Eksportet në maj shënuan rritje të përgjithshme. Megjithatë, pas statistikave optimiste fshihet një realitet krejt tjetër për një nga sektorët më të rëndësishëm të ekonomisë shqiptare. Menjëherë pas publikimit të të dhënave, shoqata ProExport Albania reagoi publikisht, duke paralajmëruar se industria e manifakturës, veçanërisht sektori i tekstileve dhe këpucëve, po përballet me një situatë kritike.
Sipas përfaqësuesve të industrisë, sektori ka regjistruar një tkurrje prej 14% që nga fillimi i vitit, duke shënuar një nga periudhat më të vështira në dekadat e fundit.
Në reagimin e shpërndarë për mediat, ProExport Albania thekson se rritja e përgjithshme e eksporteve nuk duhet të fshehë problemet strukturore që po godasin industrinë fason, e cila prej vitesh ka qenë ndër kontribuuesit kryesorë në eksportet shqiptare dhe një nga punëdhënësit më të mëdhenj në vend.
Euro e dobët po gërryen fitimet e eksportuesve
Sipas industrisë, faktori kryesor që po rëndon mbi kompanitë eksportuese mbetet zhvlerësimi i vazhdueshëm i euros kundrejt lekut.
Për shumicën e kompanive fason, të ardhurat realizohen në euro, ndërsa një pjesë e konsiderueshme e kostove paguhen në lekë. Si rezultat, forcimi i monedhës vendase ka reduktuar ndjeshëm marzhet e fitimit dhe ka dëmtuar konkurrueshmërinë e prodhuesve shqiptarë në tregjet ndërkombëtare.
Bizneset argumentojnë se kjo situatë po zgjat prej më shumë se dy vitesh dhe po kthehet në një problem strukturor për eksportet shqiptare.
Industria ngre shqetësime edhe për zhvillimet gjeopolitike ndërkombëtare.
Sipas ProExport Albania, konfliktet në Lindjen e Mesme dhe pasiguritë në tregjet globale kanë sjellë tkurrje të kërkesës për produktet e modës, ndërkohë që janë shtuar vonesat në furnizimin me lëndë të para dhe materiale prodhimi.
Kjo ka krijuar një mjedis më të pasigurt për kompanitë shqiptare, të cilat varen kryesisht nga kontratat me markat europiane të veshjeve dhe këpucëve.
Kostot rriten, porositë bien
Një tjetër problem që po godet sektorin është rritja e vazhdueshme e kostove operative.
Përfaqësuesit e manifakturës nënvizojnë se kostot e punës, energjisë, transportit dhe administrimit janë rritur ndjeshëm vitet e fundit, ndërkohë që kompanitë kanë gjithnjë e më pak hapësirë për të transferuar këto kosto te klientët e huaj.
Në këto kushte, shumë ndërmarrje po operojnë me marzhe minimale fitimi, ndërsa një pjesë e tyre kanë nisur reduktimin e aktivitetit.
Largimi i markave të huaja po krijon efekt zinxhir
Shqetësimi më i madh i industrisë lidhet me largimin e disa markave dhe kompanive ndërkombëtare që prej vitesh operonin në Shqipëri.
Sipas ProExport Albania, largimi i kompanive të mëdha nuk prek vetëm punonjësit e drejtpërdrejtë të tyre, por krijon pasoja në të gjithë zinxhirin ekonomik.
Shoqata sjell si shembull rastin e kompanisë Cottonella, duke argumentuar se largimi i një operatori të tillë ndikon jo vetëm te qindra të punësuarit e kompanisë, por edhe te mijëra vende pune të lidhura me nënkontraktorë, furnitorë dhe biznese të tjera që varen nga këto kontrata.
Dyshimet për ekonominë informale dhe ndikimin te kursi i këmbimit
Në reagimin e saj, ProExport Albania ndalet edhe te zhvillimet e fundit të bëra publike nga SPAK, ku flitet për qarkullim të konsiderueshëm parash cash dhe pasuri me origjinë të dyshuar.
Përfaqësuesit e eksportuesve rikthejnë në vëmendje një shqetësim të ngritur prej kohësh nga biznesi: ndikimin që ekonomia informale dhe kapitalet me burime të paqarta mund të kenë në deformimin e tregut dhe në forcimin artificial të lekut.
Sipas tyre, kjo është një çështje që meriton analizë të thelluar nga institucionet ekonomike dhe financiare, pasi kursi i këmbimit ka ndikim të drejtpërdrejtë në aftësinë konkurruese të eksportuesve shqiptarë.
Industria kërkon ndërhyrje urgjente
Përballë këtyre zhvillimeve, ProExport Albania kërkon më shumë vëmendje institucionale dhe politika konkrete mbështetëse për sektorin.
Sipas shoqatës, mungesa e masave efektive po rrit pasigurinë në industri dhe po shtyn një numër në rritje kompanish drejt reduktimit të aktivitetit ose mbylljes së plotë.
Alarmi i industrisë vjen në një moment paradoksal për ekonominë shqiptare. Nga njëra anë, statistikat tregojnë rritje të eksporteve në nivel kombëtar, ndërsa nga ana tjetër një prej sektorëve më të rëndësishëm eksportues po përballet me tkurrje të fortë, humbje kontratash dhe rrezik për mijëra vende pune.
Pikërisht për këtë arsye, përfaqësuesit e manifakturës argumentojnë se shifrat pozitive të tregtisë së jashtme nuk duhet të krijojnë një perceptim të rremë për gjendjen reale të industrisë. Sipas tyre, pa masa që mbështesin konkurrueshmërinë, stabilitetin e kursit të këmbimit dhe investimet prodhuese, kriza e sektorit fason mund të thellohet më tej gjatë muajve në vijim./ekofin.al
