Është hera e parë që studiuesit kanë qenë në gjendje të vlerësojnë me saktësi vdekjet e parakohshme nga ndotja e sobës me gaz. Soba me gaz po kontribuon në vdekjen e hershme të rreth 40,000 evropianëve në vit, ka përfunduar studimi i parë shkencor i këtij lloji.
Për gati 50 vjet, bota ka qenë e vetëdijshme për rreziqet e dioksidit të azotit (NO2) që emetohet nga sobat me gaz. Tani studiuesit në Shkollën e Shkencave Shëndetësore të Universitetit Jaume I në Spanjë kanë vlerësuar numrin vjetor të vdekjeve, duke lidhur studimet ekzistuese shëndetësore me leximet e NO2 në shtëpitë evropiane.
Ata zbuluan se në 14 vende evropiane, krijohen kushte të rrezikshme brenda një shtëpie mesatare, pasi tymrat nga sobat me gaz kombinohen me ndotjen e sfondit për të thyer udhëzimet e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).
Cilat vende evropiane janë më të rrezikuara nga soba me gaz?
Rreth një e treta e shtëpive evropiane gatuajnë me gaz, dhe janë këto banesa që priren të kenë nivelet më të larta të NO2. Italia, Polonia, Rumania, Franca dhe Britania e Madhe vuajnë përqindjen më të lartë të vdekjeve të parakohshme të shkaktuara nga soba me gaz. Ndotja është më e keqja në shtëpitë me ajrim të dobët dhe në ato që shpenzojnë më gjatë në gatim.
Cilësia e ajrit të brendshëm është një çështje serioze shëndetësore, sepse evropianët kalojnë pothuajse të gjithë kohën e tyre brenda dhe ndërtesat marrin më pak ajër të pastër pasi shtëpitë janë projektuar të jenë më hermetike. Stufat me gaz rezultojnë gjithashtu të rrjedhin metan, një gaz i fuqishëm serrë, edhe kur ato janë të fikur.
Si i llogaritën studiuesit vdekjet nga ndotja e sobave me gaz?
Studiuesit përdorën dhjetëra studime shëndetësore që kishin përcaktuar shkallët e mundshme të rrezikut të astmës dhe vdekjeve të parakohshme të shkaktuara nga një nivel i caktuar i NO2.
Universiteti përdori grupet e të dhënave të qeverisë për të shkallëzuar këto gjetje për të prodhuar harta rajonale të ndotjes së brendshme me NO2 nga sobat. Këto i lejuan studiuesit të llogaritnin vlerësimet e para shkencore të vdekjeve të parakohshme dhe rasteve të astmës së fëmijëve nga NO2 në Evropë. Megjithatë, kostoja e vërtetë njerëzore e ndotjes së sobave me gaz ka të ngjarë të jetë dukshëm më e lartë.
Duke përdorur një metodë më pak të saktë, ata vlerësojnë se sobat me gaz shkaktojnë afërsisht 367,000 raste të astmës tek fëmijët dhe 726,000 në të gjitha grupmoshat, duke përfshirë këta ndotës të tjerë, duke përjashtuar monoksidin e karbonit, i cili nuk ka lidhje të njohur me astmën.
Si mund ta trajtojmë ndotjen e sobës me gaz?
BE-ja nuk ka standarde të cilësisë së ajrit të brendshëm dhe mjetet e saj legjislative për trajtimin e problemit janë të paqarta, sipas Aleancës Evropiane të Shëndetit Publik (EPHA).
Blloku do të propozojë rregulla të përditësuara për sobat me gaz më vonë këtë vit dhe ka marrë në konsideratë kufizimet e ndotjes – përfshirë për NO2. EPHA po i kërkon Brukselit që të heqë shpejt furrat me gaz përmes kufizimeve të emetimeve, së bashku me futjen e stimujve financiarë për të kaluar në soba më të pastra.
Aleanca gjithashtu dëshiron të shohë etiketa të detyrueshme të konsumatorit në soba për të sinjalizuar rreziqet e ndotjes, të shoqëruara me fushatat e edukimit publik mbi rreziqet e djegies së karburanteve në ambiente të mbyllura./euronews
