Evropa po përballet me një rënie historike të lindshmërisë, ndërsa Shqipëria dhe vendet e Ballkanit po hyjnë në një fazë të përshpejtuar plakjeje të popullsisë dhe tkurrjeje demografike.
Të dhënat më të fundit të publikuara nga Eurostat tregojnë se në vitin 2024 në Bashkimin Evropian lindën 3.55 milionë foshnja, gati dy herë më pak krahasuar me kulmin historik të vitit 1964, kur në BE kishin lindur 6.8 milionë fëmijë.
Norma totale e fertilitetit në BE ra në 1.34 lindje për grua në vitin 2024, niveli më i ulët i regjistruar ndonjëherë. Në vitin 2023 kjo normë ishte 1.38, ndërsa në vitin 2022 arrinte në 1.46. Eurostat thekson se niveli minimal për zëvendësimin natyror të popullsisë konsiderohet rreth 2.1 fëmijë për grua, çka do të thotë se pothuajse e gjithë Evropa ndodhet tashmë shumë poshtë këtij pragu.
Në rajon, Shqipëria rezulton me një normë fertiliteti prej 1.64 lindjesh për grua në vitin 2024, duke u renditur mbi mesataren e BE-së, por sërish larg nivelit të nevojshëm për ruajtjen e popullsisë. Krahasuar me vendet fqinje, Mali i Zi regjistroi normën më të lartë në rajon me 1.75 lindje për grua, ndërsa Serbia kishte të njëjtin nivel me Shqipërinë, 1.64. Maqedonia e Veriut rezultoi me 1.44 lindje për grua.
Të dhënat historike tregojnë se edhe Shqipëria po ndjek trendin evropian të rënies së lindshmërisë. Në vitin 2014 norma totale e fertilitetit në Shqipëri ishte 1.73, ndërsa në vitin 2004 arrinte në 1.86. Rënia ka ardhur paralelisht me emigracionin e lartë dhe plakjen e popullsisë.
Në Bashkimin Evropian, vendi me normën më të lartë të fertilitetit në vitin 2024 ishte Bullgaria me 1.72 lindje për grua, e ndjekur nga Franca me 1.61 dhe Sllovenia me 1.52. Në anën tjetër, normat më të ulëta u regjistruan në Maltë me vetëm 1.01 lindje për grua, Spanjë me 1.10 dhe Lituani me 1.11.
Eurostat evidenton se rënia e lindshmërisë është bërë pothuajse e përgjithshme në Evropë. Midis viteve 2023 dhe 2024, norma totale e fertilitetit ra në 24 vende të BE-së, mbeti e pandryshuar vetëm në Luksemburg dhe Holandë dhe u rrit vetëm në Slloveni. Rënien më të madhe e pësoi Rumania, nga 1.54 në 1.39 lindje për grua brenda një viti.
Paralelisht me rënien e lindjeve, gratë në Evropë po bëhen nëna gjithnjë e më vonë. Mosha mesatare e lindjes së fëmijës së parë në BE arriti në 29.9 vjeç në vitin 2024. Italia regjistroi moshën më të lartë, me mesatare 31.9 vjeç, ndërsa Bullgaria kishte moshën më të ulët me 26.9 vjeç.
Sipas Eurostat, pothuajse gjysma e fëmijëve të lindur në BE gjatë vitit 2024 ishin fëmija i parë i familjes. Rreth 46.6% e lindjeve i përkisnin nënave që sillnin në jetë fëmijën e parë, ndërsa vetëm 6.2% e lindjeve ishin fëmija i katërt ose më shumë.
Këto të dhëna tregojnë se kombinimi i lindshmërisë së ulët dhe emigracionit po krijon presion të fortë mbi ekonomitë evropiane dhe veçanërisht mbi vendet e Ballkanit, të cilat po humbasin njëkohësisht popullsi në moshë pune. Pasojat pritet të reflektohen në mungesën e fuqisë punëtore, rritjen e barrës mbi skemat e pensioneve dhe ngadalësimin ekonomik në dekadat e ardhshme./ekofin.al
