Qendrat e votimit u hapën sot e diel në Serbi për zgjedhjet e parakohshme parlamentare, ku 6.45 milionë votues të regjistruar kanë të drejtë të zgjedhin 250 deputetët e rinj të Kuvendit Kombëtar.
Në garë janë 18 lista zgjedhore, me më shumë se 2.400 kandidatë, ndërsa votimi po zhvillohet në afro 8.400 qendra votimi në të gjithë vendin.
Qendrat e votimit u hapën në orën 07:00 sipas orës lokale dhe pritet të mbyllen në orën 20:00. Procesi zgjedhor po monitorohet nga vëzhgues vendas dhe ndërkombëtarë, përfshirë përfaqësues të Zyrës së OSBE-së për Institucionet Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (ODIHR), Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës dhe Parlamentit Evropian.
Qytetarët serbë që jetojnë jashtë vendit mund të votojnë gjithashtu në 93 qendra votimi në 37 shtete. Mbi 102 mijë shtetas janë regjistruar për të votuar jashtë Serbisë.
Ndërkohë, katër komuna serbe kanë caktuar edhe 60 qendra të tjera votimi për qytetarët e regjistruar në Kosovë, ku në disa zona jetojnë komunitete etnike serbe.
Partia në pushtet përballet me sfidën e studentëve
Zgjedhjet zhvillohen pas disa muajsh protestash të udhëhequra nga studentët dhe një krize politike që çoi në dorëheqjen e presidentit Aleksandar Vuçiç në shtator.
Vuçiç synon të rikthehet në qeveri në postin e kryeministrit, përmes Partisë Progresive Serbe (SNS), e cila dominon politikën serbe që prej vitit 2012.
SNS garon me listën zgjedhore “Aleksandar Vuçiç – Serbia e Bashkuar”.
Një nga kundërshtarët kryesorë të saj është lista e mbështetur nga studentët, “Lista Studentore – Studentët Fitojnë”, e cila u shfaq pas protestave të shkaktuara nga shembja e tendës së një stacioni hekurudhor në Novi Sad, në nëntor 2024, ku humbën jetën 16 persona.
Lëvizja studentore ka kërkuar përgjegjësi për tragjedinë, transparencë më të madhe dhe reforma që forcojnë shtetin e së drejtës dhe institucionet publike.
Në garë janë edhe Partia Socialiste e Serbisë (SPS), e drejtuar nga Ivica Daçiç, koalicioni proevropian “Serbia Evropiane” dhe blloku nacionalist “E Djathta Autentike”.
Si ndahen 250 mandatet parlamentare
Serbia përdor sistemin e përfaqësimit proporcional për zgjedhjen e 250 deputetëve, ndërsa mandatet ndahen mes listave zgjedhore sipas metodës D’Hondt.
Në përgjithësi, partitë dhe koalicionet duhet të marrin të paktën 3% të votave për të hyrë në parlament. Listat që përfaqësojnë pakicat kombëtare përjashtohen nga ky prag.
Për të siguruar shumicën parlamentare dhe për të formuar qeverinë, një parti ose koalicion duhet të fitojë të paktën 126 mandate.
Komisioni i Zgjedhjeve është përgjegjës për përmbledhjen dhe shpalljen e rezultateve përfundimtare, pasi të ketë marrë raportet nga qendrat e votimit.
Parlamenti i ri duhet të konstituohet brenda 30 ditëve nga publikimi i rezultateve përfundimtare, ndërsa qeveria e re duhet të formohet brenda 90 ditëve nga konstituimi i parlamentit.
Në lojë drejtimi politik i Serbisë
Zgjedhjet zhvillohen në një klimë të polarizuar politike, ku çështjet kryesore përfshijnë integrimin evropian të Serbisë, marrëdhëniet me Rusinë dhe Kinën, si dhe mosmarrëveshjen e pazgjidhur me Kosovën, e cila shpalli pavarësinë në vitin 2008.
Serbia është vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian, por ka ruajtur lidhje të ngushta me Moskën dhe nuk është bashkuar me sanksionet perëndimore kundër Rusisë për luftën në Ukrainë.
Rezultati i zgjedhjeve do të përcaktojë përbërjen e parlamentit të ardhshëm dhe forcat politike që do të kenë mbështetjen e nevojshme për të formuar qeverinë e re. Votimi i së dielës shënon zgjedhjet e 15-ta parlamentare në Serbi që nga vendosja e demokracisë shumëpartiake në vitin 1990, si dhe zgjedhjet e 10-ta të parakohshme parlamentare.
Zgjedhjet e fundit parlamentare në Serbi u mbajtën në dhjetor të vitit 2023.
