Shoqëritë tregtare do të përballen me detyrime të reja për regjistrimin e të dhënave, kontrollin e administratorëve, transaksionet me palët e lidhura dhe publikimin e shpërblimeve të drejtuesve. Ligji i ri, i botuar në Fletoren Zyrtare, forcon gjithashtu rolin e Qendrës Kombëtare të Biznesit dhe përafron legjislacionin shqiptar me direktivat e Bashkimit Evropian.
Kuvendi ka miratuar ndryshime të rëndësishme në kuadrin ligjor për funksionimin e shoqërive tregtare, duke vendosur kërkesa të reja për transparencën, administrimin, identifikimin e aksionarëve dhe përgjegjësinë e drejtuesve të kompanive.
Ndryshimet synojnë përafrimin e legjislacionit shqiptar me standardet evropiane për qeverisjen e korporatave, mbrojtjen e aksionarëve dhe transparencën e veprimtarisë tregtare.
Një pjesë e dispozitave zbatohen për të gjitha shoqëritë tregtare, ndërsa detyrimet më të hollësishme për publikimin e transaksioneve, identifikimin e aksionarëve dhe shpërblimin e drejtuesve përqendrohen te shoqëritë e listuara në tregjet e kapitalit.
Regjistër i posaçëm për të dhënat e kompanive
Një nga ndryshimet kryesore është detyrimi i shoqërive tregtare për të mbajtur një regjistër të posaçëm me informacionet themelore të aktivitetit të tyre.
Në këtë regjistër duhet të përfshihen emri dhe forma juridike e shoqërisë, akti i themelimit dhe statuti, adresa e selisë, lista e administratorëve dhe drejtorëve, numri unik i identifikimit, si dhe të dhënat për ortakët ose aksionarët.
Për shoqëritë aksionare kërkohet gjithashtu regjistrimi i numrit të aksioneve të zotëruara nga secili aksionar, kategorisë së tyre dhe të drejtave përkatëse të votës.
Ligji parashikon ruajtjen e informacionit të përcaktuar në dispozitat përkatëse për një periudhë të paktën 10-vjeçare.
Kjo masë synon të përmirësojë gjurmueshmërinë e pronësisë dhe administrimit të kompanive, duke krijuar një bazë më të qartë informacioni për marrëdhëniet tregtare.
Administratorët me dënime penale, kufizime për drejtimin e kompanive
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm lidhet me kriteret që duhet të plotësojnë personat që emërohen administratorë ose anëtarë të organeve drejtuese dhe mbikëqyrëse.
Sipas ligjit, personat e dënuar me vendim të formës së prerë për vepra penale kundër pasurisë dhe në sferën ekonomike nuk mund të mbajnë funksione drejtuese për një afat deri në pesë vjet nga data e dënimit.
Kufizimet përfshijnë edhe persona ndaj të cilëve janë vendosur masa që ndalojnë ushtrimin e profesioneve të lidhura me veprimtarinë e kompanisë, si dhe raste të caktuara dënimesh ose ndalimesh të vendosura jashtë Shqipërisë.
Nëse rrethanat që pengojnë emërimin lindin gjatë ushtrimit të detyrës, funksioni përfundon sipas ligjit.
Administratori ose anëtari i organit drejtues duhet të njoftojë shoqërinë brenda tre ditëve për vendimet përkatëse, ndërsa organet kompetente duhet të kryejnë procedurat e shkarkimit brenda afateve të përcaktuara.
QKB krijon modul për personat që nuk lejohen të drejtojnë kompani
Ligji i jep Qendrës Kombëtare të Biznesit një rol të rëndësishëm në verifikimin e kushteve ligjore për administratorët.
QKB duhet të krijojë, publikojë dhe administrojë një modul të posaçëm me të dhënat për personat që nuk mund të jenë administratorë ose anëtarë të këshillave drejtuese dhe mbikëqyrëse.
Moduli do të jetë pjesë e regjistrit tregtar.
Për regjistrimin e administratorëve dhe anëtarëve të organeve drejtuese, shoqëritë duhet të paraqesin elektronikisht nëpërmjet portalit e-Albania dokumentacionin zyrtar që provon përmbushjen e kushteve ligjore.
Kjo përfshin dokumentacionin që vërteton mungesën e dënimeve penale ose të masave që pengojnë ushtrimin e funksionit.
Ndryshimet synojnë të parandalojnë përfshirjen në drejtimin e kompanive të personave që kanë pengesa ligjore për ushtrimin e këtyre funksioneve.
Transaksionet me palët e lidhura, miratim dhe transparencë më e madhe
Ligji forcon rregullat për transaksionet që realizohen ndërmjet shoqërive tregtare dhe personave ose subjekteve të lidhura me to.
Për transaksionet që kërkojnë miratim, shoqëritë duhet të deklarojnë kushtet e veprimit, natyrën e interesit dhe personat e përfshirë.
Personat që kanë konflikt interesi nuk mund të marrin pjesë në votimin për miratimin e transaksionit dhe nuk llogariten në kuorum.
Për shoqëritë e listuara, vendosen kërkesa shtesë kur vlera e një transaksioni me palë të lidhura, e marrë më vete ose së bashku me transaksione të tjera me të njëjtën palë gjatë vitit financiar, tejkalon 1.5% të totalit të aktiveve të shoqërisë.
Në këto raste kërkohet miratimi paraprak i këshillit të administrimit, këshillit mbikëqyrës ose një komiteti të posaçëm.
Pas miratimit, asambleja e përgjithshme duhet të njoftohet brenda 72 orëve.
Informacioni për transaksionet që i nënshtrohen detyrimit të publikimit duhet të përfshijë identitetin e palëve, natyrën e marrëdhënies, datën dhe vlerën e transaksionit.
Të dhënat duhet të qëndrojnë të publikuara në faqen zyrtare të shoqërisë për të paktën pesë vjet.
Aksionarët që nuk japin të dhënat mund të humbasin të drejtën e votës
Ndryshimet vendosin kërkesa të reja për identifikimin e aksionarëve dhe administrimin e regjistrit të aksioneve.
Aksionarët duhet t’i vënë në dispozicion shoqërisë informacionet e kërkuara brenda afatit të përcaktuar prej saj.
Nëse nuk përmbushin këtë detyrim dhe janë njoftuar paraprakisht për pasojat, ata nuk mund të ushtrojnë të drejtën e votës pas përfundimit të afatit.
Ligji rregullon gjithashtu shkëmbimin elektronik të informacionit ndërmjet shoqërive të listuara, ndërmjetësve financiarë dhe aksionarëve.
Këto dispozita synojnë të rrisin transparencën e pronësisë dhe të lehtësojnë ushtrimin e të drejtave të aksionarëve, përfshirë rastet kur aksionet mbahen përmes ndërmjetësve në tregje të ndryshme.
Kontratat për transferimin e kuotave dhe aksioneve me akt noterial
Një tjetër ndryshim lidhet me kalimin e pronësisë mbi kuotat dhe aksionet.
Ligji përcakton se kontratat për transferimin e kuotave të shoqërive me përgjegjësi të kufizuar duhet të lidhen me akt noterial, si kusht për vlefshmërinë e tyre.
E njëjta kërkesë parashikohet edhe për transferimin e aksioneve me kontratë, duke njohur njëkohësisht transaksionet elektronike sipas legjislacionit për tregjet e kapitalit.
Kushtet dhe momenti i kalimit të pronësisë, përfshirë pagesën e çmimit, përcaktohen nga kontrata ndërmjet palëve.
Transparencë për pagat dhe shpërblimet e drejtuesve
Për shoqëritë e listuara, ligji parashikon detyrime të reja për politikën e shpërblimit të administratorëve dhe anëtarëve të këshillave drejtuese.
Asambleja e përgjithshme duhet të vendosë për politikën e shpërblimit sa herë që ajo ndryshon në mënyrë të rëndësishme, por jo më rrallë se një herë në katër vjet.
Politika e miratuar duhet të publikohet brenda 10 ditëve në faqen zyrtare të shoqërisë dhe të qëndrojë e aksesueshme publikisht sipas afateve ligjore.
Gjithashtu, shoqëritë e listuara duhet të hartojnë çdo vit një raport për shpërblimet e drejtuesve.
Raporti përfshin pagat fikse, shpërblimet e ndryshueshme, përfitimet në aksione dhe elemente të tjera të kompensimit.
Ai duhet të paraqesë edhe një krahasim të ndryshimeve të shpërblimit të drejtuesve me performancën e shoqërisë dhe pagën mesatare të punonjësve gjatë pesë viteve të fundit financiare.
Raporti duhet të auditohet nga një auditues i pavarur dhe të publikohet në faqen zyrtare të shoqërisë për një periudhë 10-vjeçare.
Rregulla më të forta për shpërndarjen e fitimit dhe mbrojtjen e kreditorëve
Ligji përmban edhe dispozita që synojnë mbrojtjen e kapitalit të shoqërive dhe interesave të kreditorëve.
Në rastet kur aksionarët përfitojnë pagesa në kundërshtim me kufizimet ligjore, parashikohet detyrimi për kthimin e shumave të marra, me përjashtimet e përcaktuara në ligj.
Anëtarët e organeve drejtuese që lejojnë me faj ose nga mosushtrimi i detyrave pagesa të paautorizuara mund të mbajnë përgjegjësi solidare për dëmin e shkaktuar.
Ndryshimet përcaktojnë gjithashtu rregulla për blerjen e aksioneve të veta nga shoqëria, krijimin e rezervave të posaçme dhe kufizimet për mbështetjen financiare të palëve të treta që blejnë aksionet e saj.
Lejohet ndarja e pjesshme e shoqërive tregtare
Një risi tjetër është rregullimi i shprehur i ndarjes së pjesshme të shoqërive tregtare.
Sipas dispozitave të reja, një shoqëri mund të transferojë një pjesë të aktiveve dhe detyrimeve të saj te një ose më shumë shoqëri ekzistuese ose të krijuara rishtazi, pa qenë e nevojshme të pushojë së ekzistuari.
Shoqëria që kryen ndarjen e pjesshme vazhdon aktivitetin me aktivet dhe detyrimet që mbeten pas transferimit.
Ky mekanizëm krijon një mundësi të rregulluar ligjërisht për riorganizimin e aktiviteteve, ndarjen e linjave të biznesit dhe ndryshimin e strukturës së kompanive.
Ligji hyn në fuqi pas 15 ditësh
Ligji nr. 119/2026 parashikon hyrjen në fuqi 15 ditë pas botimit në Fletoren Zyrtare.
Ndryshimet përfaqësojnë një zgjerim të kërkesave për qeverisjen dhe transparencën e shoqërive tregtare, veçanërisht për kompanitë që operojnë në tregjet e kapitalit.
Për bizneset, zbatimi i tyre do të kërkojë vëmendje më të madhe ndaj dokumentacionit të brendshëm, procedurave të emërimit të administratorëve, marrëdhënieve me aksionarët dhe deklarimit të transaksioneve me palët e lidhura.
Ndërkohë, për Qendrën Kombëtare të Biznesit, ndryshimet sjellin përgjegjësi të reja në administrimin e informacionit dhe verifikimin e kushteve ligjore për drejtimin e shoqërive. /ekofin.al
