Shqipëria dhe Izraeli po e zgjerojnë bashkëpunimin përtej fushës tradicionale të sigurisë dhe mbrojtjes, duke synuar ndërtimin e një partneriteti më të gjerë ekonomik dhe teknologjik.
Në Tiranë, ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, dhe homologu i tij izraelit, Gideon Sa’ar, nënshkruan Marrëveshjen për Bashkëpunimin e Përgjithshëm, e cila hap rrugën për zhvillimin e projekteve dhe partneriteteve konkrete në disa prej sektorëve më të rëndësishëm të ekonomisë shqiptare.
Marrëveshja e re vjen në vijim të bashkëpunimit të vendosur ndërmjet dy vendeve në sektorin e mbrojtjes dhe armatimeve, duke sinjalizuar një zgjerim të interesit të ndërsjellë nga siguria ushtarake drejt aktiviteteve civile, ekonomike dhe sociale.
Nga industria e armëve te sektorët strategjikë të ekonomisë
Bashkëpunimi shqiptaro-izraelit në fushën e mbrojtjes ka krijuar tashmë një bazë për afrimin e dy vendeve në sektorë që lidhen me sigurinë dhe industrinë ushtarake.
Por marrëveshja e nënshkruar në Tiranë e zgjeron ndjeshëm fushën e bashkëpunimit, duke përfshirë ekonomi dhe tregti, inovacion dhe teknologji, bujqësi, menaxhim të ujërave, energji, shëndetësi, arsim, siguri, turizëm dhe kulturë.
Në këtë mënyrë, Izraeli, një vend me përvojë të zhvilluar në teknologjitë e avancuara, sigurinë kibernetike, menaxhimin e burimeve ujore dhe inovacionin bujqësor, mund të shndërrohet në një partner më të rëndësishëm për zhvillimin e disa sektorëve të ekonomisë shqiptare.
Marrëveshja parashikon krijimin e një mekanizmi të strukturuar bashkëpunimi ndërqeveritar, i cili synon të lehtësojë zhvillimin e partneriteteve konkrete ndërmjet institucioneve dhe aktorëve ekonomikë të dy vendeve.
Megjithatë, dokumenti i prezantuar nuk shoqërohet ende me vlera konkrete investimesh, projekte të identifikuara apo afate për realizimin e tyre.
Teknologjia, energjia dhe bujqësia, fusha me potencial për investime
Një ndër drejtimet më me interes ekonomik është bashkëpunimi në inovacion dhe teknologji.
Izraeli njihet ndërkombëtarisht për ekosistemin e tij të ndërmarrjeve teknologjike, zhvillimin e zgjidhjeve digjitale dhe aplikimin e teknologjive të avancuara në industri dhe shërbime.
Për Shqipërinë, një bashkëpunim i tillë mund të krijojë mundësi për transferim teknologjie, zhvillim të kapaciteteve vendase dhe tërheqje investimesh në sektorë me vlerë të shtuar.
Një tjetër fushë me potencial është bujqësia dhe menaxhimi i ujërave, ku Izraeli ka zhvilluar teknologji për ujitjen me efikasitet të lartë, kursimin e ujit dhe rritjen e produktivitetit bujqësor.
Për një ekonomi si Shqipëria, ku bujqësia mbetet një sektor i rëndësishëm për punësimin dhe zhvillimin rural, përfshirja e teknologjive të tilla mund të ndihmojë në modernizimin e prodhimit dhe përdorimin më efikas të burimeve.
Edhe energjia është përfshirë në fushat e bashkëpunimit, duke krijuar mundësi për shkëmbim ekspertize dhe zhvillim projektesh në teknologjitë energjetike, eficiencën dhe menaxhimin e sistemeve.
Izraeli hyn në axhendën e bashkëpunimit edhe për shëndetësinë dhe arsimin
Përtej sektorëve ekonomikë, marrëveshja shtrihet edhe në dy fusha me rëndësi të drejtpërdrejtë për shërbimet publike: shëndetësinë dhe arsimin.
Në shëndetësi, partneriteti mund të krijojë hapësira për bashkëpunim në teknologjinë mjekësore, digjitalizimin e shërbimeve, trajnimin e profesionistëve dhe shkëmbimin e ekspertizës.
Në arsim, mundësitë lidhen me bashkëpunimin ndërmjet institucioneve akademike, kërkimin shkencor, programet e formimit profesional dhe zhvillimin e aftësive teknologjike.
Përfshirja e këtyre dy sektorëve tregon se partneriteti që synohet të ndërtohet nuk kufizohet më vetëm te marrëdhëniet diplomatike, tregtare apo të sigurisë, por shtrihet edhe në fusha që ndikojnë drejtpërdrejt në kapitalin njerëzor dhe zhvillimin afatgjatë të vendit.
Turizmi, një nga sektorët ku bashkëpunimi ka avancuar
Gjatë takimit ndërmjet dy ministrave, turizmi u evidentua si një prej fushave ku marrëdhëniet shqiptaro-izraelite kanë regjistruar zhvillime pozitive vitet e fundit.
Sipas Ministrisë për Evropën dhe Punët e Jashtme, ky sektor është shndërruar në një prej drejtimeve më dinamike dhe premtuese të bashkëpunimit dypalësh.
Zgjerimi i marrëdhënieve në turizëm mund të krijojë mundësi të tjera për sektorin e hotelerisë, shërbimeve dhe investimeve, krahas rritjes së shkëmbimeve ekonomike ndërmjet dy vendeve.
Megjithatë, mbetet për t’u parë se sa prej këtyre angazhimeve do të materializohen në investime konkrete, projekte të përbashkëta dhe transferim teknologjie. /ekofin.al
