Ndërsa Big Tech dhe një valë startup-esh të reja të inteligjencës artificiale (AI) garojnë drejt inteligjencës artificiale të përgjithshme (AGI), studiuesit elitarë dhe drejtuesit inxhinierikë janë kthyer në ekuivalentin e sportistëve “franchise”.
Industria në zhvillim e AI ka krijuar një treg pune të paprecedentë në Silicon Valley që prej bumit të dot-com, me ndryshimin se këtë herë ekzistojnë ndoshta vetëm disa qindra persona në botë që janë aktualisht të aftë të ndërtojnë sisteme të avancuara AI në shkallë të gjerë.
OpenAI, Meta, Google DeepMind, Anthropic, xAI, Safe Superintelligence dhe një numër gjithnjë në rritje startup-esh po konkurrojnë për të tërhequr një grup jashtëzakonisht të vogël talentesh me aftësi të larta.
Si rezultat, gjatë dy viteve të fundit janë raportuar negociata për kompensime me vlera nëntëshifrore, aksione masive dhe fushata rekrutimi të drejtuara personalisht nga CEO si Mark Zuckerberg dhe Sam Altman.
Disa nga shifrat që qarkullojnë online mbeten të diskutueshme ose të pakonfirmuara, ndaj ky artikull fokusohet te individët kryesorë, vlera e të cilëve në tregun e rekrutimit është raportuar nga media prestigjioze ose është konfirmuar nga persona të përfshirë në negociata.
Më poshtë janë pesë nga inxhinierët dhe studiuesit më të njohur të AI në botë sot, historitë e të cilëve tregojnë llojet e ndryshme të “luftërave të ofertave” që po zhvillohen brenda industrisë.
Ilya Sutskever
Pak figura në sektorin e AI gëzojnë më shumë respekt sesa shkencëtari izraelito-kanadez i kompjuterikës Ilya Sutskever.
Si bashkëthemelues dhe ish-drejtor shkencor i OpenAI, Sutskever ndihmoi në zhvillimin e modeleve GPT dhe konsiderohej si një nga arkitektët kryesorë intelektualë të bumit të AI gjenerative.
Përpara OpenAI, ai punoi në Google Brain, pararendësi i Google DeepMind, duke kontribuar në disa nga zbulimet themelore që nisën revolucionin e “deep learning”.
Pas krizës dramatike të qeverisjes në OpenAI në vitin 2023, ku Sam Altman u largua përkohësisht si CEO, Sutskever u largua nga kompania dhe bashkëthemeloi Safe Superintelligence (SSI) në vitin 2024.
SSI u kthye menjëherë në një nga startup-et më të ndjekura në botën e AI dhe, megjithëse ende nuk ka lançuar një produkt komercial, në vitin 2025 u vlerësua privatisht me rreth 32 miliardë dollarë.
Më vonë u raportua se Meta kishte eksploruar mundësinë e blerjes së SSI dhe kishte tentuar agresivisht të rekrutonte talentet e lidhura me kompaninë gjatë ofensivës së Mark Zuckerberg për AI në vitin 2025.
Javën e kaluar, Sutskever konfirmoi gjithashtu se zotëronte një aksion prej 7 miliardë dollarësh në OpenAI gjatë dëshmisë së tij në procesin gjyqësor mes Elon Musk dhe krijuesit të ChatGPT.
Vlera e Sutskever vjen nga kombinimi i rrallë i kredibilitetit shkencor, eksperiencës me modele frontier dhe aftësive drejtuese. Shumë investitorë e konsiderojnë atë si një nga të paktët individë të aftë për të drejtuar një organizatë kërkimore në shkallë AGI.
Mira Murati
Një tjetër talent i madh që u largua nga OpenAI ishte ish-drejtoresha e teknologjisë Mira Murati, e cila u largua nga kompania në vitin 2024.
Inxhinierja dhe drejtuesja shqiptaro-amerikane luajti një rol qendror në lançimin e ChatGPT, DALL-E dhe GPT-4, duke u kthyer në një nga figurat publike të revolucionit të AI. Më parë ajo kishte punuar edhe si menaxhere produkti në Tesla.
Pas largimit nga OpenAI, Murati themeloi Thinking Machines Lab, e cila tërhoqi shpejt ish-studiues të OpenAI dhe u kthye në një aktor të rëndësishëm në ekosistemin e startup-eve AI.
Ashtu si SSI e Sutskever, kompania ende nuk ka lançuar një produkt, por raportohet se arriti një vlerësim mbi 5 miliardë dollarë menjëherë pas themelimit. Fokus i saj është bashkëpunimi njeri-AI dhe jo vetëm sistemet plotësisht autonome.
Vetëm javën e kaluar, Thinking Machines Lab prezantoi paraprakisht “interaction models”, të cilat përdoruesit mund t’i kontrollojnë plotësisht me zë dhe që kanë akses natyral në ekranin e përdoruesit.
Meta gjithashtu tentoi agresivisht të rekrutonte studiues elitë të lidhur me Muratin dhe startup-in e saj, i cili ka mbledhur inxhinierë që kanë punuar në ChatGPT, Character.ai, Mistral, PyTorch dhe modele të tjera AI.
Vlera strategjike e Muratit lidhet me faktin se ajo është kthyer në një nga drejtueset e pakta të afta për të tërhequr studiues të nivelit më të lartë në shkallë të gjerë.
Alexandr Wang
Ndryshe nga Sutskever dhe Murati, që nisën në OpenAI dhe më pas krijuan startup-et e tyre, inxhinieri kinezo-amerikan Alexandr Wang u bë i njohur si themelues dhe më pas kaloi te Meta.
Wang themeloi Scale AI në vitin 2016, kompani që ndërtoi infrastrukturë kritike për sistemet e machine learning përmes etiketimit të të dhënave dhe mjeteve të vlerësimit të modeleve.
Në vitin 2025, Meta bleu një aksion prej 49% pa të drejtë vote në kompani për 14.3 miliardë dollarë, duke e vlerësuar atë me 29 miliardë dollarë.
Wang u emërua në një rol drejtues në Meta Superintelligence Labs.
Dokumente të rrjedhura pretendojnë se kompensimi i tij është ndër më të mëdhenjtë në historinë e Silicon Valley, me një pagë bazë prej 1 milion dollarësh, bonuse multimilionëshe dhe aksione me vlerë 100 deri në 150 milionë dollarë që konsolidohen në pesë vite.
Demis Hassabis
Ngjashëm me Wang, Demis Hassabis e nisi rrugëtimin si themelues përpara se të kalonte te një kompani Big Tech.
Inxhinieri britanik me origjinë greke, qipriote, kineze dhe singaporeze ndërtoi DeepMind në një nga organizatat më prestigjioze të kërkimit AI në botë, e njohur për AlphaGo dhe AlphaFold.
Në vitin 2024, modeli AlphaFold2 zgjidhi një sfidë 50-vjeçare duke parashikuar me saktësi strukturat tredimensionale të proteinave, çka i solli Hassabis Çmimin Nobel në kimi për vitin 2024.
DeepMind u ble nga Google në vitin 2014 për një shumë të raportuar mes 400 dhe 650 milionë dollarësh.
Pas lançimit të ChatGPT, Google konsolidoi përpjekjet e veta AI rreth Google DeepMind nën drejtimin e Hassabis.
Andrej Karpathy
Listën e mbyll Andrej Karpathy, një tjetër bashkëthemelues i OpenAI.
Pas krijimit të kompanisë, ai u bë drejtues i AI në Tesla, ku drejtoi zhvillimin e sistemeve autonome të drejtimit me rrjete neuronale nga 2017 deri në 2022.
Karpathy u rikthye për pak kohë në OpenAI përpara se të themelonte Eureka Labs në vitin 2024.
Megjithëse nuk është lidhur publikisht me thashethemet më të mëdha për kompensime, Karpathy mbetet një nga figurat më strategjike në AI për shkak të ndikimit të tij në komunitetin e zhvilluesve dhe kulturën inxhinierike./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
