Rritja e kostos së jetesës po ushtron presion mbi të drejtat e qytetarëve europianë, sipas një raporti të publikuar të enjten nga një agjenci e BE-së, e cila paralajmëron se kostot në rritje të banimit po bëjnë që gjithnjë e më shumë njerëz të mbeten pa strehë.
Kostot në rritje të banimit po e bëjnë gjithnjë e më të vështirë realizimin e së drejtës për një strehim të përshtatshëm për shumë europianë, sipas Agjencisë së Bashkimit Europian për të Drejtat Themelore (FRA) me seli në Vjenë.
Në raportin e saj vjetor, FRA thekson se çmimet e banesave në të gjithë BE-në u rritën me 53% midis viteve 2015 dhe 2024, ndërsa qiratë u rritën me pothuajse 17% gjatë së njëjtës periudhë, duke cituar të dhëna nga Eurostat.
“Rritja e vrullshme e kostove prek shumë individë dhe familje, pasi gjithnjë e më shumë njerëz nuk mund të përballojnë banesat e tyre dhe rrezikojnë të mbeten pa strehë,” tha Sirpa Rautio në raport.
Më shumë se dy të tretat e banorëve të BE-së janë pronarë të shtëpive të tyre. Megjithatë, më pak se gjysma e personave me të ardhura nën pragun e rrezikut për varfëri zotërojnë një banesë.
Të rinjtë ndër më të prekurit
Sipas raportit, të rinjtë në Europë janë ndër grupet që po përballen më shumë me vështirësitë për të përballuar kostot e strehimit.
“Të rinjtë dhe grupet e cenueshme përballen me vështirësi që minojnë aksesin e tyre në të drejtën themelore për strehim të përshtatshëm, dhe shumë prej tyre mbeten të pambrojtur ndaj dëbimit nga banesat,” tha Rautio.
Mungesa e strehimit në rritje
Në të njëjtën kohë, ka tregues se numri i personave pa strehë është në rritje. Sipas FRA-së, Federata Europiane e Organizatave Kombëtare që Punojnë me të Pastrehët (FEANTSA) vlerëson se pothuajse 1.3 milionë njerëz raportohen si të pastrehë në BE gjatë vitit 2025.
FRA thekson se e drejta për strehim të përshtatshëm njihet nga ligji ndërkombëtar i të drejtave të njeriut dhe zbatohet për të gjithë, përfshirë migrantët, refugjatët dhe azilkërkuesit.
Marrëveshjet ndërkombëtare dhe europiane gjithashtu kërkojnë që qeveritë: Të parandalojnë pastrehësinë. Të përmirësojnë aksesin në banesa të përballueshme. Të mbrojnë njerëzit nga diskriminimi në strehim.
Thirrje për një qasje të bazuar në të drejta
Në raportin e saj, FRA bën thirrje për një qasje të bazuar në të drejtat e njeriut në politikat e strehimit, me qëllim luftimin efektiv të mungesës së strehimit, mbrojtjen nga dëbimet e detyruara dhe garantimin e mbështetjes për personat në situata të cenueshme.
Agjencia paralajmëron se pasiguria në rritje lidhur me strehimin po lë gjithnjë e më shumë njerëz të ekspozuar ndaj rrezikut të mbetjes pa strehë.
Ndikimi i krizave globale
Sipas Rautio, Bashkimi Europian po përballet gjithashtu me sfida në ruajtjen e sundimit të ligjit dhe të drejtave themelore për shkak të paqëndrueshmërisë gjeopolitike dhe kërcënimeve të sigurisë.
“Mjedisi ndërkombëtar i paparashikueshëm dhe luftërat e vazhdueshme po ndikojnë edhe këtu, në jetën tonë të përditshme — veçanërisht në ndjenjën e sigurisë dhe mirëqenies së njerëzve,” tha ajo.
Raporti mbulon të 27 shtetet anëtare të BE-së, si dhe Shqipëri, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë. /Përshtati nga Euronews, ekofin.al
