Shqiptarët po kërkojnë më shumë kredi për të financuar konsumin, por bankat janë bërë më selektive në miratimin e huave. Gjatë tremujorit të tretë të vitit 2026, shkalla e miratimit të kredive për individët ka shënuar rënie, kryesisht për shkak të historikut të huamarrësve në Regjistrin e Kredive. Ndërkohë, kërkesa për kredi konsumatore është rritur, ndërsa financimi për blerjen e banesave ka dhënë një kontribut negativ në kërkesën e përgjithshme.
Këto janë gjetjet kryesore të Vrojtimit të Aktivitetit Kreditues të Bankës së Shqipërisë për tremujorin e tretë të vitit 2026, i cili evidenton zhvillime të ndryshme mes kërkesës së individëve për financim dhe gatishmërisë së bankave për të miratuar kreditë.
Ndryshe nga kreditimi i bizneseve, ku bankat raportuan lehtësim të standardeve dhe rritje të shkallës së miratimit, në segmentin e individëve politikat e kreditimit kanë mbetur përgjithësisht të pandryshuara, ndërsa miratimi i aplikimeve është bërë më i vështirë.
Bankat refuzojnë më shumë aplikime, historiku i kredive bëhet pengesë
Një nga zhvillimet kryesore të periudhës korrik–shtator 2026 është rënia e shkallës së miratimit të kredive për individët.
Sipas Bankës së Shqipërisë, faktori kryesor që ka ndikuar në këtë drejtim ka qenë historiku i huamarrësve në Regjistrin e Kredive.
Kjo tregon se informacioni mbi sjelljen e mëparshme të klientëve në shlyerjen e detyrimeve financiare ka ndikuar negativisht në vendimmarrjen e bankave.
Historiku i pagesave, vonesat në shlyerjen e kësteve dhe problemet e mëparshme me kreditë janë elemente që bankat i marrin në konsideratë gjatë vlerësimit të aftësisë paguese të aplikantëve.
Megjithatë, jo të gjithë faktorët kanë ndikuar negativisht në miratimin e kredive.
Bankat raportuan se të ardhurat e disponueshme të individëve dhe statusi i kredive aktuale kanë ndikuar pozitivisht në shkallën e miratimit.
Kjo do të thotë se, ndërsa historiku i kreditimit ka ndikuar në shtimin e refuzimeve, gjendja aktuale financiare dhe të ardhurat e huamarrësve kanë ndihmuar në miratimin e një pjese të aplikimeve.
Rritet kërkesa për kredi konsumatore
Pavarësisht rënies së shkallës së miratimit, interesi i individëve për të marrë kredi ka vijuar të rritet. Banka e Shqipërisë konstaton se kërkesa për kredi u zgjerua gjatë tremujorit të tretë, pothuajse në përputhje me pritjet që bankat kishin për këtë periudhë.
Rritja u mbështet kryesisht nga kreditë konsumatore, të cilat përdoren për financimin e nevojave personale dhe familjare.
Sipas vrojtimit, nevojat më të larta për financimin e konsumit kanë qenë faktori kryesor që ka nxitur kërkesën për hua.
Ky zhvillim tregon një interes më të madh të familjeve për të përdorur financimin bankar në mbulimin e shpenzimeve, megjithëse të dhënat e vrojtimit nuk përcaktojnë nëse kjo lidhet me rritjen e konsumit apo me vështirësi në përballimin e shpenzimeve nga të ardhurat aktuale.
Në çdo rast, zgjerimi i kërkesës për kredi konsumatore, i shoqëruar me një shkallë më të ulët miratimi, evidenton një diferencë mes nevojave për financim të individëve dhe vlerësimit që bankat u bëjnë aplikimeve.
Kredia për banesa, sinjale dobësimi të kërkesës
Ndryshe nga kreditë konsumatore, financimi për blerjen e banesave ka shfaqur sinjale më të dobëta gjatë tremujorit të tretë.
Sipas Bankës së Shqipërisë, nevojat për financimin e blerjes së banesave kanë ndikuar në kahun rënës të kërkesës së përgjithshme për kredi.
Në të njëjtin drejtim ka ndikuar edhe perceptimi i bankave për situatën aktuale dhe perspektivën e tregut të banesave.
Këto zhvillime sugjerojnë një kujdes më të madh në segmentin e financimit të pasurive të paluajtshme, si nga këndvështrimi i kërkesës për hua, ashtu edhe nga vlerësimi që bankat i bëjnë ecurisë së tregut.
Megjithatë, vrojtimi nuk jep të dhëna të mjaftueshme për të konkluduar se ka një rënie të përgjithshme të shitjeve apo çmimeve të banesave.
Sinjalet lidhen me faktorët që kanë ndikuar në kërkesën për kredi dhe jo domosdoshmërisht me ecurinë e të gjithë tregut të pasurive të paluajtshme.
Kushtet e kreditimit nuk ndryshojnë, por disa elemente bëhen më shtrënguese
Në tremujorin e tretë, standardet e kreditimit për individët mbetën të pandryshuara krahasuar me tremujorin e mëparshëm.
Kjo situatë u raportua si për kreditë për blerjen e banesave, ashtu edhe për kreditë konsumatore. Edhe kushtet dhe termat e përgjithshëm të kredive të reja nuk pësuan ndryshime të rëndësishme. Megjithatë, disa elemente të veçanta ndikuan në drejtime të ndryshme.
Marzhet e aplikuara mbi kreditë normale dhe madhësia e kredisë ndikuan në kahun shtrëngues, ndërsa maturiteti maksimal i huasë ndikoi në kahun lehtësues.
Zgjatja e afatit maksimal të shlyerjes mund të ndihmojë në uljen e këstit periodik të kredisë, por njëkohësisht mund të rrisë shumën totale të interesave që paguhen gjatë gjithë periudhës së financimit.
Nga ana tjetër, ndryshimet në marzhet e kreditimit dhe në madhësinë e huave tregojnë se bankat kanë ruajtur një qasje të kujdesshme ndaj financimit të individëve. Elementet e tjera të kushteve dhe termave të kreditimit mbetën të pandryshuara.
Fundviti 2026, bankat presin kërkesë të lartë për kredi
Pavarësisht sinjaleve të dobësimit të kërkesës për financimin e banesave gjatë tremujorit të tretë, pritjet e bankave për fundvitin mbeten pozitive.
Sipas vrojtimit, në tremujorin e katërt të vitit 2026 kërkesa për kredi pritet të jetë e lartë si për financimin e konsumit, ashtu edhe për blerjen e banesave. Megjithatë, bankat nuk parashikojnë ndryshime në standardet e kreditimit për asnjërin prej këtyre segmenteve.
Kjo nënkupton se një rritje e mundshme e aplikimeve nuk pritet të shoqërohet domosdoshmërisht me lehtësim të kritereve për përfitimin e financimit. /ekofin.al
