Pas dekadash kufizimi të lindjeve, Kina po përpiqet me urgjencë të përmbysë një rënie të popullsisë që rrezikon të ardhmen e saj ekonomike dhe politike.
E parë prej kohësh në Perëndim si sinonim i ashpërsisë së Partisë Komuniste Kineze, politika e një fëmije u bë një klishe për autoritarizmin kinez.
Megjithëse politika u hoq zyrtarisht në vitin 2015 pas vitesh zbatimi më të zbutur, Kina tani përballet me nivele jashtëzakonisht të ulëta të lindshmërisë — dhe ka njoftuar se do të fillojë për herë të parë ofrimin e subvencioneve për kujdesin ndaj fëmijëve për fëmijën e parë, të dytë dhe të tretë deri në moshën tre vjeçare, duke filluar nga ky vit.
Sipas planit, familjet do të marrin atë që qeveria e quan një “bonus lindshmërie” prej 3,600 juanësh, ose pak më shumë se 430 euro për çdo fëmijë deri në moshën tre vjeçare.
Ndërkohë që qeveria qendrore do të paguajë këtë shumë “bazë”, autoritetet vendore janë të lira ta shtojnë atë në varësi të burimeve të tyre. PKK-ja tha se shpërndarja në shkallë kombëtare e subvencioneve në para do të ndihmojë në lehtësimin e kostove të kujdesit për fëmijët dhe do të ndihmojë në parandalimin e një rënieje të mëtejshme të normës së lindshmërisë.
Veçanërisht, subvencionet do të jenë të përjashtuara nga taksat dhe nuk do të përfshihen në llogaritjen e të ardhurave të familjes ose individit, duke siguruar që ato të mos ndikojnë në të drejtën për ndihmë ekonomike minimale apo ndihmë për varfëri ekstreme.
Pse tani?
Në vitin 2024, norma totale e lindshmërisë (TFR) në Kinë — numri mesatar i fëmijëve që pritet të ketë një grua gjatë gjithë jetës së saj sipas modeleve aktuale — ishte rreth 1.15 fëmijë për grua. Kjo është një nga normat më të ulëta në botë dhe shumë poshtë nivelit të quajtur “i zëvendësimit” prej 2.1, që është minimumi për të mbajtur të pandryshuar madhësinë e popullsisë.
Demografët përdorin këto norma për të matur nëse një popullsi po tkurret, po rritet apo po qëndron e njëjtë. Qëllimi i politikës së re nuk është të zgjerojë popullsinë, por ta mbajë në një madhësi relativisht të qëndrueshme pa u përmbysur në drejtim të një popullsie të plakur — një problem që përballet edhe nga shumë ekonomi evropiane.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, deri në vitin 2040, rreth 28% e popullsisë së Kinës do të jetë mbi moshën 60 vjeç, duke rrezikuar të prishë atë që dikur ishte një forcë pune në rritje dhe me paga konkurruese. Kjo ndikon gjithashtu në raportin e varësisë, me më shumë fonde që shkojnë për të mbështetur të afërm të moshuar, rritje të kostove shëndetësore dhe pensione.
Në vitin 2022, popullsia e Kinës u tkurr për herë të parë që nga viti 1961, duke shënuar një rënie vjetore prej 850,000 vetësh, ndërsa vdekjet tejkaluan lindjet. Në vitin 2023, viti më i keq i regjistruar, popullsia ra me rreth 2.08 milionë, dhe rënia vazhdoi në 2024 — duke u përmirësuar vetëm pak — me një rënie prej 1.39 milionë vetësh.
Mrekullia e rritjes kineze po kthehet mbrapsht
Në vitin 1978, Kina kaloi reforma politike dhe ekonomike, përfshirë hapjen e pjesëve të ekonomisë për të luftuar varfërinë rurale dhe për të përthithur qindra miliona punëtorë në forcën e saj të punës. Ajo konsiderohet gjerësisht si një nga transformimet më të shpejta ekonomike në histori, me Kinën që u bë eksportuesi neto më i madh në botë dhe ekonomia e saj u rrit mesatarisht me rreth 9.5% në vit deri në vitin 2018.
Sigurisht, fuqia ekonomike solli edhe ndikim politik dhe diplomatik. Tani, rënia e popullsisë mund të bëjë që Kina të kalojë në anën e gabuar të dividendit demografik, pasi rezervuari i saj i fuqisë punëtore po zvogëlohet.
Ekonomitë me lindshmëri ultra të ulët
Kina nuk është i vetmi vend aziatik që po vuan nga ky problem dhe ndikimi i tij në ekonomi. Disa vende aziatike tani konsiderohen si ekonomi me lindshmëri ultra të ulët, ku rënia e popullsisë është bërë shumë e thellë dhe e vështirë për t’u përmbysur — edhe me politika favorizuese të lindjeve siç janë subvencionet për fëmijët.
Një përzierje e dinamikave ekonomike, kulturore dhe demografike mund të forcojë një cikël të lindjeve gjithnjë e më të ulëta në këto vende. Nga ana ekonomike, kjo gërryen vetë dividendin demografik që dikur nxiti rritjen shpërthyese të vendeve më të pasura të Azisë Lindore./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
