Në dekadat e fundit, disa vende evropiane kanë hequr tatimin mbi pasurinë, ndërsa deri në vitin 2025 vetëm tri vende aplikojnë ende një tatim mbi pasurinë neto të individëve, ndërsa disa të tjera e zbatojnë vetëm mbi kategori të caktuara pasurish.
Pabarazia e pasurisë dhe debati mbi tatimin
Pabarazia e pasurisë është e dukshme globalisht, përfshirë Europën. Në fillim të vitit 2025, 5% më të pasur të popullsisë në eurozonë kontrollonin 45% të pasurisë neto familjare, ndërsa 10% më të pasur zotëronin 57.4%, sipas Bankës Qendrore Europiane.
Kjo përqendrim i pasurisë mban debatin mbi tatimin e pasurisë në qendër të diskutimeve. Kohët e fundit, miliarderi francez Bernard Arnault kundërshtoi ashpër një propozim për një taksë 2% mbi individët me pasuri mbi 100 milionë €, duke e quajtur “një ofensivë vdekjeprurëse për ekonominë tonë”.
Vendet që aplikojnë tatim mbi pasurinë neto (2025)
Sipas Tax Foundation, vetëm Spanja, Norvegjia dhe Zvicra aplikojnë tatim mbi pasurinë e individëve:
Spanja: Tatimi është progresiv, 0.16%–3.5% mbi pasurinë mbi 700,000 €. Në vitin 2022 u shtua edhe tatimi “solidaritet” mbi pasurinë mbi 3 milionë €, nga 1.7% deri në 3.5%, i cili tashmë është bërë i përhershëm.
Norvegjia: Tatim 1% mbi pasurinë mbi 1.7 mln NOK (145,425 €) deri në 20 mln NOK (1.71 mln €), dhe 1.1% për pasuritë mbi këtë prag. 0.7% shkon për bashkitë dhe 0.3% për qeverinë qendrore.
Zvicra: Me pragje të ulëta që ndryshojnë sipas kantoneve, tatimi prek jo vetëm më të pasurit por edhe shtresën e mesme. Në Cyrih, pragu fillon nga 80,000 CHF (85,560 €) për individë, me normë 0.05%, dhe arrin 0.3% për pasurinë mbi 3.26 mln CHF (3.49 mln €).
Tatime mbi pasuri të veçanta
Franca: Aplikohet vetëm mbi pasuritë e patundshme neto mbi 1.3 mln €, me normë deri në 1.5%. Italia, Belgjika dhe Holanda: Aplikojnë tatime mbi asete të veçanta, si asetet financiare, por jo mbi pasurinë totale neto.
Të ardhurat nga tatimi mbi pasurinë
Sipas OECD (2023) Zvicra arkëtoi 9.5 mld € (4.3% e të ardhurave tatimore totale); Spanja 3.1 mld € (0.6%); Norvegjia 2.7 mld € (1.5%); Franca 2.3 mld € (0.2%). Në raport me PBB, të ardhurat nga tatimi mbi pasurinë janë të vogla, nga 0.21% e PBB në Spanjë deri në 1.16% në Zvicër.
Vendet që e kanë hequr tatimin mbi pasurinë
Numri i vendeve të OECD që aplikonin këtë tatim ra nga 12 në vitin 1990 në vetëm 4 në vitin 2017. Midis tyre: Austria (1994), Danimarka (1997), Gjermania (1997), Holanda (2001); Finlanda, Islanda dhe Luksemburgu (2006), Suedia (2007).
Pse u hoq tatimi mbi pasurinë?
Sipas OECD, arsyet kryesore janë kostot e larta të administrimit dhe rreziku i ikjes së kapitalit. Pasuria është më e lëvizshme dhe të pasurit kanë akses më të madh në parajsa fiskale, duke bërë që tatimi shpesh të mos arrijë objektivat rishpërndarëse.
Cristina Enache nga Tax Foundation thekson se pritshmëritë e larta shpesh bien ndesh me realitetin, pasi edhe një rritje e vogël e normës mund të nxisë individët e pasur të zhvendosin kapitalin dhe të largohen drejt juridiksioneve fqinjë. Kjo nuk ul vetëm të ardhurat nga tatimi mbi pasurinë, por edhe nga tatimi mbi të ardhurat dhe konsumin – burimet kryesore të të ardhurave për vendet evropiane./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
