit po japin aktualisht një kontribut të madh në çmimin e naftës.
“Në situatën aktuale, kemi vlerësuar se në javën e tretë të shtatorit marzhet e rafinimit kanë kontribuar me 0.41 euro (19% të çmimit në pikën e shitjes) për litër në çmimin me pakicë të naftës dhe me 0.17 euro (8%) për litër në çmimin me pakicë të benzinës në Eurozonë.”
A mund të rriten më tej çmimet e karburanteve?
Deklarata e politikës monetare e Bankës Qendrore Evropiane, e publikuar më 10 shtator, paralajmëroi:
“Ndërprerjet e reja në furnizimet me energji mund të shkaktojnë rritje të mëtejshme dhe më të gjata të çmimeve të energjisë sesa pritej aktualisht.”
Ekspertët e Bankës Qendrore Evropiane thanë se përfundimi i konfliktit në Lindjen e Mesme dhe rikthimi i flukseve normale të energjisë dhe aktivitetit të rafinerive do të ishin faktorë thelbësorë për uljen e çmimeve.
“Që çmimet e benzinës dhe naftës të bien, faktori kryesor do të ishte përfundimi i luftës në Lindjen e Mesme, normalizimi i flukseve përmes Ngushticës së Hormuzit dhe rikthimi i aktivitetit global të rafinimit, duke mundësuar rindërtimin e rezervave të naftës”, thanë ata.
Një normalizim i tillë mund të ulë shpejt çmimet e naftës bruto dhe të karburanteve në pikat e shitjes. Megjithatë, ndërprerjet në kapacitetet e rafinimit të Rusisë mund t’i mbajnë marzhet të larta edhe nëse konflikti në Lindjen e Mesme do të përfundonte./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
