Borxhi publik në Shqipëri ka zbritur në nivelin më të ulët të tre dekadave të fundit, referuar të dhënave të 3-mujorit të parë 2026, duke shënuar një kthesë të fortë në trajektoren fiskale të vendit. Të dhënat më të fundit të Ministrisë së Financave tregojnë se në fund të periudhës raportuese, raporti i borxhit ndaj Prodhimit të Brendshëm Bruto ka rënë në rreth 48.8%, niveli më i ulët që nga viti 1996.
Kjo rënie vjen pasi borxhi kishte arritur kulme mbi 70% të PBB-së gjatë viteve të krizave, veçanërisht në periudhën e pandemisë dhe tërmetit. Në vitin 2020, për shembull, raporti i borxhit arriti në rreth 73.9%, ndërsa në vitet pasuese ka ndjekur një trajektore të qartë rënëse, duke zbritur në 52.9% në vitin 2025 dhe më tej në nën 50% në periudhën më të fundit.
Në terma absolutë, stoku i borxhit të qeverisë qendrore, përfshirë edhe borxhin e garantuar, rezulton në rreth 1.35 trilionë lekë, me një rënie të ndjeshme krahasuar me tremujorët e mëparshëm. Ky zhvillim lidhet jo vetëm me kontrollin e deficitit buxhetor, por edhe me rritjen e fortë ekonomike dhe efektin e kursit të këmbimit, që ka ulur peshën e borxhit të jashtëm në raport me ekonominë.
Struktura e borxhit vijon të dominohet nga komponenti i brendshëm, i cili përbën pjesën më të madhe të portofolit, ndërsa borxhi i jashtëm ka pësuar rënie si në vlerë absolute ashtu edhe në raport me PBB-në. Sipas të dhënave, borxhi i jashtëm përbën tashmë rreth 20.2% të PBB-së, nga mbi 30% disa vite më parë, duke reflektuar një ulje të ekspozimit ndaj rreziqeve të kursit të këmbimit.
Paralelisht, janë përmirësuar edhe treguesit e riskut. Pesha e borxhit që maturohet brenda një viti ka rënë, ndërsa koha mesatare e maturimit është rritur në mbi 3 vite, çka tregon një menaxhim më të mirë të profilit të shlyerjes dhe më pak presion për rifinancim në afat të shkurtër.
Rënia e borxhit publik në këto nivele konsiderohet një zhvillim i rëndësishëm për stabilitetin makroekonomik të vendit, pasi krijon më shumë hapësirë për politika fiskale mbështetëse në rast krizash të reja, ul kostot e financimit dhe rrit besimin e tregjeve. Megjithatë, sfida mbetet ruajtja e këtij trendi në një mjedis ndërkombëtar të pasigurt, ku normat e interesit dhe tensionet gjeopolitike mund të ndikojnë në kostot e huamarrjes në të ardhmen. /ekofin.al
