Shqipëria po ndërmerr një reformë të rëndësishme në sektorin e transportit të mallrave të rrezikshme, duke propozuar një ligj të ri që harmonizon rregullat kombëtare me standardet e Bashkimit Evropian dhe vendos kërkesa shumë më të detajuara për operatorët ekonomikë dhe institucionet shtetërore.
Projektligji “Për transportin e mallrave të rrezikshme” nuk është vetëm një përditësim i legjislacionit ekzistues. Ai krijon një sistem të ri përgjegjësish, kontrollesh dhe certifikimesh, me synimin për të reduktuar rrezikun e aksidenteve gjatë transportit të substancave të rrezikshme, duke mbrojtur jetën e qytetarëve, mjedisin dhe pronën.
Risia më e madhe e projektligjit është përafrimi pothuajse i plotë me Direktivën 2008/68/KE për transportin tokësor të mallrave të rrezikshme dhe me Direktivën (BE) 2022/1999 për procedurat uniforme të kontrollit. Kjo do të thotë se Shqipëria do të zbatojë të njëjtat standarde teknike dhe të sigurisë që përdoren në vendet e Bashkimit Evropian.
Një nga ndryshimet më të rëndësishme lidhet me detyrimin për emërimin e *këshilltarit të sigurisë*. Çdo subjekt që dërgon, transporton, ambalazhon, ngarkon, mbush ose shkarkon mallra të rrezikshme do të duhet të caktojë një ose më shumë këshilltarë të certifikuar, të cilët do të monitorojnë respektimin e rregullave të sigurisë, do të hartojnë raporte periodike dhe do të analizojnë çdo aksident apo incident që ndodh gjatë transportit. Emërimi i tyre duhet t’i njoftohet autoriteteve brenda 15 ditëve.
Një tjetër risi është forcimi i sistemit të trajnimit profesional. Drejtuesit e mjeteve që transportojnë mallra të rrezikshme nuk do të mund ta ushtrojnë këtë aktivitet pa certifikimin sipas standardeve ADR. Edhe punonjësit e tjerë të përfshirë në proces, nga ambalazhuesit deri te ngarkuesit dhe shkarkuesit, do të duhet të trajnohen sipas kërkesave ndërkombëtare, ndërsa punëdhënësit do të mbajnë dokumentacionin e trajnimeve për të paktën pesë vjet.
Projektligji vendos gjithashtu detyrime shumë më të qarta për çdo pjesëmarrës në zinxhirin e transportit. Për herë të parë përcaktohen në mënyrë të detajuar përgjegjësitë e dërguesit, transportuesit, marrësit, ngarkuesit, shkarkuesit, ambalazhuesit, mbushësit dhe operatorëve të cisternave. Secili prej tyre do të përgjigjet për pjesën e procesit që administron dhe nuk do të mund të transferojë përgjegjësinë te palët e tjera.
Një ndryshim tjetër i rëndësishëm është rritja e kontrolleve teknike. Ligji ndalon përdorimin e mjeteve, cisternave, kontejnerëve dhe ambalazheve që nuk përmbushin standardet e ADR-së dhe RID-it ose që kanë kaluar afatet e testimeve dhe inspektimeve. Gjithashtu, mjetet duhet të jenë të pajisura me dokumentacionin përkatës, panelet portokalli, etiketat paralajmëruese dhe pajisjet e sigurisë përkatëse.
Ndryshe nga kuadri aktual, projektligji krijon edhe një mekanizëm të përhershëm koordinimi institucional. Pranë ministrisë përgjegjëse për transportin do të funksionojë një strukturë teknike që do të administrojë të dhënat kombëtare, do të përgatisë raportimet për Bashkimin Evropian dhe organizatat ndërkombëtare, si dhe do të koordinojë shkëmbimin e informacionit ndërmjet Policisë së Shtetit, DPSHTRR-së, Autoritetit të Sigurisë Hekurudhore, autoriteteve doganore dhe institucioneve të tjera përgjegjëse.
Projektligji forcon edhe kontrollin gjatë transportit. Policia Rrugore fiton kompetenca më të qarta për të verifikuar dokumentacionin, certifikatat, etiketimet, pajisjet e sigurisë dhe gjendjen teknike të mjeteve, si edhe për të pezulluar menjëherë transportin kur konstatohen shkelje që cenojnë sigurinë. Edhe autoritetet doganore do të kenë kompetenca më të gjera për të bllokuar procedurat kur mungojnë autorizimet ose kur identifikohen rreziqe për sigurinë dhe mjedisin.
Një risi tjetër është njohja reciproke e certifikatave dhe miratimeve të lëshuara nga vendet që janë palë në marrëveshjet ADR dhe RID. Kjo pritet të lehtësojë operacionet ndërkombëtare të transportit dhe të shmangë procedurat e dyfishta administrative për operatorët që veprojnë në tregjet evropiane./ekofin.al
