“Shtatë të Mrekullueshmit” të SHBA-së lënë shumë pas gjigantët korporativë të Europës, të shtyrë nga rritja masive e AI-së. Ndërsa teknologjia amerikane lulëzon, kompanitë kryesore europiane — kryesisht në sektorë tradicionalë — hasin vështirësi për të mbajtur hapin me ekonominë e re të udhëhequr nga inovacioni.
Europa po humbet garën për inteligjencën artificiale. Kompanitë më të mëdha të kontinentit po tejkalohen gjithnjë e më shumë nga homologët e tyre amerikanë — veçanërisht në sektorin teknologjik që po ndryshon me ritme të shpejta. Edhe pse tregu më i gjerë europian i aksioneve ka performuar më mirë se S&P 500 deri tani këtë vit, gjigantët korporativë të Europës po bien nga hierarkia globale e bursave. Ky hendek thekson ndarjen më të thellë transatlantike në inovacion, kapital privat dhe konkurrueshmëri afatgjatë.
Që nga mesi i korrikut, kapitalizimi i kombinuar i tregut i shtatë kompanive më të mëdha të listuara në Europë — SAP, Novo Nordisk, Hermès, ASML, LVMH, Roche dhe Nestlé — qëndron në 2.2 trilionë dollarë (1.73 trilionë euro), thuajse i pandryshuar që nga fillimi i vitit. Ndërkohë, kapitalizimi i shtatë kompanive më të mëdha amerikane ka arritur në 18.8 trilionë dollarë, duke tejkaluar dukshëm ato të BE-së.
Dominimi i teknologjisë përcakton ndarjen
Kjo ndarje pasqyron rolin qendror të teknologjisë dhe inteligjencës artificiale në udhëheqjen e tregjeve të aksioneve sot. Të shtatë kompanitë më të mëdha amerikane janë firma teknologjike me përfshirje të madhe në infrastrukturën e AI-së, cloud computing apo platformat e të dhënave. Në Europë, vetëm dy nga shtatë kompanitë — SAP dhe ASML — veprojnë në sektorin teknologjik, ndërsa pjesa tjetër janë të përqendruara në mallra luksi, farmaceutikë dhe produkte konsumi.
Vetëm Nvidia vlen 3.59 trilionë euro — më shumë se kapitalizimi i kombinuar i shtatë kompanive më të mëdha europiane. Dominimi i saj lidhet me rolin kyç që luan në fuqizimin e infrastrukturës globale të AI-së, nga trajnimi i modeleve deri te inferenca në kohë reale.
“Ndërsa të tjerët përdorin AI për të fuqizuar platformat dhe shërbimet e tyre, Nvidia furnizon themelin mbi të cilin ndërtohen këto ambicie,” tha Natalie Hwang, themeluese e Apeira Capital, në një koment të dërguar me email. “Ajo mundëson në heshtje suksesin e çdo anëtari tjetër të ‘Të Shtatëve të Mrekullueshëm’, duke qenë njëkohësisht partneri më i pazëvendësueshëm.”
Sipas vlerësimeve të industrisë, Meta, Amazon, Alphabet dhe Microsoft pritet të shpenzojnë mbi 320 miliardë dollarë (294 miliardë euro) për infrastrukturën e AI-së në vitin 2025, shumica e të cilave do të përqendrohet në optimizimin e inferencës dhe qendrave të dhënave të shkallës së lartë.
Mesazhi i JP Morgan Chase për Europën: ‘Po humbni’
Shefi ekzekutiv i JP Morgan Chase, Jamie Dimon, theksoi shqetësimet më të mëdha për pozicionin global të Europës gjatë një aktiviteti të fundit në Dublin, të organizuar nga Ministria e Jashtme Irlandeze. “Europa ka kaluar nga 90% e PBB-së së SHBA-së në 65% brenda 10 ose 15 viteve. Kjo nuk është e mirë,” tha Dimon. “Po humbni.”
Ai përmendi mbirregullimin, fragmentimin dhe produktivitetin e dobët si dobësi strukturore dhe u bëri thirrje liderëve europianë të veprojnë sipas raportit të vitit 2024 të udhëhequr nga ish-presidenti i BQE-së, Mario Draghi, i cili rekomandonte 800 miliardë euro investime vjetore për të forcuar konkurrueshmërinë industriale.
Dimon shtoi: “Ne kemi një treg të madh, të fuqishëm dhe kompanitë tona janë të mëdha dhe të suksesshme, me përmasa globale. Ju e keni këtë, por gjithnjë e më pak.”
Një moment përballjeje me realitetin
Fatet e ndara të “Shtatë të Mrekullueshmit” dhe kampionëve korporativë europianë simbolizojnë një pabarazi më të gjerë transatlantike — jo vetëm në teknologji, por në dinamikën ekonomike. Ndërsa firmat kryesore europiane janë marka të respektuara globale, ato po errësohen gjithnjë e më shumë nga kompanitë amerikane që jo vetëm rriten më shpejt, por edhe po formësojnë të ardhmen.
Gara për AI është kthyer në një provë për rëndësinë ekonomike globale. Nëse Europa do të mbajë hapin, duhet të zgjidhë mangësitë në inovacion, të nxisë investimet private dhe të modernizojë rregulloret. Përndryshe, siç e tha troç Dimon: “Po humbni.”/Përshtati nga Euronews, ekofin.al
