Bullgaria, vend ballkanik me 6.5 milionë banorë, iu bashkua Bashkimi Evropian në vitin 2007 dhe nisi zyrtarisht procesin e anëtarësimit në eurozonë në vitin 2018. Duke filluar nga 1 janari 2026, Bullgaria do të zëvendësojë lekun bullgar (levin) me euron si monedhë kombëtare.
Brukseli dhe Sofja shpresojnë se anëtarësimi në eurozonë do të nxisë ekonominë e vendit dhe do të forcojë integrimin e tij në Bashkimin Evropian. “Efekti më i madh është ai afatgjatë, në thelb rritja e besimit kur bëhet fjalë për monedhën, fuqinë blerëse të saj, besimin e investitorëve të huaj, të atyre që blejnë borxhin bullgar, por edhe të njerëzve që investojnë në vend, në sektorë të ndryshëm,” tha Petar Ganev, studiues i lartë në Institutin për Ekonominë e Tregut, për Euronews.
Adoptimi i euros mund të ndikojë gjithashtu në vlerësimin e kreditit të Bullgarisë. “Agjencitë e vlerësimit të kreditit na ulin vlerësimin për shkak të bordit monetar,” shpjegoi Ganev. “Ato thonë se borxhi ynë është në një monedhë të huaj, që është euroja (…) dhe se, nëse ke borxh në një monedhë që nuk është e jotja, kjo të ul vlerësimin e kreditit. Kështu, për 28 vjet kemi pasur një ulje të vlerësimit të kreditit, e cila tani do të zhduket.”
Ai beson gjithashtu se anëtarësimi në eurozonë do ta rrisë inflacionin vetëm në mënyrë margjinale. “Nuk është faktori kryesor. Faktori kryesor është konsumi, i cili mbështetet nga një buxhet me karakter inflacionist dhe nga kreditë rekord të larta, veçanërisht për banesa të reja,” tha ai.
Turbulenca politike
Megjithatë, paqëndrueshmëria politike mund të ndikojë negativisht në ekonominë bullgare. Qeveria dha dorëheqjen në mes të dhjetorit pas javësh protestash kundër korrupsionit. “Kemi pasur shtatë zgjedhje në tre vjet, dhe tani qeveria sërish jep dorëheqjen, kështu që nuk mund të krijojmë stabilitet politik apo një qeveri afatgjatë,” shpjegoi Ganev. “Kjo sjell probleme me buxhetin, sepse nuk mund ta miratojmë atë në kohë. Katër nga pesë vitet e fundit kemi hyrë pa buxhet,” shtoi ai.
Kursi i konvertimit do të fiksohet në 1.95 leva për 1 euro. Që nga gushti, çmimet shfaqen si në leva ashtu edhe në euro, për t’u dhënë kohë konsumatorëve dhe bizneseve të përshtaten. Po ashtu, në janar do të pranohen të dyja monedhat për pagesa në para cash, për të lehtësuar tranzicionin.
Sofja ka përmbushur katër kriteret e Mastrihtit për t’u bashkuar me bllokun monetar: stabilitetin e çmimeve (normë inflacioni 2.7% në vitin 2024), financa publike të qëndrueshme (borxh dhe deficit publik përkatësisht 24% dhe 3% e PBB-së në vitin 2024), stabilitetin e kursit të këmbimit dhe stabilitetin e normave afatgjata të interesit.
Në vitin 2024, Bullgaria ishte vendi më i varfër i BE-së për nga PBB-ja për frymë. Ajo është gjithashtu vendi i BE-së më i prekur nga varfëria, me më shumë se 21% të popullsisë që jeton nën kufirin e varfërisë.
