Sistemi i parë kombëtar i paralajmërimit të hershëm për tërmete në hekurudha nis funksionimin në linjën Romë–Napoli, duke përdorur sensorë që zbulojnë lëkundjet dhe ndalojnë trenat.
Nga përvoja e gjatë e Japonisë në menaxhimin e tërmeteve vjen një hap teknologjik përpara edhe për rrjetin hekurudhor italian. Që nga data 3 maj 2025, në linjën me shpejtësi të lartë Romë–Napoli do të jetë funksional Sistemi i parë Kombëtar i Paralajmërimit të Hershëm për Tërmetet (EWS). I zbatuar nga Rete Ferroviaria Italiana (Grupi FS), ky projekt është rezultat i bashkëpunimit me Institutin Teknik të Kërkimeve Hekurudhore të Japonisë (JR RTRI), një trupë shkencore e hekurudhave japoneze, si dhe me Departamentin e Fizikës të Universitetit të Napolit Federico II. Duke kombinuar njohuritë akademike me përvojën në një nga zonat më aktive sizmike të planetit, sistemi përfaqëson një model konkret inovacioni në sigurinë hekurudhore.
Si funksionon sistemi i ri i paralajmërimit për tërmete?
Sistemi i ri i Paralajmërimit të Hershëm për Tërmetet në linjën me shpejtësi të lartë Romë–Napoli mbështetet në një sërë teknologjish të integruara që bashkëveprojnë për të garantuar ndërhyrje në kohë në rast tërmeti. Stacione me akcelerometër të shpërndara përgjatë linjës zbulojnë valët e para sizmike, të njohura si valët P, dhe i transmetojnë të dhënat në kohë reale përmes një rrjeti me fibër optike me kapacitet të lartë. Një softuer inteligjent i avancuar analizon menjëherë informacionin, vlerëson rrezikun sizmik dhe përcakton zonën që duhet siguruar. Nëse tejkalohet një prag i përcaktuar rreziku, sistemi ndërhyn automatikisht mbi sinjalistikën hekurudhore, duke ngadalësuar ose ndalur trenat që ndodhen në zonat e mundshme të prekura. Pasi përfundon ngjarja sizmike, stafi i RFI-së kryen verifikimet dhe, përmes një paneli të posaçëm kontrolli, autorizon rifillimin e qarkullimit me siguri të plotë.
Sensorë përgjatë gjithë itinerarit
Zemra teknologjike e sistemit janë stacionet me akcelerometër – pajisje shumë të ndjeshme që mund të zbulojnë përshpejtimet e tokës që shkaktohen nga tërmetet që në fazat fillestare. Këta sensorë janë të shpërndarë përgjatë gjithë seksionit Romë–Napoli, të vendosur pjesërisht në sipërfaqe dhe pjesërisht në puse të thella, për të garantuar mbulim sa më të plotë dhe kohë minimale zbulimi. Lidhja e tyre përmes rrjetit me fibër optike të tipit SDH (Synchronous Digital Hierarchy) mundëson transmetimin e shpejtë dhe të besueshëm të të dhënave – thelbësore për të aktivizuar kundërmasa brenda pak sekondash.
Inovacion dhe partneritet
Bashkëpunimi midis RFI-së, Departamentit të Fizikës të Universitetit Federico II të Napolit dhe JR RTRI-së ka ofruar mbështetje teknike e shkencore si dhe ekspertizë të thelluar në sistemet e paralajmërimit të hershëm për tërmete në hekurudha. Sipas operatorit RailTech, sistemi hyri në funksion më 3 maj 2025 dhe, brenda dy javëve të para, u testua në mënyrë reale nga një tërmet me magnitudë 4.4 – rast në të cilin trenat në linjën Romë–Napoli u ndalën si masë paraprake.
Ky EWS është aplikimi i parë operativ në një linjë me shpejtësi të lartë. Si pjesë e planit të inovacionit të RFI-së, parashikohen zgjerime në linja të tjera me shpejtësi të lartë si dhe në linja konvencionale të pajisura me sistemin ERTMS (European Rail Traffic Management System), me synimin për të rritur qëndrueshmërinë e rrjetit hekurudhor kombëtar.
Futja e EWS në linjën Romë–Napoli përfaqëson një integrim konkret mes sensorëve të avancuar, inteligjencës artificiale dhe infrastrukturës kritike: është rasti i parë në Itali i bashkëpunimit mes universiteteve, kompanive hekurudhore dhe instituteve ndërkombëtare për sigurinë sizmike. Testi real tregon se brenda pak më shumë se një muaji, teknologjia ka kaluar fazën eksperimentale dhe ofron një model të ripërdorshëm për zona të tjera të ndjeshme në vend./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
