Një sondazh me afro 10 mijë punonjës në Evropë dhe Amerikë ka zbuluar se shumica besojnë se AI-ja ua përmirëson imazhin profesional. 64% pranuan se e kanë përdorur atë për të përfunduar punë që nuk do të kishin mundur t’i kryenin vetëm, duke ngritur një pyetje të sikletshme për menaxherët që duhet të vendosin se kë të promovojnë.
Punonjësit e zyrave kanë një avantazh të ri dhe të heshtur, të cilin shefat e tyre nuk mund ta shohin gjithmonë.
Studimi, i publikuar të martën nga Use.AI, një platformë që bashkon disa modele të mëdha gjuhësore në një abonim të vetëm, anketoi 9,684 të rritur që punojnë në Shtetet e Bashkuara, Mbretërinë e Bashkuar, Kanada, Bashkimin Evropian dhe Amerikën Latine.
Studimi zbuloi se 52% thanë se AI-ja i kishte bërë të dukeshin më me përvojë nga sa ishin në të vërtetë, duke krijuar një situatë ku rezultatet e dorëzuara tejkalojnë aftësitë reale që qëndrojnë pas tyre.
Rreth 64% thanë se kishin përdorur AI për të përfunduar punë që, në të kundërt, nuk do të kishin qenë në gjendje t’i kryenin në mënyrë të pavarur, ndërsa 43% thanë se AI-ja i kishte ndihmuar të merrnin përsipër përgjegjësi për të cilat ende nuk ndiheshin të kualifikuar.
35% të tjerë pranuan se do ta kishin të vështirë të kryenin disa pjesë të punës së tyre aktuale pa të, ndërsa një e katërta kishin frikë se punëdhënësi i tyre beson se janë më të aftë nga sa janë në të vërtetë.
Menaxherët shpesh nuk janë në dijeni të kësaj. 39% e punonjësve thanë se kishin dorëzuar punë të realizuar me ndihmën e AI-së pa e përmendur këtë, ndërsa 30% kishin pranuar lavdërime për punë të cilën teknologjia e kishte prodhuar në një masë të konsiderueshme.
Asnjëra prej këtyre praktikave nuk shkel domosdoshmërisht ndonjë rregull, pasi shumica e vendeve të punës nuk kërkojnë deklarimin e përdorimit të AI-së. Megjithatë, kjo do të thotë se performanca po vlerësohet pa e ditur se sa prej saj është “deleguar” te teknologjia.
Pasojat shtrihen edhe te avancimi në karrierë: 19% thanë se puna e realizuar me ndihmën e AI-së kishte kontribuar në marrjen e një promovimi.
A duhet t’i tregoni shefit tuaj?
Zgjidhja më e dukshme do të ishte që punonjësve t’u kërkohej të deklaronin kur kanë përdorur AI. Por kompania që qëndron pas këtij studimi nuk e mbështet plotësisht këtë qasje.
“Unë nuk mendoj se kompanitë duhet t’u kërkojnë punonjësve të deklarojnë çdo ndërveprim me AI-në”, tha Ihor Herasymov, bashkëthemelues dhe drejtor ekzekutiv i Use.AI, për Euronews.
“Kjo do të bëhej shpejt jopraktike, ndërsa këto mjete po integrohen gjithnjë e më shumë në programet e përditshme dhe në punën rutinë”, shpjegoi Herasymov, duke propozuar një kriter më të ngushtë.
“Pragu më i dobishëm është nëse AI-ja ka ndikuar në mënyrë thelbësore në përmbajtjen e punës. Nëse ajo ka gjeneruar një pjesë të rëndësishme të një analize, rekomandimi, prezantimi, kodi apo një rezultati tjetër me pasoja të rëndësishme, punonjësit duhet ta deklarojnë këtë ndihmë.”
Sipas tij, qëllimi nuk duhet të jetë kontrolli i punonjësve.
“Qëllimi nuk duhet të jetë mbikëqyrja. Ai duhet t’u japë menaxherëve mjaftueshëm kontekst për të vlerësuar si punën, ashtu edhe kontributin njerëzor në të”, tha Herasymov, duke shtuar se një politikë funksionale “duhet të fokusohet te ndihma materiale nga AI-ja, verifikimi dhe përgjegjësia, duke bërë të qartë se personi që dorëzon punën mbetet përgjegjës për ta kuptuar dhe mbrojtur atë”.
Si duhet ta matin realisht menaxherët performancën?
Asnjë nga këto të dhëna nuk dëshmon se këta punonjës ishin të pakualifikuar, pasi përdorimi i aftë i AI-së është vetë një aftësi profesionale që po bëhet gjithnjë e më e rëndësishme.
Vështirësia qëndron te fakti se puna e përfunduar nuk tregon më për personin që e ka prodhuar atë aq shumë sa tregonte dikur. Kjo ka rëndësi të veçantë kur një kompani vendos se kush është gati për më shumë përgjegjësi.
“Rezultati përfundimtar ende ka rëndësi, por po bëhet një matës më pak i plotë i aftësive”, tha Herasymov për Euronews.
“Punëdhënësit duhet gjithashtu të kuptojnë nëse dikush mund të shpjegojë arsyetimin pas punës së tij, të zbulojë gabimet në një përgjigje të gjeneruar nga AI-ja, të marrë vendime me informacion jo të plotë dhe të reagojë kur teknologjia prodhon diçka të gabuar ose të papritur”, shpjegoi Herasymov.
Për këtë qëllim, drejtori ekzekutiv i Use.AI veçoi një aftësi në veçanti.
“Formulimi i problemit është veçanërisht i rëndësishëm. A mundet dikush të përcaktojë pyetjen e duhur, të vërë në pikëpyetje një supozim dhe të shpjegojë pse një mënyrë veprimi është më e mirë se një tjetër? Kjo është shumë më e vështirë të kuptohet vetëm nga një rezultat përfundimtar i përpunuar dhe profesional”, deklaroi Herasymov.
Megjithatë, pak punëdhënës e kanë zgjidhur mënyrën e vlerësimit të performancës në epokën e AI-së.
“Ne ende nuk shohim një model të konsoliduar për vlerësimin e kësaj. Organizatat ende po përpiqen të kuptojnë se si AI-ja duhet të ndryshojë vendimet për performancën dhe promovimet”, tha Herasymov, duke shtuar se “dallimi midis asaj që dikush mund të prodhojë me ndihmën e AI-së dhe asaj që ai kupton realisht do të bëhet shumë më i rëndësishëm në këto vendime”.
Mjet apo patericë?
I pyetur nëse fakti që 35% e punonjësve do ta kishin të vështirë të punonin pa AI-në shqetëson një kompani që shet akses në këtë teknologji, Herasymov nuk e hodhi poshtë shqetësimin.
“Po, mendoj se ky rezultat duhet marrë seriozisht”, tha ai.
“Shqetësimi fillon kur dikush mund të prodhojë një përgjigje me ndihmën e AI-së, por nuk është në gjendje të dallojë me besueshmëri kur ajo përgjigje është e gabuar, të shpjegojë pse është e përshtatshme ose të bëjë një gjykim të arsyeshëm kur sistemi nuk ka një përgjigje të besueshme. Në atë pikë, marrëdhënia fillon të duket më shumë si varësi sesa si përforcim i aftësive”, i tha Herasymov Euronews.
Ai e paraqiti këtë si një kompromis dhe jo si një verdikt.
“AI-ja mund t’i bëjë njerëzit më të shpejtë dhe t’u zgjerojë aftësitë. Por nëse këto përfitime shoqërohen me dobësim të gjykimit të pavarur, ky është një kompromis që punëdhënësit dhe kompanitë e teknologjisë duhet të jenë të gatshme ta njohin dhe ta trajtojnë.”
Megjithatë, teknologjia nuk po qëndron në vend ndërsa punëdhënësit përpiqen ta zgjidhin këtë problem.
Sipas Ventureburn, duke cituar të dhëna nga METR, një organizatë jofitimprurëse amerikane që vlerëson ndikimin e sistemeve të AI-së në shoqëri, koha që i nevojitet autonomisë së AI-së për t’u dyfishuar është shkurtuar nga një prirje prej tetë muajsh në vetëm 4.7 muaj.
I njëjti përmbledhës të dhënash regjistron një rritje prej 1,400% nga viti në vit të aftësive autonome të AI-së midis fillimit të vitit 2025 dhe fillimit të vitit 2026, ndërsa edhe aksesi në këto mjete është zgjeruar po aq shpejt.
Shkarkimet e mjeteve të AI-së u rritën nga 15,000 në 11.8 milionë, një rritje prej 780-fish, ndërsa mjetet MCP të disponueshme publikisht u rritën 35-fish, duke arritur në rreth 177,000.
MCP, ose Protokolli i Kontekstit të Modelit, është një standard që u mundëson asistentëve të AI-së të lidhen drejtpërdrejt me aplikacione dhe burime të tjera të të dhënave, në mënyrë që të kryejnë detyra dhe jo vetëm të shpjegojnë se si duhen bërë ato. Kjo mundëson atë që zakonisht quhet AI agjentike.
Kjo trajektore e bën edhe më të mprehtë problemin e identifikuar nga sondazhi. Ndërsa gjithnjë e më shumë punë kryhet pa drejtimin e një personi në çdo hap, produkti përfundimtar tregon gjithnjë e më pak për aftësitë e personit që vendos emrin e tij mbi të./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
