Çmimet e gazit dhe energjisë elektrike për familjet janë rritur më ngadalë se çmimet e benzinës dhe naftës në Evropë. Përpara dimrit, Euronews Business krahason çmimet në kryeqytetet evropiane dhe analizon se si kanë ndryshuar ato që nga periudha para luftës në Iran.
Çmimet evropiane të gazit arritën të martën nivelin më të lartë në gati katër vjet, duke shtuar shqetësimet për kostot e energjisë gjatë dimrit, në një kohë kur rezervat mbeten të ulëta.
Kontratat e së ardhmes për gazin, sipas treguesit referues holandez TTF, arritën në 87,20 euro për megavat-orë, nga rreth 32 euro në prag të luftës në Iran.
Konflikti në Lindjen e Mesme ka ndërprerë transportin detar përmes Ngushticës së Hormuzit, nëpër të cilën zakonisht kalon rreth një e pesta e gazit natyror të lëngshëm në botë.
Ndërsa çmimet e benzinës dhe naftës kanë arritur tashmë nivele rekord në të gjithë Bashkimin Evropian (BE), çmimet e gazit dhe energjisë elektrike për familjet janë rritur më ngadalë. Në BE, çmimet mesatare të naftës për automjete u rritën me 35% nga 23 shkurti, përpara përshkallëzimit të tensioneve në Lindjen e Mesme, deri më 5 tetor 2026, ndërsa çmimet e benzinës u rritën me 23%, sipas Buletinit Javor të Naftës të BE-së.
Nga 2 shkurti deri më 1 shtator 2026, çmimet e gazit për familjet, përfshirë taksat, u rritën mesatarisht me 12% në kryeqytetet e Bashkimit Evropian, ndërsa çmimet e energjisë elektrike u rritën me 4,2%. Të dhënat vijnë nga Indeksi i Çmimeve të Energjisë për Familjet (HEPI), i hartuar nga Autoriteti Austriak i Rregullimit të Energjisë (Energie-Control Austria), Autoriteti Rregullator i Energjisë dhe Shërbimeve Publike të Hungarisë (MEKH) dhe kompania kërkimore VaasaETT.
Kontratat me çmime fikse dhe mbështetja e qeverive mund ta vonojnë ose zbusin ndikimin e rritjes së çmimeve në tregun me shumicë mbi faturat e familjeve, siç ka raportuar më parë Euronews Business. Çmimet më të larta të gazit mund të rrisin gjithashtu kostot e energjisë elektrike, duke e bërë më të shtrenjtë prodhimin e energjisë në centralet që përdorin gazin.
Pra, cilat kryeqytete evropiane kanë çmimet më të larta të energjisë elektrike dhe gazit? Ku është energjia më e lirë dhe më e shtrenjtë kur merret parasysh fuqia blerëse? Dhe cilat qytete kanë regjistruar ndryshimet më të mëdha të çmimeve që nga periudha para luftës në Iran?
Krahasimi bazohet në çmimin për njësi energjie dhe jo në vlerën totale të faturave, të cilat varen gjithashtu nga sasia e energjisë që konsumojnë familjet.
Çmimet e energjisë elektrike janë më të larta në Bruksel
Në fillim të shtatorit 2026, çmimet e energjisë elektrike për familjet, përfshirë taksat, varionin nga 8,4 centë euro për kilovat-orë (c€/kWh) në Kiev deri në 41,3 centë euro për kilovat-orë në Bruksel. Mesatarja në kryeqytetet e Bashkimit Evropian ishte 27,2 centë euro për kilovat-orë.
Berlini (39,6), Dublini (38,7), Berna (38,6) dhe Londra (38,3) plotësonin pesë qytetet me energjinë elektrike më të shtrenjtë.
Pas tyre renditeshin Roma (36,6), Vjena (34,4) dhe Praga (34,3).
Në anën tjetër, pas Kievit, çmimet më të ulëta regjistroheshin në Budapest (10,3), Podgoricë (11,3), Beograd (11,6) dhe Valetë (12,3).
Edhe pse kryeqytetet e Gjermanisë, Mbretërisë së Bashkuar dhe Italisë renditeshin ndër qytetet më të shtrenjta, çmimet në Madrid (28,3) dhe Paris (28,1) ishin më të ulëta, ndonëse të dyja mbeteshin mbi mesataren e Bashkimit Evropian.
Renditja ndryshon ndjeshëm kur merret parasysh fuqia blerëse
Kur çmimet përshtaten sipas standardeve të fuqisë blerëse (PPS), të cilat marrin parasysh ndryshimet në koston e jetesës ndërmjet vendeve, renditja e çmimeve të energjisë elektrike ndryshon ndjeshëm.
Bukureshti bëhet qyteti më i shtrenjtë, me 55,1 njësi PPS, ndërsa Oslo renditet si qyteti më i lirë, me 11,5 njësi PPS.
Ndër kryeqytetet e pesë ekonomive më të mëdha të Evropës, Roma (38,2) është më e shtrenjta sipas fuqisë blerëse, ndërsa Parisi (25,8) është më i liri.
Berlini (35,5), Madridi (31,6) dhe Londra (30,9) renditen të gjitha mbi mesataren e Bashkimit Evropian, e cila është 29,6.
Krahasuar me renditjen sipas çmimeve në euro, Bukureshti dhe Varshava shënojnë rritjen më të madhe në renditje, duke u ngjitur secili me 10 vende.
Berna shënon rënien më të madhe, duke zbritur me 20 vende, e ndjekur nga Kopenhaga, e cila bie me 13 vende.
Çmimet e gazit janë më të larta në Stokholm
Çmimet e gazit natyror për familjet, përfshirë taksat, variojnë nga 1,5 centë euro për kilovat-orë në Kiev deri në 34,8 centë euro për kilovat-orë në Stokholm.
Kryeqyteti suedez është dukshëm më i shtrenjti, ndërsa Amsterdami renditet i dyti, me një diferencë të konsiderueshme, në 21,2 centë euro për kilovat-orë.
Mesatarja në kryeqytetet e Bashkimit Evropian është 11,9 centë euro për kilovat-orë.
Ndër kryeqytetet e pesë ekonomive më të mëdha të Evropës, Parisi është më i shtrenjti për gazin natyror për familjet, me 15,7 centë euro për kilovat-orë.
Madridi (10,1 centë) dhe Londra (10,3 centë) janë më të lirat.
Roma (15,2 centë) dhe Berlini (12,5 centë) renditen mbi mesataren e Bashkimit Evropian.
Renditja ndryshon kur çmimet përshtaten për dallimet në fuqinë blerëse.
Sipas këtij treguesi, Stokholmi mbetet qyteti më i shtrenjtë për gazin, me 28,5 njësi PPS, ndërsa Budapesti është më i liri, me vetëm 3,6 njësi PPS.
Lisbonë (18,6), Amsterdam (18,1), Romë (15,9) dhe Sofje (15,6) plotësojnë pesë qytetet me çmimet më të larta.
Ndër kryeqytetet e pesë ekonomive më të mëdha të Evropës, Londra (8,3) është më e lira pas këtij përshtatimi, ndërsa Roma (15,9) është më e shtrenjta.
Parisi (14,4) renditet gjithashtu mbi mesataren e Bashkimit Evropian, ndërsa Madridi (11,3) dhe Berlini (11,2) janë poshtë saj.
Përshtatja sipas fuqisë blerëse e bën gazin relativisht më të shtrenjtë në disa kryeqytete krahasuar me të tjerat. Ndryshimin më të madh në renditje e shënon Sofja.
Kryeqyteti bullgar renditet i 18-ti sipas çmimeve në euro, por ngjitet në vendin e pestë sipas fuqisë blerëse. Riga ngjitet me gjashtë vende.
Në të kundërt, Dublini dhe Brukseli shënojnë rëniet më të mëdha, duke zbritur secili me 10 vende. Berna bie me nëntë vende, ndërsa Londra me shtatë.
Kjo do të thotë se këto qytete konsiderohen relativisht më pak të shtrenjta kur merren parasysh dallimet në fuqinë blerëse.
Të lira për energjinë elektrike, por të shtrenjta për gazin?
Familjet në disa kryeqytete evropiane paguajnë pak për energjinë elektrike, por shumë për gazin, ose anasjelltas.
Për shembull, Stokholmi dhe Amsterdami kanë çmime të ulëta ose mesatare të energjisë elektrike, por çmimet më të larta të gazit ndër kryeqytetet e krahasuara.
Bukureshti, Brukseli dhe Londra paraqesin modelin e kundërt: çmime të larta të energjisë elektrike, por relativisht të ulëta të gazit.
Si kanë ndryshuar çmimet e energjisë që nga periudha para luftës në Iran?
Disa qytete regjistruan ndryshime të ndjeshme të çmimeve të energjisë nga shkurti deri në shtator 2026.
Për energjinë elektrike, Lisbona shënoi rritjen më të madhe, me 22%, e ndjekur nga Amsterdami (17,3%), Madridi (15,1%) dhe Roma (14,9%).
Qyteti i Luksemburgut regjistroi rënien më të madhe, me 15,3%, i ndjekur nga Talini (7,9%) dhe Helsinki (7,1%).
Sa i përket gazit, Talini shënoi rritjen më të madhe, me një kërcim prej 59,2%. Çmimet u rritën nga 7,8 centë euro për kilovat-orë në 12,4 centë euro për kilovat-orë.
Çmimet u rritën gjithashtu me më shumë se 20% në këto qytete:
-
Bruksel: 37,9%
-
Athinë: 33,1%
-
Bernë: 30,2%
-
Londër: 28,2%
-
Rigë: 23%
-
Vjenë: 22,8%
-
Paris: 22,5%
-
Berlin: 22%
Çfarë mund të sjellë dimri për faturat e energjisë së familjeve?
Të dhënat e shtatorit mund të mos pasqyrojnë ende plotësisht ndikimin e rritjes së fundit të çmimeve të gazit në tregun me shumicë. Kjo ndodh sepse kontratat me çmime fikse dhe mbështetja qeveritare mund ta vonojnë ose zbusin rritjen e faturave të familjeve.
Evropa po hyn gjithashtu në dimër me rezerva më të vogla të gazit.
Më 3 tetor, depozitat e gazit në Bashkimin Evropian ishin të mbushura në masën 72,4%, niveli më i ulët për këtë periudhë të vitit që nga fillimi i regjistrimeve në vitin 2011, sipas Institutit për Ekonominë e Energjisë dhe Analizat Financiare (IEEFA).
Siç raportoi Euronews, instituti paralajmëroi se rezervat e ulëta mund ta lënë Evropën më të ekspozuar ndaj një vale të ftohti në fund të dimrit.
Për familjet, fatura përfundimtare do të varet si nga tarifa e energjisë që kanë në kontratë, ashtu edhe nga sasia e energjisë që do t’u nevojitet gjatë uljes së temperaturave./Përshtati nga Euronews, ekofin.al




