Një hap i madh drejt integrimit ekonomik dhe teknologjik të rajonit u shënua sot në Tiranë, ku gjatë Forumit të Investimeve të Ballkanit Perëndimor, u nënshkruan 8 marrëveshje strategjike midis vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe Bashkimit Evropian, në prani të përfaqësuesve të lartë të institucioneve europiane dhe qeverive të rajonit.
Këto marrëveshje përfaqësojnë një paketë konkrete bashkëpunimi që prek fusha kyçe si digjitalizimi, energjia e pastër, bioteknologjia, inteligjenca artificiale dhe zhvillimi industrial, duke e pozicionuar Ballkanin Perëndimor si një hallkë të rëndësishme të ekonomisë së gjelbër dhe dixhitale të Evropës.
1. “Autostrada Digjitale” që lidh Ballkanin me BE-në
Një nga marrëveshjet më të rëndësishme është ajo midis Bashkimit Evropian, Ballkanit Perëndimor dhe grupit hungarez 4iG, një kompani lider në fushën e telekomunikacionit dhe IT-së.
Projekti parashikon ndërtimin e një rrjeti të avancuar me fibra optike me shpejtësi të lartë që do të lidhë të gjashtë vendet e rajonit drejtpërdrejt me infrastrukturën digjitale të BE-së.
Kjo nismë e përbashkët, e cilësuar si “autostrada digjitale e Ballkanit”, do të krijojë një lidhje më të qëndrueshme dhe më të shpejtë të internetit në gjithë rajonin, duke përmirësuar komunikimin, shërbimet publike dhe konkurrueshmërinë teknologjike të ekonomive lokale.
2. Qendra Rajonale e Inteligjencës Artificiale dhe të Dhënave në Kosovë
Një tjetër projekt i rëndësishëm është krijimi i një Qendre të Inteligjencës Artificiale dhe të Dhënave në Kosovë, e cila do të shërbejë si qendër trajnimi, inovacioni dhe zhvillimi për të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor.
Kjo qendër pritet të bëhet një hub i ekspertizës digjitale, që do të ndihmojë bizneset dhe institucionet publike të përqafojnë teknologjitë e reja të AI-së dhe analizës së të dhënave.
3. Laboratori Rajonal i Bioteknologjisë në bashkëpunim me Swiss Rockets AG
Kompania zvicerane Swiss Rockets AG, një lider në bioteknologji dhe zhvillim ilaçesh inovative për sëmundje të rënda si kanceri, do të hapë një qendër kërkimi dhe zhvillimi (R&D) në Ballkanin Perëndimor.
Kjo qendër do të fokusohet në zhvillimin e trajtimeve të reja dhe testimeve klinike, duke e shndërruar rajonin në një destinacion të ri për inovacion shkencor dhe kërkime bioteknologjike.
4. Projekte të Energjisë së Rinovueshme në Shqipëri dhe Mal të Zi
Në fushën e energjisë, u nënshkruan dy marrëveshje të rëndësishme për zhvillimin e një parku eolik në Shqipëri dhe një parku fotovoltaik me sistem ruajtjeje energjie në Mal të Zi.
Këto projekte do të rrisin kapacitetin e prodhimit të energjisë së pastër në rajon dhe do të forcojnë pavarësinë energjetike, në përputhje me objektivat klimatike të Bashkimit Evropian për reduktimin e përdorimit të lëndëve djegëse fosile.
5. Fabrika “Mega” e Baterive LFP në Serbi
Një tjetër marrëveshje e rëndësishme lidhet me ndërtimin e një fabrike gjigante të baterive LFP (Lithium Iron Phosphate) në Serbi nga kompania ElevenEs, e mbështetur nga EIT InnoEnergy, një nismë e Bashkimit Evropian që financon teknologji të gjelbra.
Kjo fabrikë do të prodhojë bateri për makinat elektrike, sistemet e ruajtjes së energjisë nga burime të rinovueshme dhe rrjetet elektrike, duke e bërë Ballkanin një nyje të rëndësishme të zinxhirit të furnizimit evropian për teknologjitë e pastërta.
6. Shqipëria drejt tranzicionit të qëndrueshëm me projektin “Waste-to-Fuel”
Një nga marrëveshjet që tërhoqi vëmendje të veçantë është ajo për shndërrimin e mbetjeve në karburant (“Waste-to-Fuel”) në Shqipëri, një projekt inovativ që do të sjellë teknologji të pastër dhe investime të huaja në menaxhimin e mbetjeve.
Ky investim synon të reduktojë ndjeshëm ndikimin mjedisor të mbetjeve urbane, duke i kthyer ato në burime të ripërdorshme energjie.
7 & 8. Financime për qëndrueshmëri nga KfW dhe Green for Growth Fund
Dy marrëveshjet e fundit përfshijnë Bankën Gjermane të Zhvillimit (KfW) dhe Green for Growth Fund, të cilat do të ofrojnë linja financimi për projekte të gjelbra, eficiencë energjie dhe mbështetje për sektorin privat, duke e kthyer Ballkanin në një laborator të gjelbër ekonomik për Evropën Juglindore.
Tirana, simbol i bashkëpunimit të ri BE–Ballkan
Këto marrëveshje u nënshkruan në prani të përfaqësuesve të Komisionit Evropian, Bankës Evropiane të Investimeve dhe BERZH, si dhe liderëve të vendeve të Ballkanit Perëndimor.
Forumi i Tiranës u cilësua si ngjarja më e rëndësishme ekonomike rajonale e vitit, duke dëshmuar rolin në rritje të Shqipërisë si qendër bashkëpunimi dhe integrimi me BE-në. /ekofin.al
