Kompleksi gjigant i liqeneve artificiale në Gjermaninë Lindore, i krijuar nga ish-minierat e qymyrit, do të arrijë një tjetër moment historik këtë verë.
Një projekt disa dekadash për transformimin e minierave të vjetra të qymyrit në një kompleks të madh liqenesh do të përfundojë këtë prill – duke krijuar një peizazh ujor pothuajse sa Liqeni i Como-s në Itali.
Liqeni Sedlitz – shtesa e fundit në rajonin Lusatian Lakeland prej 14 mijë hektarësh – do të hapet për herë të parë për not dhe lundrim në fund të këtij muaji.
Sipas Agjencisë Federale të Mjedisit, Gjermania ka më shumë se 12 mijë liqene natyrore.
Përveç tyre, ekzistojnë edhe qindra liqene artificiale: vetëm në vitin 2003 u regjistruan 575 liqene të krijuara nga minierat e hapura të lignitit – dhe ky numër pritet të rritet në dekadat e ardhshme, ndërsa më shumë miniera përmbyten në zonat e vjetra minerare. Shumica ndodhen në Brandenburg, Saksoni-Anhalt, Saksoni dhe Nordrhein-Westfalen.
Megjithatë, asnjë prej këtyre projekteve nuk i afrohet asaj që po krijohet në Lusatia, midis Berlinit dhe Dresdenit.
Nga minierë e hapur në peizazh ujor artificial
Në ish-Republikën Demokratike Gjermane, minatorët nxorën më shumë se dy miliardë tonë lignit (qymyr kafe) nga thellësi mbi 60 metra.
Minierat lanë kraterë të mëdhenj në peizazh, të cilët filluan të transformohen që në vitin 1967 me përmbytjen e Liqenit Senftenberg. Sot, ky rajon – Lusatian Lakeland – është peizazhi më i madh artificial ujor në Evropë dhe tërheq vizitorë me portet, kanalet dhe kampingjet e tij.
Madje ekziston edhe një komunitet i quajtur Neu-Seeland, i zhvilluar rreth këtij peizazhi të krijuar nga ish-minierat.
Pa minierat, Lusatia do të kishte mbetur një rajon pothuajse pa liqene, pasi struktura gjeologjike me zhavorr dhe rërë nuk krijon natyrshëm liqene. Emri “Lusatia” vjen nga termi sllav “luzica”, që do të thotë “tokë moçalore”.
Shkalla gjigante e projektit
Si destinacion turistik, Lusatian Lakeland përfshin 23 liqene artificiale me një sipërfaqe totale prej 14 mijë hektarësh. Dhjetë prej tyre do të lidhen me kanale për lundrim rekreativ, duke krijuar një hapësirë ujore të pandërprerë prej rreth 7 mijë hektarësh. Katër nga 13 kanalet e planifikuara janë përfunduar, ndërsa gjashtë të tjera janë në ndërtim.
Kompania shtetërore LMBV është përgjegjëse për rehabilitimin dhe përmbytjen e minierave, duke zhvilluar rreth 50 liqene të mëdha, 24 prej të cilave vetëm në Lusatia.
Një projekt shumë i kushtueshëm
Riorganizimi i industrisë minerare në Lusatia ka kushtuar rreth 7 miliardë euro deri më tani, ndërsa totali arrin në rreth 13.8 miliardë euro. Krijimi i një liqeni të vetëm kushton nga 200 deri në 600 milionë euro. Projekti financohet 75% nga qeveria federale dhe 25% nga landët, ndërsa fondet e BE-së nuk përdoren për këtë qëllim.
Pothuajse sa Liqeni i Como-s
Sipërfaqja ujore aktuale arrin rreth 130 km² dhe pritet të shkojë në 144 km² – pothuajse sa Liqeni i Como-s (146 km²).
Ndryshe nga liqenet natyrore, ky peizazh është rezultat i dekadave punë inxhinierike. Rreth 90% e kraterëve janë mbushur tashmë.
Liqenet nuk shërbejnë vetëm për turizëm, por edhe si rezervuarë uji për lumenjtë Spree dhe Schwarze Elster, sidomos gjatë periudhave të thatësirës.
Liqeni Sedlitz: hallka e fundit
Liqeni Sedlitz, ish-minierë aktive nga 1938 deri në 1980, është pjesa e fundit e projektit. Me një sipërfaqe prej 1,400 hektarësh, ai do të jetë liqeni më i madh rekreativ në rajon.
Në verën e vitit 2026, pesë liqene do të lidhen përmes kanaleve, duke krijuar një hapësirë ujore prej rreth 5,000 hektarësh.
Turizmi në rritje
Transformimi ka ndikim edhe ekonomik. Në vitin 2025 u regjistruan rreth 800 mijë netë qëndrimi, ndërsa turistët çekë janë ndër më në rritje, me mbi 23 mijë vizita dhe një rritje vjetore prej 12.7%.
Qëllimi afatgjatë është arritja e 1.5 milionë netë qëndrimi në vit, duke e kthyer rajonin në një destinacion të plotë turistik.
Një model për Evropën
Lusatia shihet si një model për rajonet e tjera minerare në Evropë, duke kombinuar rehabilitimin mjedisor me zhvillimin ekonomik dhe turizmin.
Ajo që dikur konsiderohej një plagë në peizazh, po shndërrohet gradualisht në një nga parajsat më të veçanta natyrore në Evropë./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
