Normat e diabetit janë dyfishuar globalisht në tri dekadat e fundit, sugjeron një studim i ri. Ja çfarë duhet të dini për situatën në Evropë.
Numri i njerëzve që jetojnë me diabet në nivel global ka arritur në mbi 800 milionë, një rritje drastike në 30 vitet e fundit, sipas një analize të re. Botuar në “The Lancet”, studimi u krye nga NCD Risk Factor Collaboration dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH).
Ai ekzaminoi tendencat në prevalencën dhe trajtimin e diabetit në mbarë botën nga viti 1990 deri në vitin 2022 dhe përdori të dhëna nga më shumë se 140 milionë të rritur në 200 vende dhe territore.
Gjetjet tregojnë se shkalla e njerëzve me diabet është dyfishuar gjatë tri dekadave të fundit, duke u rritur nga afërsisht shtatë për qind ose 198 milionë njerëz, në vitin 1990, në rreth 14 për qind ose 828 milionë njerëz në vitin 2022.
Më shumë se gjysma e atyre me diabet nuk po marrin trajtim për këtë gjendje, zbuloi studimi, veçanërisht në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme.
Diabeti është një sëmundje kronike që shkaktoi mbi dy milionë vdekje në vitin 2021. Mund të çojë në komplikime të rënda si verbëri, dështim të veshkave dhe sëmundje të zemrës. Ka dy lloje kryesore, tipi 1, që është një sëmundje autoimune, dhe tipi 2, që ndikon në përdorimin e insulinës në trup dhe përbën shumicën e rasteve.
Ndryshe nga tipi 1, tipi 2 shpesh mund të parandalohet përmes ndryshimeve në stilin e jetës si mbajtja e një diete të shëndetshme dhe pesha normale trupore, aktiviteti fizik dhe shmangia e përdorimit të duhanit, sipas OBSH-së.
Ndryshimet globale në normat dhe trajtimin e diabetit
Studimi i ri zbuloi se numri i njerëzve me diabet është pothuajse katërfishi i asaj që ishte në vitin 1990, me dallime të mëdha midis vendeve.
Më shumë se gjysma e rasteve të diabetit në botë ishin në katër vende: Indi (212 milionë), Kinë (148 milionë), Shtetet e Bashkuara (42 milionë) dhe Pakistan (36 milionë). Vendet e radhës me numrin më të madh të rasteve të diabetit ishin Indonezia me 25 milionë dhe Brazili me 22 milionë.
Vendet ishullore të Paqësorit dhe ato të vendosura në Karaibe, Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut, Pakistani dhe Malajzia, gjithashtu kishin normat më të larta të diabetit.
Megjithatë, sipas studimit, disa vende me të ardhura më të larta si në Evropë, nuk patën asnjë ndryshim apo edhe një rënie të vogël në normat e diabetit.
Normat në Evropën Perëndimore, për shembull, ishin disa nga më të ulëtat, me vende si Franca, Danimarka dhe Spanja, që raportuan norma të ulëta të diabetit deri në dy dhe katër për qind për ata mbi 18 vjeç për të dy gjinitë.
“Studimi ynë nxjerr në pah pabarazitë globale në rritje në diabetin, me normat e trajtimit që ngecin në shumë vende me të ardhura të ulëta dhe të mesme, ku numri i të rriturve me diabet po rritet në mënyrë drastike,” tha Majid Ezzati, autor i studimit nga Imperial College London, në një deklaratë.
Ai shtoi se është “veçanërisht shqetësuese” për të rinjtë që mund të jenë në rrezik të komplikimeve gjatë gjithë jetës.
Studimi zbuloi se mbipesha dhe dieta e varfër ishin nxitësit kryesorë të rritjes së normave të diabetit të tipit 2. Trajtimi ishte gjithashtu një problem madhor, me gati 60 për qind të atyre të moshës 30 vjeç e lart me diabet që nuk marrin trajtim që nga viti 2022, veçanërisht në Indi, Kinë, Pakistan, Indonezi dhe SHBA.
Si krahasohet Evropa në trajtimin e diabetit?
Belgjika regjistroi normat më të larta të trajtimit, me 86 për qind të grave dhe 77 për qind të burrave me diabet që e merrnin atë.
Pas Belgjikës, Polonia, Finlanda dhe Portugalia kishin normat më të larta të trajtimit me më shumë se 70 për qind të njerëzve në këto vende që marrin trajtim.
Sipas studimit, më pak se gjysma e njerëzve me diabet po trajtoheshin në Francë, Letoni dhe Lituani.
“Ne kemi parë një rritje alarmante të diabetit gjatë tri dekadave të fundit, e cila pasqyron rritjen e obezitetit, të shoqëruar nga ndikimet e marketingut të ushqimeve të pashëndetshme, mungesës së aktivitetit fizik dhe vështirësive ekonomike”, tha drejtori i përgjithshëm i OBSH-së, Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus.
“Për të vënë nën kontroll epideminë globale të diabetit, vendet duhet urgjentisht të ndërmarrin veprime. Kjo fillon me miratimin e politikave që mbështesin dietat e shëndetshme dhe aktivitetin fizik, dhe, më e rëndësishmja, sistemet shëndetësore që ofrojnë parandalim, zbulim të hershëm dhe trajtim”, shtoi ai. /euronews
