Që prej aplikimit për herë të parë në vitin 2022, Norma Efektive e Interesit (NEI) maksimal për kreditë konsumatore me këste, në fashën 0–200 mijë lekë, ka shënuar një rënie të fortë dhe të qëndrueshme. Të dhënat më të fundit të publikuara nga Banka e Shqipërisë në janar 2026 tregojnë se NEI maksimal për këtë segment ka zbritur në 54.8%, nga nivele që përpara ndërhyrjeve rregullatore arrinin deri në 300%.
Në terma praktikë, kjo do të thotë se në vetëm pesë vite, tavani ligjor i kostos reale të kredive të vogla konsumatore është reduktuar me më shumë se pesë herë, duke ulur ndjeshëm barrën financiare për qytetarët që përdorin këto produkte për të përballuar nevoja të përditshme.
Çfarë është NEI dhe pse ka rëndësi
NEI përfaqëson koston reale të një kredie dhe përfshin jo vetëm normën e interesit, por edhe të gjitha komisionet, kostot e detyrueshme të shërbimeve shoqëruese, si dhe primin e sigurimit, kur ky i fundit aplikohet. NEI maksimal është tavani ligjor që nuk mund të tejkalohet nga bankat dhe institucionet financiare jobanka, duke shërbyer si instrument kyç për mbrojtjen e konsumatorit.
Si përllogaritet NEI maksimal
NEI maksimal përllogaritet nga Banka e Shqipërisë çdo 6 muaj, mbi bazën e të dhënave të Regjistrit të Kredive për kreditë e disbursuara në gjashtëmujorin paraardhës. Për kreditë konsumatore në fashën 0–200 mijë lekë, në kushtet e stabilizimit të tregut, autoriteti mbikëqyrës ka vendosur që të mos aplikohet më marzhi shtesë prej 33%, një vendim që ka kontribuar drejtpërdrejt në uljen e mëtejshme të kostos së huamarrjes dhe rritjen e përballueshmërisë për konsumatorët.
Masat rregullatore dhe mbrojtja e konsumatorit
Ulja e fortë e NEI maksimal lidhet drejtpërdrejt me rishikimin e rregullores “Për kredinë konsumatore dhe kredinë hipotekare”, përmes së cilës Banka e Shqipërisë ka synuar:
-mbrojtjen e konsumatorit nga praktikat abuzive në tregun e huadhënies,
-rritjen e transparencës mbi koston reale të kredive,
-kufizimin e penaliteteve për vonesat në pagesa, të cilat nuk mund të tejkalojnë 30% të kësteve të papaguara.
Detyrim për të gjithë tregun
Zbatimi i NEI maksimal është detyrim ligjor për të gjitha bankat dhe institucionet financiare të licencuara për aktivitet huadhënieje. Çdo ofertë kredie që tejkalon këtë tavan, apo që aplikon penalitete jashtë kufijve të përcaktuar, përbën shkelje të rregullores dhe ndëshkohet nga autoriteti mbikëqyrës.
Në një treg që për vite me radhë ka qenë i ekspozuar ndaj kostove ekstreme për kreditë e vogla, ulja e NEI maksimal me mbi pesë herë në pesë vite përfaqëson një ndryshim strukturor në favor të konsumatorëve, duke e bërë huamarrjen më transparente, më të kontrolluar dhe më të përballueshme. /ekofin.al

