Projektbuxheti i vitit 2027 parashikon një sërë masash që synojnë rritjen e të ardhurave të pensionistëve dhe të punonjësve, lehtësimin e kostos së jetesës për familjet shqiptare, si dhe zgjerimin e mbështetjes për strehimin. Dyfishimi i shtesave mujore për pensionet, fondi prej 24 miliardë lekësh për shtesat dhe indeksimin, ndryshimi i tatimit mbi pagat, ulja e TVSH-së për 54 produkte ushqimore dhe programi për sigurimin e 10 mijë banesave përbëjnë disa nga masat kryesore të prezantuara nga ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj.
Gjatë prezantimit të projektbuxhetit në Kuvend, ministrja theksoi se politikat e vitit të ardhshëm synojnë të përkthejnë rritjen ekonomike në përfitime konkrete për qytetarët, përmes rritjes së fuqisë blerëse, përmirësimit të të ardhurave dhe mbështetjes së familjeve.
Për vitin 2027, Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit do të ketë në dispozicion një buxhet prej rreth 42 miliardë lekësh, nga të cilat pjesa më e madhe, ose 28.13 miliardë lekë, do të përdoren për financimin e diferencës së skemave të sigurimeve shoqërore. Ndërkohë, 5.07 miliardë lekë parashikohen për arsimin e mesëm profesional, 3.8 miliardë lekë për programet e tregut të punës dhe 1.2 miliardë lekë për strehimin.
Pensionet/ Dyfishohen të gjitha shtesat mujore nga janari 2027
Një nga ndërhyrjet kryesore të projektbuxhetit lidhet me pensionistët, të cilët nga janari i vitit 2027 do të përfitojnë dyfishimin e shtesave mujore të vendosura gjatë vitit 2026.
Sipas ministres Ibrahimaj, shtesat do të vijojnë të jenë të diferencuara sipas kategorive të pensioneve, por vlera e tyre do të rritet me 100%.
Konkretisht, për pensionistët urbanë me vite të plota pune, shtesa mujore do të rritet nga 1,800 lekë në 3,600 lekë, ose 1,800 lekë më shumë çdo muaj.
Për pensionet urbane të pjesshme, shtesa do të rritet nga 800 lekë në 1,600 lekë në muaj, ndërsa për pensionet rurale do të kalojë nga 1,000 lekë në 2,000 lekë.
Rritje do të përfitojnë edhe pensionet familjare, për të cilat shtesa mujore do të dyfishohet nga 700 lekë në 1,400 lekë.
Për pensionet e invaliditetit të punës, shtesa do të rritet nga 600 lekë në 1,200 lekë në muaj.
Në terma vjetorë, një pensionist me pension urban të plotë do të përfitojë 43,200 lekë nga shtesa mujore gjatë vitit 2027, kundrejt 21,600 lekëve në vitin 2026. Kjo përfaqëson një përfitim shtesë prej 21,600 lekësh në vit.
Për pensionistët me pension urban të pjesshëm, përfitimi vjetor nga shtesa do të arrijë në 19,200 lekë, për pensionet rurale në 24,000 lekë, për pensionet familjare në 16,800 lekë dhe për pensionet e invaliditetit të punës në 14,400 lekë.
Për financimin e kësaj politike, qeveria ka parashikuar 20 miliardë lekë në projektbuxhetin e vitit 2027, nga 10.4 miliardë lekë të parashikuara në buxhetin e vitit 2026. Kjo përfaqëson një rritje prej 9.6 miliardë lekësh, ose rreth 92.3%.
Edhe 4 miliardë lekë për indeksimin e pensioneve nga prilli
Përveç dyfishimit të shtesave mujore, projektbuxheti parashikon edhe 4 miliardë lekë për indeksimin e pensioneve, me zbatim të planifikuar nga muaji prill 2027.
Kjo masë synon të mbrojë fuqinë blerëse të pensionistëve përballë rritjes së çmimeve dhe të kompensojë pjesërisht efektet e inflacionit në shpenzimet e përditshme.
Në total, fondi për shtesat mujore dhe indeksimin e pensioneve do të arrijë në 24 miliardë lekë gjatë vitit 2027.
Megjithatë, masa konkrete e indeksimit nuk është specifikuar ende në prezantimin e ministres dhe do të përcaktohet sipas mekanizmave përkatës.
Ibrahimaj rikujtoi gjithashtu objektivin afatgjatë të qeverisë që deri në vitin 2030 asnjë pensionist urban me vite të plota pune të mos marrë më pak se 40,000 lekë në muaj.
Ky objektiv mbetet pjesë e angazhimeve të politikës së pensioneve për vitet e ardhshme.
Pagat/ Rritet pragu i tatimit 23%, deri në 5 mijë lekë më shumë në muaj për punonjësit
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm i propozuar në Paketën Fiskale 2027 lidhet me tatimin mbi të ardhurat nga punësimi.
Sipas propozimit, kufiri i pagës mbi të cilin zbatohet norma tatimore prej 23% do të rritet nga 200,000 lekë në 300,000 lekë në muaj.
Kjo do të thotë se pjesa e pagës midis 200,000 dhe 300,000 lekëve, e cila aktualisht tatohet me 23%, do të tatohet me normën 13%.
Si rrjedhojë, punonjësit që përfshihen në këtë fashë do të paguajnë më pak tatim dhe do të kenë të ardhura neto më të larta, edhe pa ndryshuar pagën bruto.
Ministrja Ibrahimaj solli shembullin e një punonjësi me pagë bruto 250,000 lekë në muaj, i cili nga ndryshimi i propozuar do të paguajë rreth 5,000 lekë më pak tatim çdo muaj.
Në terma vjetorë, përfitimi i këtij punonjësi do të arrinte në rreth 60,000 lekë.
Sipas vlerësimeve të qeverisë, nga ndryshimi i pragut tatimor pritet të përfitojnë rreth 32,200 të punësuar.
Ministrja iu referua gjithashtu rritjes së pagës minimale në 50,000 lekë gjatë vitit 2026, masë që, sipas saj, vlerësohet të ketë ndikuar te 308,000 të punësuar në sektorin publik dhe privat.
Ajo përmendi edhe indeksimin e pagave në sektorin publik gjatë vitit 2026, ndërsa për vitin 2027 theksi i prezantimit u vendos te lehtësimi i tatimit mbi pagat.
Shporta ushqimore/ TVSH-ja ulet nga 20% në 6% për 54 produkte
Një nga masat me ndikim të drejtpërdrejtë në shpenzimet e familjeve është ulja e propozuar e Tatimit mbi Vlerën e Shtuar për 54 produkte të shportës ushqimore.
Paketa Fiskale 2027 parashikon që TVSH-ja për këto produkte të reduktohet nga 20% në 6%, me synimin për të ulur çmimet e ushqimeve bazë dhe për të lehtësuar buxhetet familjare.
Në listën e kategorive të përmendura nga ministrja përfshihen mishi, peshku, qumështi, kosi, vezët, mielli, orizi, makaronat, frutat, perimet dhe ushqimet bazë për fëmijët.
Sipas përllogaritjeve të qeverisë, kjo masë do të sjellë një reduktim të të ardhurave tatimore prej 12.8 miliardë lekësh në vit, shumë që synohet të përkthehet në kursime për konsumatorët.
Nëse ulja e TVSH-së do të reflektohej plotësisht në çmimet përfundimtare, një produkt që aktualisht kushton 120 lekë, përfshirë TVSH-në 20%, do të kushtonte 106 lekë me TVSH 6%, duke sjellë një ulje prej rreth 11.7%.
Megjithatë, përfitimi real për konsumatorët do të varet nga mënyra se si bizneset do ta pasqyrojnë reduktimin e tatimit në çmimet e shitjes.
Për këtë arsye, ministrja njoftoi se qeveria do të përdorë platformën “Pasqyra e çmimeve” për monitorimin e tregut.
Gjithashtu, po përgatitet një nismë ligjore që synon t’u japë institucioneve publike kompetenca më të mëdha për të garantuar që ulja e barrës fiskale të reflektohet në çmimet e produkteve.
TVSH-ja standarde rritet në 21%, qeveria pret efekt pozitiv neto për familjet
Paralelisht me reduktimin e TVSH-së për ushqimet bazë, Paketa Fiskale 2027 propozon rritjen e normës standarde të TVSH-së nga 20% në 21%.
Kjo do të thotë se mallrat dhe shërbimet që mbeten në normën standarde do t’i nënshtrohen një norme më të lartë tatimore.
Sipas ministres Ibrahimaj, ndikimi i kësaj rritjeje në buxhetet familjare pritet të jetë më i ulët sesa përfitimi që do të sjellë ulja e TVSH-së për produktet ushqimore.
Megjithatë, efekti përfundimtar do të varet nga struktura e konsumit të secilës familje, pesha që zënë ushqimet bazë në shpenzimet mujore dhe shkalla e reflektimit të ndryshimeve tatimore në çmimet e tregut.
Për familjet me të ardhura të ulëta dhe pensionistët, ku shpenzimet ushqimore zënë një pjesë relativisht të lartë të buxhetit, ulja e TVSH-së për produktet bazë synon të ketë një ndikim më të ndjeshëm.
Strehimi/ 1.2 miliardë lekë në vitin 2027, objektivi për 10 mijë banesa
Strehimi është një tjetër drejtim i rëndësishëm i projektbuxhetit të vitit 2027, me një fond të parashikuar prej 1.2 miliardë lekësh.
Ministrja Ibrahimaj deklaroi se, përmes projektbuxhetit dhe ndryshimeve ligjore në fushën e strehimit, qeveria synon të garantojë 10 mijë çelësa në dorë për qytetarët.
Mbështetja do të realizohet përmes instrumenteve të ndryshme financiare, përfshirë subvencionimin e interesave të kredive për banesa dhe subvencionimin e qirave.
Në fokus të këtyre politikave do të jenë veçanërisht çiftet e reja, të rinjtë dhe studentët e programeve master, si dhe kategoritë që kanë nevojë për mbështetje për të siguruar një banesë.
Programet e reja do të kombinohen me instrumentet ekzistuese të strehimit social, të zbatuara që prej vitit 2018.
Sipas Programit Buxhetor Afatmesëm 2027–2029, financimi për strehimin parashikohet të arrijë në 1.25 miliardë lekë në vitin 2029.
Megjithatë, në prezantimin e ministres nuk u detajua kalendari i realizimit të objektivit prej 10 mijë banesash, shpërndarja sipas kategorive të përfituesve apo numri i familjeve që do të mbështeten konkretisht gjatë vitit 2027.
Punësimi dhe arsimi profesional/ 8.87 miliardë lekë për programet mbështetëse
Përveç masave për pensionet, pagat, çmimet dhe strehimin, projektbuxheti parashikon financime edhe për arsimin profesional dhe programet e punësimit.
Për arsimin e mesëm profesional janë planifikuar 5.07 miliardë lekë, ndërsa për programet e tregut të punës 3.8 miliardë lekë.
Në total, këto dy drejtime do të financohen me 8.87 miliardë lekë gjatë vitit 2027.
Një nga angazhimet e prezantuara është zgjerimi i Garancisë Rinore në të gjithë vendin, me synimin për të mbështetur të rinjtë që përfundojnë arsimin dhe kërkojnë të integrohen në tregun e punës.
Paralelisht, qeveria synon të vijojë programet e nxitjes së punësimit dhe mbështetjes së sipërmarrjes, përfshirë instrumentet financiare për inovacionin dhe garancinë sovrane për bizneset.
Sipas parashikimeve afatmesme, financimi për programet e tregut të punës do të arrijë në 3.9 miliardë lekë në vitin 2029.
Në tërësi, projektbuxheti i vitit 2027 synon të kombinojë rritjen e të ardhurave të pensionistëve dhe punonjësve me masa për uljen e kostos së jetesës dhe zgjerimin e mbështetjes sociale. /ekofin.al
