Rritja e pagave në vendet e Ballkanit Perëndimor gjatë vitit 2025 ka vijuar të ushtrojë presion mbi kostot e punës, por në disa ekonomi – përfshirë Shqipërinë – ky presion është zbutur falë përmirësimit të produktivitetit. Kjo është një nga gjetjet kryesore të raportit më të fundit të Banka Botërore për rajonin, i cili analizon zhvillimet në tregun e punës dhe ndikimin e tyre në konkurrueshmëri.
Sipas raportit, kostot për njësi pune (unit labor costs) janë rritur në shumicën e vendeve të rajonit gjatë 2025, por me ritme më të ulëta krahasuar me një vit më parë. Shqipëria renditet ndër ekonomitë ku kjo rritje është frenuar ndjeshëm, duke zbritur në vetëm 1.7%, një nga nivelet më të ulëta në rajon. Ky zhvillim lidhet drejtpërdrejt me përmirësimin e produktivitetit të punës, i cili ka ndihmuar në amortizimin e ndikimit të rritjes së pagave.
Në kontrast, vende si Bosnia and Herzegovina dhe Kosovo kanë regjistruar rritjet më të larta të kostove reale për njësi pune, përkatësisht me 4.5% dhe 4.6%. Në këto ekonomi, kombinimi i rritjes së shpejtë të pagave dhe produktivitetit të dobët ka krijuar presione më të forta mbi konkurrueshmërinë. Në Bosnjë dhe Hercegovinë, për shembull, pagat reale janë rritur me 9.6%, ndërkohë që produktiviteti është rritur vetëm me 1.7%, duke thelluar hendekun mes kostos dhe efikasitetit.
Ndërkohë, Serbia dhe Shqipëria paraqiten në një pozicion më të balancuar, me rritje më të moderuar të kostove të punës, respektivisht 2.5% dhe 1.7%. Kjo sugjeron se përmirësimet në produktivitet po fillojnë të luajnë një rol më të rëndësishëm në stabilizimin e kostove dhe në ruajtjen e konkurrueshmërisë së ekonomive.
Rasti më i veçantë në rajon mbetet North Macedonia, e cila është e vetmja ekonomi ku kostot për njësi pune kanë rënë gjatë 2025. Sipas raportit, kjo ka ardhur si rezultat i një rritjeje më të fortë të produktivitetit të punës, që ka tejkaluar rritjen e pagave, duke përmirësuar ndjeshëm konkurrueshmërinë e kostove.
Megjithatë, raporti i Bankës Botërore thekson se rritja e pagave në rajon është pjesërisht një proces rikuperimi pas rritjes së çmimeve në vitet e mëparshme. Por, nëse nuk shoqërohet me rritje të qëndrueshme të produktivitetit, kjo mund të dëmtojë avantazhet konkurruese, veçanërisht në sektorët eksportues. /ekofin.al

