Industria shqiptare e tekstileve dhe këpucëve, e lidhur prej vitesh me tregun evropian, po hyn në një fazë zhvillimi ku konkurrenca nuk matet më vetëm me çmim të ulët dhe afërsi gjeografike. Sipas raportit të Këshillit Rajonal të Bashkëpunimit 2026, fabrikat shqiptare të tekstileve, këpucëve dhe njësitë e vogla të montimit po inkurajohen të marrin Eco-Label dhe certifikime të tjera mjedisore për të përmirësuar aksesin në tregun e Bashkimit Evropian.
Raporti thekson se Shqipëria duhet të përdorë avantazhin e energjisë së pastër dhe mbështetjen nga fondet ndërkombëtare për të modernizuar industritë tradicionale.
Shqipëria ka një pikë të fortë krahasuar me disa vende të tjera të Ballkanit Perëndimor: në një vit me reshje të mira, prodhimi vendas i energjisë elektrike mbështetet pothuajse 100% te burimet e rinovueshme, kryesisht hidrocentralet. Kjo mund t’i japë edhe industrisë së tekstileve dhe këpucëve një profil më të favorshëm në raport me zinxhirët evropianë të furnizimit, ku po rritet kërkesa për produkte me gjurmë më të ulët karboni.
Por energjia e pastër nuk mjafton. Për tekstilet dhe këpucët, standardet mjedisore lidhen edhe me përdorimin e ujit, menaxhimin e mbetjeve, kontrollin e kimikateve, paketimin, materialet e përdorura dhe dokumentimin e të gjithë procesit të prodhimit. Kjo do të thotë se fabrikat shqiptare duhet të provojnë jo vetëm se prodhojnë me kosto konkurruese, por edhe se respektojnë kërkesa gjithnjë e më të forta mjedisore.
Eco-Label dhe certifikimet e tjera mund të kthehen në një kusht të rëndësishëm për kontratat me partnerët evropianë. Për shumë fabrika shqiptare, sidomos ato të vogla dhe të mesme, kjo mund të sjellë kosto shtesë për pajisje, trajnime, dokumentim dhe kontroll të proceseve. Por në të njëjtën kohë, certifikimi mund të jetë edhe mundësi për të ruajtur klientët ekzistues dhe për të tërhequr porosi të reja nga tregje që kërkojnë prodhim më të qëndrueshëm.
Raporti tregon se Shqipëria ka nisur të përfitojë nga disa instrumente financimi për inovacionin dhe tranzicionin e gjelbër, edhe pse nuk ka ende një fond të dedikuar të gjelbër. Fondi fillestar i start-up-eve përmendet me rreth 1.6 milionë dollarë, ndërsa projekti EU4Innovation me 7.5 milionë euro.
Edhe pse këto shifra nuk janë të dedikuara posaçërisht për fasonerinë, tregojnë se në vend ka burime financimi dhe programe që mund të ndihmojnë modernizimin e ekonomisë. Sfida është që një pjesë e kësaj mbështetjeje të përkthehet edhe në përmirësime konkrete për industritë tradicionale, përfshirë tekstilet dhe këpucët.
Për vite me radhë, avantazhi kryesor i këtij sektori ka qenë puna me kosto më të ulët dhe afërsia me Italinë dhe tregjet e tjera të BE-së. Por ky model po ndryshon. Nëse fabrikat shqiptare duan të mbeten pjesë e zinxhirëve europianë të furnizimit, duhet të investojnë më shumë në standarde, teknologji, efiçencë energjie dhe dokumentim mjedisor./ekofin.al
