Në një vit kur kredia për bujqësinë mbeti në nivele të ulëta dhe Skema e Garancisë Sovrane nuk arriti të japë efektin e plotë të pritur, autoritetet kryesore financiare dhe ekonomike të vendit u ulën në një tryezë të përbashkët për të analizuar shkaqet dhe për të rishikuar qasjen përpara.
Më 10 shkurt 2026, në mjediset e Ministria e Financave u zhvillua një takim i zgjeruar institucional me pjesëmarrjen e Ministrit të Financave Petrit Malaj, Guvernatorit të Banka e Shqipërisë Gent Sejko, Ministrit të Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural Andis Salla, si dhe drejtuesve të bankave tregtare dhe përfaqësuesve të Shoqata Shqiptare e Bankave. Në fokus ishte tema “Skema e Garancisë Sovrane për Sektorin Bujqësor – Rishikim i Progresit dhe Perspektiva e Ardhshme”, në një moment kur instrumentet e financimit kërkojnë rikalibrim.
Takimi vjen në një kontekst ku, ndonëse kredia për ekonominë në tërësi u rrit gjatë vitit 2025, financimi për bujqësinë mbeti modest, duke reflektuar si profilin më të lartë të rrezikut të sektorit, ashtu edhe vështirësitë strukturore që lidhen me formalizimin, kolateralin dhe kapacitetin financiar të fermerëve. Garancia Sovrane, e konceptuar si një mekanizëm për të ndarë rrezikun mes shtetit dhe bankave, nuk arriti të gjenerojë volumet e pritshme të kreditimit, veçanërisht në gjysmën e parë të vitit.
Ministri i Financave, Petrit Malaj, e cilësoi bujqësinë si prioritet strategjik, duke theksuar se me afrimin e integrimit në tregun e përbashkët evropian, rritja e produktivitetit dhe e vlerës së shtuar përgjatë zinxhirit prodhues është jetike. Sipas tij, Skema e Garancisë Sovrane duhet parë si një instrument që përshpejton këtë transformim, ndërsa mbështetja do të vijojë edhe përmes skemës kombëtare të bujqësisë, paketës fiskale dhe rifillimit të IPARD III.
Nga ana e tij, Guvernatori Gent Sejko theksoi se angazhimi i Bankës së Shqipërisë në kuadër të marrëveshjes për zbatimin e Skemës është në përputhje me objektivat e zhvillimit të sektorit financiar dhe të ekonomisë reale. Ai nënvizoi se skema është një instrument plotësues për përmirësimin e transmetimit të kreditimit, por që duhet të zbatohet duke respektuar parimet e menaxhimit të kujdesshëm të rrezikut dhe stabilitetit financiar. Guvernatori evidentoi progresin e arritur, por edhe nevojën për adresimin e disa çështjeve operacionale që kanë kufizuar përthithjen e saj.
Ministri i Bujqësisë, Andis Salla, u shpreh se skema ka filluar të japë efektet e para, pasi fermerët dhe bizneset agro-përpunuese kanë kaluar fazën e njohjes me instrumentin. Rritja e interesit dhe e aplikimeve në muajt e fundit, sipas tij, dëshmon për nevojën reale për financim dhe për potencialin afatgjatë të sektorit. Ministria do të vijojë të ofrojë informim dhe asistencë për aplikuesit, duke forcuar bashkëpunimin trepalësh mes agjencive publike, bankave dhe fermerëve.
Edhe drejtuesit e bankave tregtare konfirmuan një gjallërim të skemës në muajt e fundit të 2025-s dhe fillim 2026-s, me disa aplikime aktualisht në proces vlerësimi. Megjithatë, ata ngritën çështje që lidhen me procedurat, kriteret e pranueshmërisë dhe mekanizmat e ndarjes së rrezikut, duke propozuar ndërhyrje për të rritur efikasitetin dhe përdorimin e skemave.
Në thelb, takimi sinjalizon se problematika nuk lidhet vetëm me ekzistencën e garancisë, por me arkitekturën e saj dhe me mënyrën se si ajo ndërvepron me realitetin e sektorit bujqësor shqiptar. Niveli i ulët i kreditimit në 2025 ka shërbyer si një alarm për të gjitha palët, duke imponuar një reflektim të përbashkët mbi instrumentet ekzistuese.
Institucionet riafirmuan angazhimin për bashkëpunim të ngushtë, me synim rritjen e aksesit në financim, nxitjen e investimeve dhe përmirësimin e transmetimit të kreditimit drejt ekonomisë reale. Mesazhi për bankat ishte i qartë: të intensifikojnë përpjekjet për orientimin e fermerëve drejt mundësive të pashfrytëzuara të financimit. Ndërsa për bizneset dhe fermerët, thirrja mbetet që të shfrytëzojnë instrumentet ekzistuese, në një moment kur transformimi i bujqësisë shqiptare kërkon kapital, profesionalizëm dhe vizion afatgjatë. /ekofin.al



