Vendi ku jetoni mund të ketë një ndikim të madh nëse punoni apo jo nga shtëpia.
Në Europë, punonjësit në Finlandë kanë rreth 16 herë më shumë gjasa të punojnë në distancë sesa ata në Rumani, duke nxjerrë në pah një ndarje të madhe mes vendeve në mënyrën se si kanë përqafuar punën nga shtëpia.
Sipas Eurostat, 20.5% e punonjësve në Finlandë zakonisht punonin nga shtëpia në vitin 2025, krahasuar me vetëm 1.3% në Rumani. Eurostat e përkufizon “punën e zakonshme nga shtëpia” si kryerjen e punës produktive në shtëpi për të paktën gjysmën e ditëve të punës gjatë një periudhe referimi prej katër javësh.
“Puna në distancë është bërë një veçori e përhershme e tregjeve të punës, por përmasat e saj varen shumë nga llojet e vendeve të punës që ka një vend dhe nga mënyra se si kompanitë menaxhojnë punonjësit,” tha Cevat Giray Aksoy për Euronews Business.
Cilat vende europiane kanë normat më të larta të punës nga shtëpia?
Finlanda dhe Irlanda janë në një kategori më vete kur bëhet fjalë për punën në distancë. Në vitin 2025, rreth një në pesë punonjës punonte zakonisht nga shtëpia në të dy vendet (20.5% dhe 19.2%), më shumë se dyfishi i mesatares së BE-së prej 8.8%.
Asnjë vend tjetër europian nuk regjistron një normë të punës nga shtëpia mbi 14%. Grupi pasues përfshin Belgjikën me 13.2%, Gjermaninë me 13% dhe Maltën me 12.5%.
Disa vende të Europës Veriore dhe Perëndimore, përfshirë Suedi, Estoni, Holandë, Luksemburg, Francë dhe Austri kanë gjithashtu norma mbi 10%, që do të thotë se më shumë se një në dhjetë punonjës punon zakonisht nga shtëpia.
Në anën tjetër të renditjes gjenden Rumania me vetëm 1.3%, Bullgaria me 1.4%, Maqedonia e Veriut me 1.9%, Greqia me 2.3% dhe Italia me 2.7%.
Puna në distancë mbetet nën 5% edhe në disa vende të tjera të Europës Jugore dhe Lindore, si Serbi, Turqi, Hungari, Qipro, Kroaci dhe Bosnjë dhe Hercegovinë.
Puna nga shtëpia në ekonomitë kryesore
Përqindjet ndryshojnë ndjeshëm edhe brenda katër ekonomive më të mëdha të BE-së. Ndërsa Gjermania renditet e katërta me 13%, Italia ka një përqindje shumë më të ulët prej 2.7%. Franca është në kuotën 11% (mbi mesataren e BE-së), ndërsa Spanja me 7.9% (pak nën mesataren e BE-së).
Të dhënat e Eurostat tregojnë një ndarje të qartë rajonale: puna nga shtëpia është përgjithësisht më e përhapur në Europën Veriore dhe Veri-Perëndimore dhe shumë më pak e zakonshme në Europën Lindore dhe Juglindore.
Mbretëria e Bashkuar nuk përfshihet në të dhënat e Eurostat, por studime të veçanta sugjerojnë se ka normën më të lartë të punës në distancë në Europë.
Tre faktorët që shpjegojnë dallimet
Sipas Aksoy, hendeku i madh mes vendeve shpjegohet kryesisht nga tre faktorë.
Vendet me më shumë punësim në sektorët e teknologjisë së informacionit dhe komunikimit (ICT), financës, shërbimeve profesionale, administratës publike, kërkimit shkencor dhe profesioneve të tjera që kryhen në zyrë kanë natyrshëm norma më të larta të punës nga shtëpia.
Nga ana tjetër, vendet me pjesë më të madhe të punësimit në prodhim, bujqësi, ndërtim, turizëm, logjistikë, tregti me pakicë dhe shërbime që kërkojnë prani fizike kanë norma më të ulëta, pasi shumë prej këtyre punëve nuk mund të kryhen në distancë.
“Kjo shpjegon pse ekonomitë më të orientuara drejt shërbimeve dhe njohurive renditen në krye, ndërsa ato me më shumë sektorë që kërkojnë prani fizike mbeten në fund,” tha ai.
Struktura e vendeve të punës nuk është i vetmi faktor.
Aksoy thekson se edhe kultura organizative ka rëndësi. “Vendet ku puna organizohet me më shumë autonomi dhe besim kanë tendencë të adoptojnë më shumë punën në distancë, ndërsa vendet me norma më të forta të mbikëqyrjes fizike dhe koordinimit ballë për ballë kanë norma më të ulëta.”
Puna nga shtëpia është e vlefshme për punonjësit sepse kursen kohën e udhëtimit dhe ofron fleksibilitet më të madh, veçanërisht për prindërit dhe për ata që kanë distanca të gjata për të shkuar në punë.
Sipas kërkimeve të tyre, puna nga shtëpia kursen mesatarisht rreth 72 minuta në ditë, dhe punonjësit përdorin një pjesë të konsiderueshme të kësaj kohe të kursyer për punë shtesë dhe kujdes familjar.
“Dallimet mes vendeve nuk duhen parë si një renditje mes tregjeve të punës ‘moderne’ dhe ‘tradicionale’, por si rezultat i ndryshimeve në strukturën profesionale, gatishmërinë digjitale, kulturën e menaxhimit, kostot e udhëtimit dhe përvojën e pandemisë,” tha Aksoy.
Roli i infrastrukturës digjitale dhe legjislacionit
Edhe Jorge Cabrita theksoi rëndësinë e infrastrukturës digjitale. Interneti më i shpejtë dhe më i aksesueshëm lidhet me norma më të larta të punës në distancë, ndërsa lidhjet e dobëta veprojnë si pengesë.
“Legjislacioni gjithashtu mund të luajë rol: disa shtete anëtare të BE-së, përfshirë Francë, Irlandë dhe Holandë, u japin punonjësve të drejtën të kërkojnë punë në distancë, gjë që mund të shërbejë si nxitës i rëndësishëm për përhapjen e saj,” tha ai për Euronews Business./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
