Gjashtë në dhjetë ndërmarrje të vogla dhe të mesme në Shqipëri nuk përdorin asnjë formë të inteligjencës artificiale, ndërsa teknologjia po përhapet dukshëm më shpejt te kompanitë eksportuese dhe bizneset e reja.
Sipas OECD-së, 61% e SME-ve të anketuara nuk përdorin inteligjencë artificiale në produktet, proceset apo aktivitetin e tyre kryesor.
Hendeku është veçanërisht i madh sipas orientimit në treg. Rreth 65% e bizneseve me intensitet më të lartë eksportues përdorin një formë të AI-së, kundrejt 35% të ndërmarrjeve më pak të orientuara drejt eksporteve. Diferenca prej 30 pikësh përqindjeje tregon se teknologjia po përqafohet më shpejt nga kompanitë që përballen me konkurrencën ndërkombëtare dhe kërkesa më të larta për produktivitet.
Mjetet gjeneruese përdoren nga 24% e bizneseve
Mjetet gjeneruese, si ChatGPT, Bard dhe Copilot, janë forma më e përhapur e inteligjencës artificiale mes SME-ve shqiptare. Rreth 24% e bizneseve deklarojnë se i përdorin, kryesisht për krijimin e përmbajtjes, përkthime dhe komunikim me klientët.
Përdorimi i teknologjive më të avancuara mbetet më i kufizuar. Vetëm 10% e kompanive përdorin mjete me funksione të të mësuarit makinerik, ndërsa 11% mbështeten në sisteme të personalizuara të inteligjencës artificiale.
Kjo tregon se AI-ja përdoret më shumë për detyra ndihmëse sesa si pjesë e integruar e prodhimit, menaxhimit apo vendimmarrjes së biznesit.
Edhe mosha e kompanisë ndikon në përdorimin e teknologjisë. Rreth 46% e ndërmarrjeve të krijuara pas vitit 2015 përdorin AI, kundrejt 31% të bizneseve më të vjetra. Kompanitë e reja kanë më shumë gjasa ta ndërtojnë aktivitetin mbi mjete digjitale, ndërsa ato tradicionale përballen me kosto më të larta përshtatjeje dhe mungesë personeli të specializuar.
Bizneset presin rritje të eficiencës dhe të ardhurave
Pavarësisht përdorimit ende të kufizuar, pritshmëritë për inteligjencën artificiale janë të larta. Rreth 75% e SME-ve mendojnë se AI-ja gjeneruese mund të mbështesë inovacionin, 72% presin përmirësim të eficiencës në detyrat e përditshme dhe 67% besojnë se mund të krijojë burime të reja të ardhurash.
Optimizmi shoqërohet, megjithatë, me shqetësime për cilësinë dhe sigurinë. Mbi 71% e bizneseve vlerësojnë se AI-ja gjeneruese mund të prodhojë informacion të pasaktë, ndërsa vetëm 34% shqetësohen se mund të shpërndajë përmbajtje të dëmshme.
Mbrojtja e të dhënave dhe rreziqet ligjore mbeten gjithashtu problem, sidomos kur mjetet publike përdoren për dokumente të brendshme, kontrata apo të dhëna të klientëve.
Mbështetja mbetet e përqendruar te startup-et
OECD konstaton se mbështetja për përdorimin e inteligjencës artificiale ofrohet kryesisht përmes granteve për startup-et, qendrave të inovacionit dhe projekteve të financuara nga donatorët.
Nga këto nisma përfitojnë më lehtë kompanitë e reja dhe bizneset që kanë tashmë aftësi digjitale, ndërsa ndërmarrjet tradicionale dhe ato jashtë qendrave urbane kanë më pak mundësi për trajnim, financim dhe këshillim./ekofin.al
