Ndërsa përdorimi i parasë cash po bie nëpër Evropë, më shumë se gjysma e të gjitha pagesave ende bëhen me kartëmonedha. Megjithatë, pjesa e saj në vlerë është dukshëm më e ulët.
Me një numër gjithnjë në rritje njerëzish që po kalojnë drejt pagesave digjitale në Evropë, pjesa e transaksioneve me para cash po bie, megjithatë kartëmonedhat ende luajnë një rol të rëndësishëm ekonomik. Në eurozonë, pak mbi gjysmën e të gjitha transaksioneve (52%) u paguan me para cash në vitin 2024, sipas një sondazhi të BQE-së me 40,000 pjesëmarrës. Megjithatë, kjo pjesë është shumë më e ulët kur shihet nga këndvështrimi i vlerës — duke arritur në 39% të transaksioneve.
Në 14 nga 20 vendet e eurozonës, paraja cash është metoda më e përdorur e pagesës dhe përbën ndërmjet 45% dhe 55% të transaksioneve në rreth gjysmën e vendeve. Duke krahasuar vendet e eurozonës, përdorimi i parasë cash varion nga 22% në Holandë deri në 67% në Maltë. Europa Jugore dhe Lindore mbeten veçanërisht të orientuara drejt parasë fizike, me Italinë që regjistron gjithsej 61%, Spanjën 57% dhe Slloveninë 64%.
Evropa Jugore & Lindore e dominuar nga cash-i vs. Veriu & Perëndimi dixhitalë
Evropa Veriore dhe Perëndimore, përfshirë Holandën (22%), Finlandën (27%), Luksemburgun (37%), Belgjikën (39%) dhe Francën (43%), janë më të prira drejt dixhitalizimit, me përdorimin e cash-it tashmë të papërfillshëm në disa vende.
Ndër katër ekonomitë më të mëdha të BE-së, Franca është i vetmi vend nën mesataren e eurozonës prej 52%, ndërsa Gjermania qëndron pak mbi këtë nivel, në 53%.
“Në Holandë ka norma shumë të larta të adoptimit të metodave të pagesave dixhitale si pagesat pa kontakt me kartë debiti ose smartphone. Konsumatorët holandezë i perceptojnë pagesat pa kontakt si më të shpejta dhe më të përshtatshme sesa, për shembull, paratë cash apo pagesat tradicionale me kartë debiti,” tha një zëdhënës i Bankës Qendrore të Holandës për Euronews Business.
Zëdhënësi shtoi gjithashtu se si paraja cash, ashtu edhe kartat e debitit pranohen gjerësisht nga tregtarët, në pjesë të ndihmuar nga tarifat relativisht të ulëta për tregtarët dhe nga fushatat bankare për të inkurajuar pagesat dixhitale për shuma të vogla. Këto faktorë duket se vlejnë gjithashtu për vendet me përdorim më të ulët të parasë cash.
Përdorimi i cash-it sipas vlerës së pagesave
Në terma të vlerës, paraja cash kishte një pjesë prej 39% në eurozonë, duke u ndryshuar nga 17% në Holandë deri në 59% në Lituani. Varësi e lartë nga cash-i, me më shumë se 50% të totalit të shpenzimeve të kryera me para fizike, shihet jo vetëm në Lituani, por edhe në Sllovaki (56%), Slloveni (56%), Austri (56%), Maltë (54%) dhe Kroaci (51%).
Italia (49%), Portugalia (47%), Spanja (45%), Irlanda (44%), Qipro (43%) dhe Greqia (42%) bien në kategorinë e varësisë mesatare ndaj cash-it sipas vlerës. Në gjashtë vende, pjesa e cash-it është 35% ose më pak: Holanda (17%), Finlanda (28%), Luksemburgu (29%), Gjermania (30%), Franca (34%) dhe Belgjika (35%). Ndërsa Lituania renditet më lart, Letonia qëndron në 36% — duke treguar dallime të mëdha edhe midis vendeve fqinje.
Kartat dominojnë pagesat mbi €50
Gjermania gjithashtu dallon shumë nga Austria për sa i përket përdorimit të parasë fizike, pavarësisht ngjashmërive kulturore. Kartëmonedhat janë ende të preferuara në Austri, ndërsa Gjermania po fillon të përqafojë pagesat dixhitale.
Këto rezultate tregojnë se, në terma monetarë, cash-i mbetet i rëndësishëm në Europën Qendrore, Lindore dhe Jugore, ndërsa Europa Veriore dhe Perëndimore mbështeten shumë më tepër në pagesat dixhitale. BQE-ja gjithashtu zbuloi se paraja është metoda më e përdorur e pagesës për blerje me vlerë të vogël, ndërsa kartat përdoren më shpesh për pagesa mbi €50.
Avantazhet e perceptuara: Pse njerëzit përdorin para?
Kur u pyetën për avantazhet e perceptuara të cash-it në krahasim me pagesat me kartë, të anketuarit theksuan disa arsye. Avantazhi kryesor ishte se “cash-i është anonim dhe mbron privatësinë” (41%), i ndjekur nga “cash-i i bën njerëzit më të vetëdijshëm për shpenzimet e tyre” (35%) dhe “transaksionet me cash përfundojnë menjëherë” (30%).
Vetëm një në pesë e konsideron cash-in më të sigurt
Një tjetër 28% e të anketuarve thanë se përdorin para cash sepse pranohet në më shumë situata, ndërsa rreth një në pesë përmendën se cash-i është më i lehtë ose më i shpejtë. Vetëm 18% e përmendën cash-in si më të sigurt.
Mund të vërehen edhe dallime sipas moshës, pasi klientët më të rinj përgjithësisht ndihen më komodë me metodat e pagesave dixhitale. Të dhënat tregojnë se konsumatorët nën moshën 40 vjeç përdorën para fizike për më pak se 50% të transaksioneve të tyre, ndërsa individët e moshës 65 vjeç e lart kryen 57% të pagesave të tyre me para cash./Përshtati nga Euronews, ekofin.al

