Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha se do të vendosë menjëherë një tarifë të re globale prej 10% dhe do të vazhdojë me masa alternative tregtare pasi Gjykata e Lartë vendosi se tarifat e tij të gjera tejkalonin autoritetin ekzekutiv të premten.
“Sot do të nënshkruaj një urdhër për të vendosur një tarifë globale 10% sipas Seksionit 122, përveç tarifave tona normale që tashmë po aplikohen,” tha Trump në një konferencë për shtyp.
Gjykata, me një vendim 6–3 të premten, rrëzoi tarifat e gjera që Trump kishte vendosur sipas një ligji për kompetencat emergjente, duke i dhënë atij një goditje të madhe ndaj një politike kyçe ekonomike.
“Për të mbrojtur vendin tonë, një president në fakt mund të vendosë tarifa më të larta sesa ato që po vendosja unë… sipas autoriteteve të ndryshme tarifore,” vazhdoi ai.
Vendimi lidhet me tarifat e vendosura duke përdorur Aktin për Kompetencat Ekonomike Emergjente Ndërkombëtare (IEEPA), një ligj i vitit 1977 që zakonisht përdoret për sanksione dhe mjete të tjera ekonomike, të cilin Trump e kishte përdorur për të justifikuar taksa të gjera mbi importet. Presidentë të tjerë amerikanë e kanë përdorur këtë ligj shumë herë, por Trump ishte i pari që e përdori për tarifa.
Trump tha se nuk ishte i shqetësuar nga vendimi, duke thënë se vendimi i Gjykatës së Lartë “thjesht rrëzoi një përdorim të caktuar të IEEPA”.
“Pra, ne mund të përdorim statute të tjera, autoritete të tjera tarifore, të cilat gjithashtu janë konfirmuar dhe janë plotësisht të lejuara.”
Trump e ka paraqitur vazhdimisht këtë mosmarrëveshje si ekzistenciale për axhendën e tij ekonomike, edhe pse sondazhet kanë treguar se tarifat nuk janë gjerësisht popullore, në mes të shqetësimeve më të gjera të votuesve për përballueshmërinë.
Zëvendëspresidenti JD Vance reagoi në X për të shprehur zhgënjimin e tij me “paligjshmërinë” e gjykatës më të lartë.
“Sot, Gjykata e Lartë vendosi se Kongresi, pavarësisht se i ka dhënë presidentit aftësinë për të ‘rregulluar importet’, në fakt nuk e kishte këtë qëllim,” tha ai në një postim në rrjetin social.
Kongresi kundrejt degës ekzekutive
Në opinionin e shumicës, gjykata tha se Kushtetuta e SHBA “shumë qartë” i jep Kongresit fuqinë për të vendosur taksa, përfshirë tarifat dhe jo presidentit.
Kryetari i Gjykatës, John Roberts, shkroi se hartuesit e Kushtetutës nuk e vendosën fuqinë e taksimit në degën ekzekutive.
Vendimi nuk e pengon Shtëpinë e Bardhë të ndjekë tarifa sipas ligjeve të tjera, megjithëse këto rrugë zakonisht kanë kufizime më të forta procedurale dhe kufizime në shpejtësi dhe shtrirje sesa qasja me kompetenca emergjente që Trump kishte provuar fillimisht.
Zyrtarët e administratës kanë thënë se presin të mbajnë në fuqi kuadrin më të gjerë tarifor duke përdorur autoritete të tjera.
“Prandaj, me efekt të menjëhershëm, të gjitha tarifat e sigurisë kombëtare sipas Seksionit 232 dhe tarifat ekzistuese sipas Seksionit 301 … mbeten në fuqi, plotësisht në fuqi dhe me efekt të plotë,” tha ai.
“Ne po ashtu po nisim disa hetime sipas Seksionit 301 dhe hetime të tjera për të mbrojtur vendin tonë nga praktikat e padrejta tregtare,” shtoi Trump.
Cilat mjete të tjera ligjore janë ende të disponueshme?
Ndër mjetet alternative ligjore për presidentin amerikan, Seksioni 301 dhe Seksioni 122 i Aktit të Tregtisë të vitit 1974 janë kyçe për çdo plan tarifor të ardhshëm.
Të dy dispozitat kanë kufizime dukshëm më të forta sesa IEEPA, duke i lënë administratës Trump një arsenal më të kufizuar.
Seksioni 301, pjesë e Titullit III të Aktit të Tregtisë të vitit 1974, i jep Zyrës së Përfaqësuesit Tregtar të SHBA (USTR) autoritetin të “hetojë dhe veprojë kundër praktikave tregtare të huaja që shkelin marrëveshjet tregtare të SHBA ose dëmtojnë tregtinë amerikane”.
Nëse konstatohet se sjellja e një qeverie të huaj është e pajustifikueshme ose diskriminuese, mund të vendosen tarifa hakmarrëse ose të tërhiqen koncesione tregtare.
Hetimet zakonisht duhet të përfundojnë brenda 12 muajve, që do të thotë se tarifat nuk mund të vendosen shpejt. Për shembull, Seksioni 301 nuk do të lejonte një taksë 50% mbi importet nga Brazili.
Nga ana tjetër, Seksioni 122 mund të përdoret më shpejt, por është i kufizuar në kohë.
Ai autorizon presidentin të vendosë tarifa të përkohshme deri në 15% ose kuota për jo më shumë se 150 ditë, kur SHBA përballet me probleme serioze në pagesat ndërkombëtare, si një deficit i rëndë ose zhvlerësim i shpejtë i dollarit.
Ky ligj u miratua pasi presidenti Richard Nixon vendosi një tarifë të përkohshme 10% mbi importet në vitin 1971, dhe përfaqëson përpjekjen e Kongresit për të kodifikuar një version më të kufizuar të këtij autoriteti emergjent.
Nuk kërkohet hetim paraprak, duke lejuar veprim të shpejtë, por tarifat skadojnë automatikisht pas 150 ditësh, përveç nëse Kongresi voton për t’i zgjatur.
Kufizimet e këtyre dispozitave janë shumë të rëndësishme për ambiciet e administratës.
Sekretari i Thesarit Scott Bessent kishte pranuar më parë se këto metoda alternative “nuk janë aq efikase dhe nuk janë aq të fuqishme” sa IEEPA.
Procese gjyqësore nga kompanitë e prekura
Çështja u kundërshtua nga disa shtete me prirje demokrate dhe nga biznese të ndryshme, nga importues të vegjël deri te shitës të mëdhenj, të cilët argumentuan se ligji emergjent nuk autorizon tarifa dhe se veprimi i Trump nuk përmbushte testet ligjore.
“Unë i njoh njerëzit që e ngritën këtë padi, dhe e dini që janë mashtrues, mashtrues të mëdhenj,” tha Trump.
“Unë nuk mendoj se do të heqim dorë ndonjëherë nga MAGA, MAGA do të jetë gjithmonë me ne.”
Trump tha se planifikon të gjejë mënyra të reja për të mbajtur tarifat në fuqi.
“Disa prej tyre qëndrojnë në fuqi. Shumë prej tyre qëndrojnë. Disa nuk do të qëndrojnë dhe do të zëvendësohen me tarifa të tjera,” përfundoi ai./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
