Gjykata e Lartë e SHBA-së pezulloi të martën një urdhër të një gjyqtari që kërkonte nga administrata e Donald Trump të ndërmerrte menjëherë hapa për të shpenzuar miliarda dollarë ndihmë të huaj që presidenti republikan kishte kërkuar t’i bllokonte.
Veprimi i gjykatës, i quajtur “pezullim administrativ”, u dha gjyqtarëve kohë shtesë për të shqyrtuar kërkesën formale të administratës për të mbajtur rreth 4 miliardë dollarë të miratuar nga Kongresi, përpara afatit të 30 shtatorit.
Pezullimi u lëshua nga Kryetari i Gjykatës, John Roberts, i cili trajton kërkesat emergjente që burojnë nga Uashingtoni. Roberts u kërkoi grupeve të ndihmës që paditën administratën të paraqesin një përgjigje deri të premten.
Shuma në qendër të çështjes ishte parashikuar nga Kongresi për ndihmë të huaj, operacione paqeruajtëse të OKB-së dhe programe për promovimin e demokracisë jashtë vendit. Administrata argumentoi në dokumentet gjyqësore se 4 miliardë dollarët e diskutuar bien ndesh me politikën e jashtme të SHBA-së, duke reflektuar përpjekjen e Trump për të shkurtuar ndihmën amerikane jashtë vendit si pjesë e axhendës së tij “America First”. Trump gjithashtu ka shpërbërë në masë të madhe USAID-in, agjencinë kryesore të ndihmës së huaj të SHBA-së.
Kongresi miratoi miliarda dollarë ndihmë të huaj vitin e kaluar, rreth 11 miliardë dollarë nga të cilat duhet të shpenzohen ose të kontraktohen para afatit të 30 shtatorit – dita e fundit e vitit fiskal të qeverisë – përndryshe ato skadojnë.
Pas padive nga grupet e ndihmës që prisnin të konkurronin për këto fonde, administrata deklaroi muajin e kaluar se kishte ndërmend të shpenzonte 6.5 miliardë dollarë, ndërsa Trump kërkoi të bllokonte 4 miliardët e mbetur përmes një manovre të pazakontë të quajtur “pocket rescission”, që anashkalon Kongresin.
Më 3 shtator, gjyqtari Ali vendosi se administrata nuk mund të mbajë paratë pa miratim dhe duhet të respektojë ligjet e buxhetit përveç nëse Kongresi i ndryshon ato.
Avokatët e Departamentit të Drejtësisë, në një kërkesë të paraqitur të hënën në Gjykatën e Lartë, thanë se urdhri i gjyqtarit “ngre një kërcënim serioz dhe urgjent ndaj ndarjes së pushteteve”. Ata argumentuan: “Do të ishte vetëshkatërruese dhe pa kuptim që ekzekutivi të shpenzojë fonde që vetë po i kërkon Kongresit t’i anullojë.”
Drejtori i buxhetit i Trump, Russell Vought, ka argumentuar se presidenti mund të mbajë fondet për 45 ditë pasi kërkon anulimin, duke pritur kështu deri në fund të vitit fiskal. Shtëpia e Bardhë tha se kjo taktikë ishte përdorur për herë të fundit në vitin 1977.
Lauren Bateman, avokate e paditësve, u përgjigj të hënën duke thënë se administrata po i kërkonte Gjykatës së Lartë “të mbrojë këtë taktikë të paligjshme të një ‘pocket rescission’.” Sipas saj, “administrata po kërkon në mënyrë efektive që Gjykata e Lartë të bekonte përpjekjen e saj për të grumbulluar në mënyrë të paligjshme pushtet.”
Gjykata e Apelit për Distriktin e Kolumbias, në një vendim 2-1 të premten, refuzoi të pezullonte urdhrin e gjyqtarit Ali, duke e shtyrë administratën t’i drejtohej Gjykatës së Lartë.
Këtë vit, administrata i ka kërkuar disa herë Gjykatës së Lartë të ndërhyjë për të zbatuar politika të Trump të bllokuara nga gjykatat më të ulëta. Me një shumicë konservatore 6-3, Gjykata e Lartë ka mbështetur administratën pothuajse në çdo rast që ka shqyrtuar që nga rikthimi i Trump në presidencë në janar.
Në një fazë të mëparshme të kësaj çështjeje mbi fondet e ndihmës së huaj, Gjykata, me një vendim 5-4 në mars, refuzoi t’i lejonte administratës të ndalte pagesën e rreth 2 miliardë dollarëve për organizatat e ndihmës për punën që ato tashmë kishin kryer për qeverinë./Përshtati nga Reuters, ekofin.al
