Serbia po shkon drejt një ndryshimi të madh politik, pas më shumë se një dekade dominimi të Aleksandar Vuçiçit dhe Partisë Progresive Serbe. Vetë Vuçiç ka pranuar humbjen në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të zhvilluara këtë të diel, më 25 tetor, duke konfirmuar se lëvizja e udhëhequr nga studentët ka siguruar shumicën në parlament, sipas rezultateve paraprake.
Në një deklaratë pas mbylljes së votimit, Vuçiç pranoi se Lista Studentore ka dalë fituese, ndërsa forca e tij politike ka mbetur pas në numrin e mandateve.
“Ende nuk i kemi rezultatet përfundimtare, por në bazë të një kampioni është e qartë se i kemi humbur këto zgjedhje. Lista Studentore ka fituar. Ata do të kenë ndërmjet 135 dhe 140 mandate, ndërsa ne do të kemi rreth 105”, deklaroi Vuçiç, sipas agjencisë Reuters.
Parlamenti serb ka gjithsej 250 vende dhe për krijimin e një shumice parlamentare nevojiten të paktën 126 mandate. Kjo do të thotë se, nëse konfirmohen rezultatet e shpallura nga Vuçiç, Lista Studentore do të ketë numrat e nevojshëm për të formuar qeverinë pa pasur nevojë për një koalicion me forcat e tjera politike.
Megjithatë, rezultatet zyrtare përfundimtare ende nuk janë publikuar.
Nga protestat në rrugë, te shumica parlamentare
Zgjedhjet e parakohshme, të shpallura nga Vuçiç në shtator, u zhvilluan pas gati dy vitesh protestash të vazhdueshme studentore kundër korrupsionit të pretenduar dhe mënyrës së qeverisjes së vendit.
Lëvizja nisi pas tragjedisë së nëntorit 2024 në qytetin e Novi Sadit, ku shembja e një strehe betoni në stacionin hekurudhor shkaktoi vdekjen e 16 personave.
Ngjarja shkaktoi reagime të forta publike, ndërsa studentët kërkuan transparencë, përgjegjësi institucionale dhe hetim të plotë të rrethanave të tragjedisë.
Me kalimin e muajve, protestat u shndërruan në një lëvizje më të gjerë qytetare, duke tërhequr mbështetjen e grupeve të ndryshme shoqërore dhe duke u kthyer në sfidën më të madhe politike për Vuçiçin që nga ardhja e tij në pushtet.
Lista Studentore përfshiu kandidatë nga fusha të ndryshme profesionale, përfshirë akademikë, mjekë, artistë dhe përfaqësues të shoqërisë civile. Programi i saj elektoral u përqendrua kryesisht te lufta kundër korrupsionit, forcimi i institucioneve dhe përmirësimi i llogaridhënies publike.
Pjesëmarrje e lartë në zgjedhje
Zgjedhjet e së dielës u karakterizuan nga një pjesëmarrje e lartë e qytetarëve. Sipas vlerësimeve të Ipsos dhe CeSID, deri në orën 19:00 kishin votuar rreth 67.6% e zgjedhësve, një nga nivelet më të larta të pjesëmarrjes në dekadat e fundit.
Procesi u shoqërua gjithashtu me raportime nga organizatat monitoruese për parregullsi, presione ndaj votuesve dhe incidente në disa qendra votimi.
Një kapitull i ri politik për Serbinë
Rezultati paraprak shënon një kthesë të rëndësishme për Serbinë, ku Partia Progresive Serbe ka dominuar skenën politike që prej vitit 2012.
Vuçiç ka qenë një nga figurat kryesore të pushtetit në vend, fillimisht si kryeministër në vitin 2014 dhe më pas si president nga viti 2017. Në shtator 2026, ai ndërpreu mandatin presidencial për të kandiduar për postin e kryeministrit.
Gjatë qeverisjes së tij, Serbia ka ndjekur një politikë të jashtme që synonte ruajtjen e marrëdhënieve me Bashkimin Europian, por edhe lidhjeve të ngushta me Rusinë dhe Kinën. Në planin ekonomik, qeverisja e tij ka vënë theksin te investimet infrastrukturore, rritja e pagave dhe pensioneve, si dhe tërheqja e investimeve të huaja.
Ndryshimi i pritshëm i shumicës parlamentare hap një periudhë të re për politikat ekonomike, marrëdhëniet ndërkombëtare dhe procesin e integrimit europian të Serbisë. Drejtimi konkret i këtyre politikave do të varet nga programi dhe vendimet e qeverisë së ardhshme.
Për momentin, rezultati më i rëndësishëm politik mbetet kalimi i lëvizjes studentore nga protestat masive në rrugët e Serbisë drejt një shumice të mundshme qeverisëse, ndërsa vendi pret certifikimin zyrtar të rezultateve zgjedhore. /Përshtati nga reuters, ekofin.al
