Një nismë e re ligjore e depozituar në Kuvend nga deputeti Vullnet Sinaj synon t’u japë një mundësi të dytë mijëra qytetarëve për të përfunduar procesin e pajisjes me Aktin e Marrjes së Tokës në Pronësi (AMTP), duke zgjatur afatin e aplikimit deri më 31 dhjetor 2027. Paralelisht, projektligji forcon kompetencat e bashkive për të ndërhyrë ndaj zënies dhe dëmtimit të paligjshëm të tokës bujqësore, rrugëve të kalimit dhe kanaleve ujitëse e vaditëse.
Projektligji parashikon ndryshime në ligjin nr. 20/2020 “Për përfundimin e proceseve kalimtare të pronësisë në Republikën e Shqipërisë”, duke zëvendësuar afatin aktual gjashtëmujor për aplikim me një datë fikse, 31 dhjetor 2027. Ndryshimi prek nenin 6 dhe nenin 12 të ligjit, me argumentin se shumë përfitues nuk arritën të paraqesin kërkesat brenda afatit të vitit 2020 për arsye objektive, si mungesa e informacionit ose emigracioni.
Në relacionin shoqërues, Sinaj argumenton se afati fillestar për aplikim përfundoi më 7 nëntor 2020, vetëm gjashtë muaj pas hyrjes në fuqi të ligjit. Sipas tij, kjo ka bërë që shumë qytetarë, megjithëse përfitues të ligjshëm të tokës bujqësore, të humbasin të drejtën për t’u pajisur me titull pronësie. Ai thekson se një pjesë e madhe e tyre jetojnë jashtë vendit dhe rikthehen në Shqipëri kryesisht gjatë verës ose festave të fundvitit, ndaj afati i ri deri në fund të vitit 2027 do të krijonte kushte më të favorshme për përfundimin e procedurave.
Një tjetër element i rëndësishëm i projektligjit është shtimi i një neni të ri, 15/1, që u jep bashkive kompetenca të qarta për të trajtuar rastet e zënies së paligjshme të tokës bujqësore. Sipas propozimit, kryetarët e bashkive, administratorët e njësive administrative, policia bashkiake dhe strukturat përgjegjëse për bujqësinë do të kenë detyrimin të konstatojnë shkeljet, të hartojnë procesverbale dhe të ndërmarrin masat e nevojshme.
Projektligji parashikon që kryetari i bashkisë të urdhërojë kthimin e menjëhershëm të tokës në gjendjen e mëparshme ose lirimin e rrugëve të kalimit dhe kanaleve brenda një afati maksimal prej 15 ditësh. Në rast moszbatimi, bashkia mund të ekzekutojë masën me strukturat e saj, ndërsa shpenzimet do t’i ngarkohen shkelësit. Gjithashtu, vendimet e bashkisë mund të ankohen në gjykatë, por ankimi nuk pezullon zbatimin e tyre.
Në relacion argumentohet se legjislacioni aktual nuk u jep bashkive instrumente të mjaftueshme për të ndërhyrë në raste të tilla, duke bërë që qytetarët të detyrohen t’u drejtohen proceseve gjyqësore, të cilat shpesh zgjasin për një kohë të gjatë. Për këtë arsye, propozuesi vlerëson se fuqizimi i pushtetit vendor do të mundësojë zgjidhje më të shpejta dhe më efektive për konfliktet mbi tokën bujqësore./ekofin.al
