Komisioneri evropian për strehimin deklaroi se Komisioni Evropian do ta trajtojë krizën e banesave duke marrë parasysh politikat e investimeve, energjisë, sociale dhe të tregut të brendshëm, si edhe rregullat për ndihmën shtetërore.
Brukseli do të zbusë rregullat “e rrepta” të ndihmës shtetërore dhe do të sigurojë fonde nga BE-ja për të ndihmuar shtetet anëtare të rrisin strehimin e përballueshëm, deklaroi Dan Jørgensen, komisioneri i parë europian për strehimin, në emisionin kryesor të intervistave të Euronews, The Europe Conversation.
“Këto rregulla lidhen me faktin se ku dhe si shteti mund të ndërhyjë për të mbështetur ndërtimin e banesave të reja të përballueshme ose të strehimit social,” shpjegoi Jørgensen.
“Duhet ta pranojmë që në situatën ku ndodhemi tani dhe me rregullat aktuale, ato janë tepër të rrepta,” shtoi ai. “Ndaj na duhet t’i transformojmë.”
Traktati i BE-së ndalon ndihmën shtetërore, përveç rasteve kur ajo konsiderohet e domosdoshme për zhvillimin ekonomik; prandaj Brukseli synon të ndryshojë rregullat ekzistuese për t’i bërë të mundshme shtetet anëtare të mbështesin strehimin e përballueshëm “në mënyrë më të shpejtë dhe më të thjeshtë”.
Jørgensen vuri në dukje se, gjatë takimeve me autoritetet vendore në qytete e bashki europiane, shumë njerëz ngrenë pikërisht këto rregulla “tejet të ashpra” të ndihmës shtetërore si shqetësim kryesor.
“Disa mund të pyesin pse BE-ja ka të drejtë të ndërhyjë në çfarë ndodh brenda një shteti anëtar. Por kjo lidhet me tregun e brendshëm. Ka kuptim që të kemi rregulla për atë që mund të subvencionohet dhe për atë që nuk mund të subvencionohet,” theksoi ai.
Kjo çështje do të trajtohet përmes Planit të BE-së për Strehimin e Përballueshëm, të cilin pritet ta prezantojë Komisioni Europian në dhjetor. Plani do të plotësojë përpjekjet kombëtare dhe do ta bëjë më të lehtë ndërtimin e banesave të përballueshme dhe strehimit social nga shtetet anëtare.
Plani pritet të përmbajë një kombinim nismash jo-detyruese dhe propozimesh legjislative, si Akti për Shërbimet e Ndërtimit dhe rregulla të reja për qiratë afatshkurtra.
Kërkohet një qasje gjithëpërfshirëse
Nga viti 2010 deri në tremujorin e dytë të vitit 2025, qiratë në BE janë rritur me gati 29% dhe çmimet e banesave me mbi 60% — rritje që kanë nxitur protesta në shumë qytete, nga Lisbona në Barcelonë e në Kopenhagë, për standarde më të mira jetese.
Edhe kostot e ndërtimit janë rritur ndjeshëm, deri në 48% mes viteve 2010 dhe 2023.
“Kriza ka arritur në një pikë ku njerëzit me punë dhe të ardhura normale nuk janë më në gjendje të jetojnë në shumë qytete, sepse është bërë tepër e shtrenjtë,” theksoi Jørgensen.
“Do të doja që të mos ishim në një krizë strehimi, por fatkeqësisht jemi dhe duhet të bëjmë më shumë për ta korrigjuar këtë situatë,” shtoi komisioneri danez.
Jørgensen pranoi se kriza aktuale e banesave është shumëplanëshe dhe kërkon një qasje “holistike”, duke përfshirë rritjen e ofertës së banesave të përballueshme, rritjen e investimeve dhe lehtësimin e rregullave të ndihmës shtetërore të BE-së.
“Nëse duam t’i zgjidhim problemet e strehimit, duhet të shikojmë njëkohësisht investimet, energjinë, politikat sociale, politikat e tregut të brendshëm dhe rregullat për ndihmën shtetërore,” argumentoi ai. “Nëse nuk e bëjmë këtë, kam frikë se nuk do ta zgjidhim problemin.”
Deri më tani, politika e strehimit ka qenë kompetencë e autoriteteve kombëtare, rajonale dhe vendore. Por, meqenëse strehimi është kthyer në një çështje madhore në zgjedhjet në të gjithë BE-në, Brukseli tani e njeh atë si një problem europian që kërkon një zgjidhje europiane. Kjo çoi në emërimin e komisionerit të parë të BE-së për strehimin.
Deri në vitin 2026, Brukseli do të propozojë gjithashtu një nismë të re për të trajtuar problemin e qirave afatshkurtra, si Airbnb ose Booking.com.
“Turizmi është një gjë e mirë, por nuk është i mirë nëse ndjesia është se po ua shkatërron jetën njerëzve që jetojnë në këto qytete,” theksoi Jørgensen, duke iu referuar faktit se përhapja e këtyre platformave ka çuar në rritje të ndjeshme të çmimeve të banesave.
E ashtuquajtura “financiarizim i sektorit” do të jetë gjithashtu në qendër të planeve të Brukselit për të përballuar krizën e strehimit, tha komisioneri. “Ka shumë spekulim dhe banesat shihen nga shumë investitorë si mall tregtar.”
“Nuk kam problem që njerëzit të fitojnë para, por duhet të pranojmë se, kur kjo ndodh, investimet që bëhen jo domosdoshmërisht çojnë në rezultatin më të mirë për shoqërinë në tërësi,” përfundoi Jørgensen./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
